Το πρότυπο του Αλέκου Παναγούλη ο Αρμόδιος και Αριστογείτονας Συνέντευξη με τον Γιώργο Μωράκη, που βοήθησε στην απόδραση του

Τη συνέντευξη πήρε ο Μάκης Μπαλαούρας

«Η ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΟΥ»
Ένα σπιρτόξυλο για πέννα
αίμα στο πάτωμα χυμένο για μελάνι
το ξεχασμένο περιτύλιγμα της γάζας για χαρτί
Μα τι να γράψω;
Τη Διεύθυνσή μου μονάχα ίσως προφτάσω
παράξενο και πήζει το μελάνι
Μέσ’ από φυλακή σας γράφω στην Ελλάδα»

(Από «ΤΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΦΥΛΑΚΗΣ» του Αλέκου Παναγούλη)

*Γιώργο εσύ ήσουν ένας έφεδρος Δεκανέας. Ήρθες ξαφνικά στις αρχές του 1969 σε επαφή με έναν δολοφόνο, όπως σου έλεγαν, που ήταν κρατούμενος στις φυλακές, στο Μπογιάτι. Περιέγραψε τη σκηνή μόλις τον είδες, τι ένοιωσες;

-Οι συνάδελφοι για να με αγριέψουνε, μου είπανε ότι θα σε πάμε να γνωρίσεις ένα βαρύ εγκληματία. Δεν μου είπαν ότι ήταν ο Αλέκος Παναγούλης. Πράγματι πήγα στο κελί το οποίο το χώριζε ένας μικρός θάλαμος και ενδιάμεσα μια σκληρή σιδερένια πόρτα η οποία είχε μια τρύπα, για να βλέπεις μέσα. Την ώρα λοιπόν που μου είπανε δες ποιος είναι μέσα, ο Αλέκος για να μου κάνει πλάκα μου έβγαλε το δάχτυλο για …υποτίθεται, για να μου βγάλει το μάτι. Εκεί μου αποκάλυψαν ότι είναι ο Αλέκος Παναγούλης τον οποίο δεν ήξερα, αν και είχα ακούσει για αυτόν στην προπαγάνδα. Συνάντησα λοιπόν έναν άνθρωπο ο οποίος από την πρώτη στιγμή με το διαπεραστικό του βλέμμα με άγγιξε. Ήταν σε άθλια κατάσταση, μόλις είχε γυρίσει από τις φυλακές της Αίγινας, που τον είχαν πάει για να τον εκτελέσουν, φοβερά ταλαιπωρημένος από τα βασανιστήρια, σε μια άθλια σωματική, όχι όμως ψυχική κατάσταση. Ήταν δυνατός, ακμαίος και έτοιμος να ξανακάνει αυτό που έκανε τον Αύγουστο του 1968. Έζησα έξι μήνες με τον Αλέκο, σε καθημερινή βάση, από τις 7 Ιανουαρίου μέχρι και τις 5 Ιουνίου του 1969 που αποδράσαμε μαζί.

*Προφανώς με την καθημερινή επαφή σου, σαν φύλακας του Παναγούλη, έγινε μια μετάλλαξη μέσα σου. Είδες έναν άνθρωπο βασανισμένο…

-Ζούσε σε ένα βρωμερό κελί, βόθρος, χωρίς τουαλέτα, χωρίς παράθυρα, χωρίς κρεβάτι μόνο με ένα παλιό στρώμα και μόνιμα δεμένος με χειροπέδες. Το κλειδί από τις χειροπέδες το είχαμε εμείς και όποτε μας δινόταν η ευκαιρία του τις λύναμε. Για να ξεκουραστούνε τα χέρια του. Αλλά ήμαστε υποχρεωμένοι να τις ξαναβάλουμε γιατί βρισκόμασταν σε κατάσταση πολιορκίας, πήγαινες έκτακτο στρατοδικείο και πήγαινες και για εκτέλεση. Δεν το ήθελε και ο ίδιος ο Αλέκος. Μας προστάτευε παρόλο ότι ήθελε την ελευθερία του μας προστάτευε. Δηλαδή ο Αλέκος όσο σκληρός επαναστάτης και να ήταν δεν θα μας έφευγε ποτέ από τα χέρια μας ούτως ώστε να μας δημιουργήσει τεράστιο πρόβλημα στρατοδικείου, μόνο και μόνο για να απελευθερωθεί. Ήθελε να απελευθερωθεί, ήθελε να αποδράσει με τη δική μας βοήθεια, με τη δική μας συναίνεση. Και προσωπικά με τη δική μου. Γιατί μόνο σε μένα είχε εμπιστοσύνη.

*Οι άλλοι δύο επηρεάστηκαν;

-Καλά συμπεριφέρονταν, δεν επηρεάστηκαν όμως τόσο όσο εγώ ώστε να του ανοίξουν την αμπάρα του κελιού και τις χειροπέδες και να τον βγάλουν έξω και να αποδράσει. Δεν θα το έκαναν ποτέ.

*Έμπαινες μέσα στο κελί και έκανες κουβέντες μαζί του ;

-Συνέχεια η συζήτηση ήταν συνεχόμενη για τα πάντα. Από πολιτική, κοινωνική, στρατιωτική, μέχρι οικογενειακή ότι συζήτηση μπορούσες να φανταστείς γινόταν μεταξύ εμού και του Αλέκου.

*Σου παρουσίασαν τον Αλέκο ως δολοφόνο;

-Ναι. Όμως ήξερα ότι ο άνθρωπος αυτός αποπειράθηκε να εκτελέσει τον δικτάτορα. Άρα μου ανέβηκε πάρα πολύ στη συνείδησή μου. Δεν είχα να κάνω με έναν εγκληματία κοινού ποινικού δικαίου. Είχα να κάνω με έναν άνθρωπο ο οποίος τα ‘ ‘βαλε με έναν ολόκληρο στρατό. Και αυτό με συγκινούσε ιδιαίτερα.

*Συζητήσεις για τους τυραννοκτόνους της Αρχαίας Αθήνας κάνατε;

-Είχε σαν πρότυπο τον Αρμόδιο και Αριστογείτονα, οι οποίοι όχι μόνο δεν εκτελέστηκαν, αλλά τιμήθηκαν από τη δημοκρατία της Αθήνας και μάλιστα τους κηδεύσαν με τιμές στον Κεραμεικό.

*Επομένως συζητούσατε και τέτοιου είδους ζητήματα.

-Βεβαίως. Άρα μέρα με την ημέρα δενόμουν με αυτόν τον άνθρωπο. Μέρα με την ημέρα. Και ο άνθρωπος δεν θέλει και πολύ να βοηθήσει έναν άνθρωπο ο οποίος δεινοπαθεί.

*Εσύ τώρα πως ένοιωθες από τη στιγμή που κατάλαβες ότι αυτός είναι ένας αγωνιστής ένας άδολος άνθρωπος που έχει πίστη που έχει το θάρρος..

-Και το όραμα να βοηθήσει για την επαναφορά της ελευθερίας και της δημοκρατίας.

Η απόδραση

*Όταν αποφάσισε, σου μίλησε ότι θα πρέπει να αποδράσει;

-Μου το είπε το πρωί της ίδιας μέρας. Εγώ εκείνη την ημέρα έπρεπε να βγω έξοδο και για να καθίσω μέσα έδωσα την έξοδό μου σε κάποιο λοχία. Λοιπόν επειδή είχα τα κλειδιά της φυλακής και τα κλειδιά από τις χειροπέδες το βράδυ αφού μπήκανε μέσα οι ποινικοί κρατούμενοι ντυθήκαμε με τις στολές μας. Εγώ με τη δική μου στολή και ο Αλέκος με τη δεύτερη δική μου στολή. Φτιάξαμε το στρώμα έτσι ούτως ώστε να φαίνεται ότι κοιμάται κάποιος κλειδώσαμε το κελί πήραμε τα κλειδιά και κατεβήκαμε στη πύλη της εσωτερικής μάνδρας της φυλακής. Εκεί υπήρχε μια σκοπιά. Κάθε βράδυ ερχόταν από το ΚΕΒΟΠ νεοσύλλεκτοι και φυλούσαν τις φυλακές. Αυτό εκμεταλλευτήκαμε. Οι οποίοι εμένα με βλέπανε σαν δεκανέα της φρουράς αλλά τον Αλέκο δεν τον είχαν δει ποτέ. Δεν τον βγάζαμε ποτέ έξω. Κατεβαίνοντας λοιπόν στην πύλη του πετάξαμε τα κλειδιά στον νεοσύλλεκτο, μας άνοιξε την πόρτα από έξω, ανέβηκε στη σκοπιά του, κλειδώσαμε την πόρτα έτσι απλά, αλλά με φοβερή αγωνία βέβαια και περάσαμε πίσω από το διοικητήριο, γιατί μπροστά ήταν αξιωματικοί της φρουράς. Πηδήξαμε τη μάντρα, η οποία εσωτερικά ήταν γύρω στα δύο μέτρα, ανέβηκε ο ένας πάνω στο άλλο, αλλά από έξω ήταν πάνω από πέντε έξι μέτρα. Πηδήξαμε τη μάντρα, αλλά για κακή μας τύχη μας περίμεναν τσοπανόσκυλα και κόντεψαν να μας φάνε. Το ξεπεράσαμε όμως και έτσι ξεκίνησε πλέον το οδοιπορικό μας να κατέβουμε στην Αθήνα για να βρούμε κάποιο καταφύγιο.

*Τελείως μόνοι σας, δηλαδή.

-Δεν υπήρχε καμία συνεννόηση με κανέναν εσωτερικά και με κανέναν εξωτερικά. Άρα ενεργήσαμε από μόνοι μας. Δεν ήξερε κανένας τι πρόκειται να κάνουμε. Και δεν μας περίμενε έξω κανένας. Γιατί αν είχαν ειδοποιηθεί κάποιοι θα μας περίμεναν έξω στον εθνικό δρόμο θα μας έπαιρναν και θα εξαφανιζόμασταν. Δεν είχε γίνει αυτό, άρα έπρεπε να πάρουμε την κατιούσα για την Αθήνα για να βρούμε κάποιο κρησφύγετο. Τα κρησφύγετα όμως δεν ανοίγανε εύκολα όταν στις δύο, τρεις η ώρα τη νύχτα χτύπαγες σε κάποιο φίλο, δε σου άνοιγε γιατί σου λέει κάτι συμβαίνει. Είτε κανένας χουντικός είναι, είτε κάποιος κυνηγημένος είναι και δεν άνοιγαν τις πόρτες παρόλο ότι βγήκανε μετά πολλοί σε σπίτια που πήγαμε και είπανε γιατί δεν ήρθατε σε μας. Μα ήρθαμε κύριοι, αλλά δεν μας ανοίξατε την πόρτα. Λοιπόν μετά από πολλές εναλλαγές σπιτιών που δεν μπορούσαν να μας φιλοξενήσουν γιατί ήταν όλοι σταμπαρισμένοι από τη χούντα, καταλήξαμε στον ξάδερφο του Αλέκου, παλιό χωροφύλακα Πατίτσα και τον Περδικάρη και νομίζαμε ότι εκεί βρήκαμε καταφύγιο, όμως αυτοί οι άνθρωποι για τα πεντακόσια χιλιάρικα και για θέσεις στο δημόσιο, παραδώσανε τα κλειδιά του διαμερίσματος στην ασφάλεια της Νέας Ιωνίας και μας κάνανε τσιμπητούς στις 9 Ιουνίου. Τέσσερις μέρες μετά από την απόδραση. Μέχρι τότε περιπλανιόμασταν από το ένα σπίτι στο άλλο, μας έδιωχνε ο ένας, μας καλούσε ο άλλος και ούτω κάθε εξής. Κανένας δεν είχε όμως τη δυνατότητα και το σθένος να μας φιλοξενήσει περισσότερο πλην της Τασίας της ξαδέρφης του Αλέκου, η οποία θέλησε να μας βοηθήσει, μας έδωσε λεφτά αλλά δεν μπορούσε να μας φιλοξενήσει γιατί ήταν το πρώτο σπίτι που θα ψάχνανε μετά την απόδραση, όπως και πράγματι συνέβη την επόμενη μέρα το πρωί, μόλις είχαμε φύγει. Φαντάσου αν ήταν δηλαδή φτιαγμένη η κατάσταση έτσι θα ήμαστε στην Ιταλία και ακόμα δεν θα ήξεραν τίποτα εδώ.

*Ο στόχος σας ήταν η Ιταλία;

-Εκεί προσπαθούσε ο Αλέκος, προσπαθούσαμε να βρούμε το Στάθη, δεν ήταν δυνατή η επαφή με το Στάθη και έτσι το πρώτο βράδυ μείναμε στον Πατίτσα και στον Περδικάρη, μας έδιωξαν την άλλη μέρα και έτσι την τελευταία βραδιά επειδή δεν είχαμε που να πάμε πλέον καταλήξαμε πάλι στους ίδιους. Οι ίδιοι μας κατέδωσαν και τελείωσε η υπόθεση. Ο μεν Αλέκος ξανά οδηγήθηκε στο Μπογιάτι για να εκτίσει την δις εις θάνατον καταδίκη του και εγώ σε άλλες φυλακές με 37 χρόνια στη πλάτη.

*Πότε τον ξαναείδες τον Παναγούλη ;

-Όταν βγήκα από τη φυλακή τον Ιούλιο του 1974 που έπεσε η Χούντα.

*Ποια ήταν η επαφή σας ; Πως μπορείς να την περιγράψεις ;

-«Που είσαι παπαδοπουλάκι;» μου είπε ο Αλέκος. Ήταν καυστικός στα σχόλιά και στις εκδηλώσεις του. Όμως είχαμε δεθεί στενά τόσο στενά που η φιλία μας ήταν ανεξάντλητη μέχρι και την ημέρα που έφυγε από τη ζωή. Η μάνα του η Αθηνά με λάτρευε αλλά και η υπόλοιπη οικογένεια η σημερινή που είναι εν ζωή. Ο Στάθης, η γυναίκα του η πρώτη, η γυναίκα του η δεύτερη, τα παιδιά του, έχω βαφτίσει ένα από τα δύο παιδιά, ένα εγώ και ένα ο Σπύρος ο Μουστακλής . Δημιουργήθηκε μια σχέση μεταξύ εμού και της οικογένειας του Παναγούλη η οποία είναι ανεξίτηλης αγάπης. Είναι δεσμοί που ο ένας πέφτει στη φωτιά για τον άλλο. Όλα αυτά τα συναισθήματα δεν γεννιούνται πλέον μεταξύ των ανθρώπων.
Όποτε βρισκόμασταν ήταν χαράς ευαγγέλιο. Ήταν άνθρωπος ο οποίος εκτίμησε πάρα πολύ, βαθύτατα, όπως και όλη η οικογένεια εκτίμησε και αυτή τη μικρή πράξη που έκανα για τον Αλέκο.

Αν ζούσε ο Αλέκος σήμερα

*Δεν ήταν μικρή πράξη.

-Εγώ θα το έλεγα μικρή πράξη. Θα μπορούσε να το κάνει ο οποιοσδήποτε, ο οποιοσδήποτε θα μπορούσε να είχε λίγα ανθρώπινα αισθήματα.

*Εσύ δεν είχες μόνο ανθρώπινα αισθήματα. Είχες μια αντίληψη για την κοινωνία, για την ελευθερία για τη δημοκρατία.

-Ναι είχα γαλουχηθεί από τους γονείς μου έτσι οι οποίοι ήταν βενιζελικοί, αλλά εγώ προχώρησα ακόμα περισσότερο όπως και τα αδέλφια μου και γι αυτό και γράφτηκα στη Νεολαία Λαμπράκη και για αυτό έκανα παρέα με κομμουνιστές. Οι ιδεολογικές μου καταβολές μου επέτρεπαν να είμαι όσο το δυνατόν πιο παρορμητικός απέναντι στον Αλέκο.

*Είπες ότι λείπει ο Αλέκος στη σημερινή εποχή. Γιατί;

-Λείπει ο Αλέκος γιατί πιστεύω χωρίς να είναι εγωιστικό και χωρίς να είναι υπερβολή επειδή τον έζησα έντονα ότι ο άνθρωπος αυτός σήμερα εάν ήταν εν ζωή πιστεύω ότι θα ήταν πολύ διαφορετικά τα πολιτικά πράγματα στη χώρα. Πιστεύω ότι αν ήταν εν ζωή πολύ δύσκολα να κυβερνούσε και ο Ανδρέας Παπανδρέου. Όμως αλλοίμονο, όπως έλεγε ο Μπρεχτ, αν μια χώρα χρειάζεται ήρωες για να προχωρεί. Χρειάζεται δυστυχώς ήρωες. Πιστεύω ότι ο Αλέκος, χωρίς να θέλω, σε καμία περίπτωση, να υποτιμήσω τον αγώνα των άλλων συναγωνιστών και συντρόφων, ήταν ο άνθρωπος που θα μπορούσε να ανατρέψει πολλές πολιτικές ανωμαλίες στον τόπο.

*Σε βασάνισαν όταν σε πιάσανε;

-Κοίταξε, δεν θα έλεγα ότι τα βασανιστήρια που πέρασα ήταν σκληρά, αλλά το ξύλο που έφαγα ήταν πάρα πολύ. Δηλαδή δεν είχα τα βασανιστήρια που είχε ο Στάθης, ο Αλέκος, ο Μιχάλης ο Βαρδάνης. Δεν είχα καυτή βελόνα να μου περνάνε στην ουρήθρα. Αλλά είχα αρκετό ξυλοκόπημα. Και ψυχολογικά βασανιστήρια.

ΣΥΡΙΖΑ-κινήματα: Τα πολιτικά σιαμαία "Ελευθεροτυπία" 17/5/ 2013

Του Μάκη Μπαλαούρα
Ίσως ο ΣΥΡΙΖΑ να είναι το μοναδικό, τουλάχιστον από τη μεταπολεμική περίοδο, πολιτικό υποκείμενο που δημιουργήθηκε, διαμορφώθηκε, δυνάμωσε σε άμεση αλληλεξάρτηση με τα κοινωνικά κινήματα. Η γέννησή του ήταν το αποτέλεσμα της γόνιμης σχέσης των Ευρωπορειών και του Κοινωνικού Φόρουμ με την Αριστερά.
Και τα ταυτοτικά του χαρακτηριστικά από αυτή τη σχέση τα απέκτησε. Στην πορεία, η ανάπτυξη του ενός τροφοδοτούσε τον άλλο. Τα κινήματα των πλατειών γιγάντωσαν τον ΣΥΡΙΖΑ και αυτός, σεβόμενος πάντα την αυτονομία τους, τα τροφοδοτούσε με την κοινή ελπίδα της ανατροπής, με όραμα.
Η ίδια οργανική σχέση υπάρχει και σήμερα. Το εξεγερσιακό κίνημα έχει καθίσει, το ίδιο και η Αριστερά. Τι συνέβη; Απογοήτευση από το εκλογικό αποτέλεσμα; Παραίτηση και απαισιοδοξία ότι δεν τα κατάφερε να επιφέρει τη μεγάλη ανατροπή; Αν και αυτό δεν είναι εντελώς σωστό, δεδομένου ότι πέτυχε αρκετές νίκες, όπως η ανατροπή της ισχυρής κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ. Προφανώς, σκέφτηκαν ότι κερδήθηκαν μάχες, αλλά όχι ο πόλεμος, και οπισθοχώρησαν. Αρκετοί, με χαμηλό πια φρόνημα, εγκατέλειψαν την αναγκαιότητα του συλλογικού, επιστρέφοντας στη μοναξιά και στο ατελέσφορο των ατομικών επιλογών.

Και ο ΣΥΡΙΖΑ, ως πολιτική οντότητα ριζοσπαστικής διαμόρφωσης, πώς πυροδοτεί τις λαϊκές δυνάμεις, πώς συμβάλλει στην ανάταση του φρονήματός τους; Έχω την εντύπωση ότι ψάχνεται. Εκείνο όμως που εισπράττεται είναι ότι παίζει στο γήπεδο του αντιπάλου. Εύστοχες απαντήσεις στους κυβερνητικούς, αντιδημοκρατικούς, αυταρχικούς, νεοφιλελεύθερους σχεδιασμούς, καλή δουλειά της κοινοβουλευτικής του ομάδας, αλλά εντός του γηπέδου που διαμορφώνει η τρικομματική και τροϊκανή κυβέρνηση. Ακόμα και αν δεν προστεθούν τα πολλαπλά φάουλ από εκπροσώπους του στα ΜΜΕ, το ζήτημα παραμένει. Δεν χτυπά εκεί και όπως πρέπει, για να αποδομήσει την κυρίαρχη ιδεολογία και τους μηχανισμούς της.
Ακόμα και σε συμβολικό επίπεδο: η αντιπροσωπεία του ΣΥΡΙΖΑ που πήγε στο συνέδριο του ΣΕΒ, ως αξιωματική αντιπολίτευση, τι μήνυμα θα εξέπεμπε αν όλοι μαζί κατέβαιναν στο Σύνταγμα στη μεγάλη συγκέντρωση των εκπαιδευτικών;
Αυτή η διπλή δυσανεξία αποτυπώνεται και στις δημοσκοπήσεις που αναδεικνύουν τη στασιμότητα, η οποία τείνει να γίνει μόνιμη, για τον ΣΥΡΙΖΑ. Βεβαίως, είναι γνωστό ότι την περίοδο κυρίως μετά τις εκλογές, μεγάλο μέρος των ερωτώμενων, που ξεπερνά το εντυπωσιακό 55%, αρνείται αγανακτισμένο να απαντήσει. Επομένως, το μέγα αυτό αρνητικό πλήθος που σε σημαντικό ποσοστό θα ψηφίσει στις εκλογές, είναι λογικό να περιμένει κανείς ότι τελικά θα ψηφίσει αντιμνημονιακά κόμματα, όπου τη μερίδα του λέοντος θα πάρει ο ΣΥΡΙΖΑ. Κατ’ αρχήν λογικό, αν θεωρηθεί ότι το πλήθος αυτό δεν είναι ταλαντευόμενο και ως εκ τούτου επιρρεπές σε εκλογική ρευστότητα. Παράλληλα, πρέπει να μας προβληματίσει ότι, αντιθέτως, η ναζιστική Χρυσή Αυγή, που κατορθώνει να πλασάρεται ως αντισυστημικό κόμμα -το κατ’ εξοχήν συστημικό μόρφωμα-, δείχνει αξιοσημείωτες τάσεις ανόδου.
Μη βγαίνοντας όμως από το γήπεδο του αντιπάλου, υπάρχει μία ακόμα πολιτική παρενέργεια. Τον αντισυστημικό, μέχρι τις εκλογές, ΣΥΡΙΖΑ, τον βάζουν πια στο κάδρο των συστημικών δυνάμεων! Όμως, ακόμα και αν επαληθευτεί η παραπάνω εκλογική προσομοίωση, πώς θα κυβερνήσει ο ΣΥΡΙΖΑ χωρίς ενεργά κινήματα; Είτε θα ανατραπεί πολύ σύντομα είτε θα αφομοιωθεί, όπως το ΠΑΣΟΚ. Να θυμίσουμε, όμως, για όσους αρέσκονται στις ιστορικές ακροβασίες, ότι η αφομοίωση του ΠΑΣΟΚ επήλθε μετά την τριετή διακυβέρνησή του, μέχρι τότε είχε νερώσει ελάχιστα τις όποιες ριζοσπαστικές θέσεις του. Και αν συμβούν τα παραπάνω, άντε, μετά, από τα συντρίμμια να ξαναχτίσεις μια δυνατή-ελπιδοφόρα Αριστερά.
Η ευθύνη του ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι μόνο εγχώρια. Είναι και ευρωπαϊκή. Πολύ περισσότερο που όλα μπορούν να συμβούν. Από την αντιδημοκρατική νεοφιλελεύθερη όξυνση έως την κατάρρευση της ευρωζώνης. Να ένα μεγάλο καθήκον: πέραν ενός ριζοσπαστικού προγράμματος για τη χώρα, απαιτείται η από κοινού με αντίστοιχες ευρωπαϊκές, πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις, επεξεργασία ενός ευρωπαϊκού σχεδίου που θα δίνει αριστερή διέξοδο στην υπάρχουσα καταρρέουσα θεσμική δόμηση της Ε.Ε., εμπλουτισμένο από την ελάχιστη μέχρι τώρα οργανική συσχέτιση των ευρωπαϊκών κινημάτων και κομμάτων της Αριστεράς. Νέες ανάγκες, νέα καθήκοντα, όπως έλεγαν οι παλαιότεροι. Αρκεί οι παλιές ανάγκες, όπως η δημοκρατική δόμηση και λειτουργία, να μη θεωρηθούν ξεπερασμένες. Στο κάτω- κάτω, το μοντέλο ενός κόμματος που οικοδομείς είναι προείκασμα της κοινωνίας που θέλεις να φτιάξεις.
* Ο Μ. Μπαλαούρας είναι μέλος της Γραμματείας της ΑΚΟΑ και της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ

Η κόπρος του Αυγεία και ο αποστάτης Ηρακλής Η δολοφονική απόπειρα εναντίον μεταναστών-εργατών γης στη Νέα Μανωλάδα

Του Μάκη Μπαλαούρα

Είναι γνωστός ο μύθος για τους δώδεκα άθλους του Ηρακλή. Στον πέμπτο άθλο του ο ήρωας εστάλη να καθαρίσει τη συσσωρευμένη επί 30 χρόνια, από 3.000 βοειδή που είχε στην κατοχή του ο βασιλιάς της Ήλιδας, Αυγείας. Ο Ηρακλής έπραξε κάτι σχετικά απλό. Άλλαξε την πορεία του ποταμού Πηνειού (γιου του Ωκεανού και της Τυθέος, όπως και ο συνώνυμος λαρισαίος ποταμός) που τότε, όπως λέγεται από τους παλιούς της πεδινής Ηλείας και πιστοποιείται από επιστήμονες, η εκβολή του ήταν μεταξύ Λεχαινών και Μανωλάδας, στο σημερινό διβάρι-λιμνοθάλασσα, το Κοτύχι…

Η κόπρος του Αυγεία Η νέα κοίτη του Πηνειού συμπαρέσυρε όλη την κόπρο ρίχνοντάς την στο Ιόνιο, στη Μπούκα κοντά στη Γαστούνη. Στη σημερινή Βουπρασία (δηλαδή αγοροπωλησία βοειδών), ανάμεσα στις Βάρδα, Μανωλάδα, Νέα Μανωλάδα, Κουνουπέλι υπήρχε η αρχαία πόλη Υρμίνη, προς τιμή της ομώνυμης πολεμίστριας του Τρωϊκού Πολέμου. Από την πριγκίπισσα της Υρμίνης Μανωλιάδα, μάλλον προήλθε το σημερινό όνομα Μανωλάδα.

Στην εύφορη πεδινή Ηλεία στήθηκαν επιχειρήσεις κηπευτικών προϊόντων, όπου μετεξελίχθηκαν σε υπερσύγχρονες μονάδες θερμοκηπίων, που εφοδιάζουν την εσωτερική αγορά, αλλά και με έντονο εξαγωγικό προσανατολισμό. Ιδιαίτερα στην περιοχή της Μανωλάδας, παλιάς και νέας, φτιάχτηκαν μονάδες παραγωγής φράουλας που εξοβέλισαν τα παραδοσιακά προϊόντα. Η φράουλα, όμως, είναι καλλιέργεια υψηλής εντάσεως εργασίας. Δηλαδή, έχει ανάγκη από πολλά εργατικά χέρια. Και φθηνά, όσο πιο φθηνά γίνεται. Όλα αυτά που σχετίζονται με την αμοιβή της εργατικής δύναμης, μισθός, συνθήκες εργασίας, εργατικά δικαιώματα, συνθήκες διαβίωσης, ωράρια, κοινωνικά δικαιώματα, πολιτικές ελευθερίες, όλα καταπατημένα. Όπως τείνει να γίνει σ΄ όλη την Ελλάδα, για όλους έλληνες και μετανάστες εργάτες. Επειδή, όμως, στην περιοχή οι εργάτες γης είναι μετανάστες, και η προσφορά της εργασίας τους είναι τεράστια και η μίσθωσή της βρίσκεται στα όρια της νομιμότητας, τα δικαιώματά τους δεν καταπατούνται απλώς, εξαερώνονται.

Το εργατικό μοντέλο για τους μετανάστες της Μανωλάδας, προφανώς είναι το άμεσο μοντέλο εργασίας που ετοιμάζεται για όλους, και τους έλληνες εργάτες. Πλήθος από εργασιακά δικαιώματα καταπατούνται, απλήρωτοι μισθοί, ανασφάλιστη εργασία με την ώρα και για όποια ώρα με τηλεφωνικές κλήσεις.

«‘Ολοι έπεσαν από τα σύννεφα»

Με τα πρόσφατα γεγονότα της Νέας Μανωλάδας όλοι έπεσαν -πάλι- από τα σύννεφα. Λες και δεν είχαν εκδηλωθεί παρόμοια σε πολλαπλές κατευθύνσεις με βιαιότητα από το 2008. Η πολιτεία, οι κρατικές υπηρεσίες, οι εκλεγμένοι εκπρόσωποι, τα ΜΜΕ ήξεραν και κάλυπταν. Ο τότε πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου, μάλιστα, εξυμνούσε το χρυσωρυχείο της Μανωλάδας. Η τοπική κοινωνία σιωπούσε εκκωφαντικά. Δεν πήρε καμία πρωτοβουλία, έστω και εκ των υστέρων, για να δείξει ότι αποστασιοποιείται. Η κυβέρνηση αδιαφόρησε, μέχρις ότου η είδηση της δολοφονικής απόπειρας έκανε το γύρο του κόσμου. Τότε ο κ. Δένδιας, με τη φωτιά στα μαλλιά του, επισκέφτηκε την πόλη σε επιλεγμένα σημεία και επιλεγμένους ανθρώπους.

Οι άλλοι φραουλοπαραγωγοί, καθώς και πολιτικοί συνοδοιπόροι τους προσπάθησαν να μας πείσουν ότι πρόκειται για «μεμονωμένο περιστατικό», ενός κακού –παντού αναφύονται κακοί, ακόμα και στον παράδεισο– παραγωγού. Αν ήταν αθώοι –που δεν ήταν, γιατί τις ίδιες πάνω κάτω εργατικές συνθήκες εφαρμόζουν– γιατί δεν έβγαιναν νωρίτερα να αποστασιοποιηθούν; Όχι για λόγους ηθικής ή κοινωνικής συμπεριφοράς. Για το συμφέρον τους, για την αποκατάσταση του ανταγωνισμού, όπως προσδιορίζεται από τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής. Πώς ανέχθηκαν, αυτοί οι καλοί καπιταλιστές, έναν μεγαλοπαραγωγό να παράγει με εργατικό κόστος υποπολλαπλάσιο του δικού τους, νόμιμου και ηθικού;
Τέλος, ευθύνες, διαφορετικές προφανώς, αδράνειας και ολιγωρίας έχουν οι δυνάμεις της αριστεράς και τα συνδικάτα. Δεν παρακολούθησαν και δεν έκαναν σημείο αναφοράς το ολοένα επεκτεινόμενο βάρβαρο εργασιακό μοντέλο της Μανωλάδας.

Όμως υπάρχει ένα σημείο καμπής, μια ποιοτική αλλαγή. Οι εργαζόμενοι μετανάστες ξεσηκώθηκαν, στέλνοντας μηνύματα σ’ όλη την εργατική τάξη της χώρας. Μου θύμισε, σαν κινηματογραφικό φλας μπακ, την ιστορία των πρώτων ελλήνων μεταναστών στην Αμερική. Στις σιδηροδρομικές γραμμές, στα γουναράδικα, στα ανθρακωρυχεία. Και εκεί, πέραν της στυγνής εκμετάλλευσης, αντιμετώπιζαν τη Χρυσή Αυγή της εποχής τους, την Κου Κλουξ Κλαν. Αρκετοί απ’ αυτούς ηγήθηκαν σε εργατικούς ξεσηκωμούς και πολυήμερες κινητοποιήσεις, πληρώνοντας με τη ζωή τους την «απρονοησία» τους, όπως ο Λούης Τίκας και ο Στιβ Κατόβης. Εδώ, τουλάχιστον, μέχρι σήμερα, γλίτωσαν τη ζωή τους…
Διδακτικός ο μύθος. Η κόπρος της γειτονικής Ήλιδας, της Υρμίνης συσσωρεύτηκε. Ο Ηρακλής που θα μπορούσε να αλλάξει τον ρου της εργασιακής καταστροφής, βρίσκεται εν υπνώσει. Η αφορμή, όμως, δόθηκε ξανά από τους ίδιους τους κατατρεγμένους. Θα μπορέσουν, άραγε, η Αριστερά και τα συνδικάτα να αλλάξουν τη ροή των πραγμάτων, στρέφοντας τον κινηματικό Πηνειό, για να παρασύρει τη συσσωρευμένη κόπρο;
Εφημερίδα ΕΠΟΧΗ

Φραουλοπαραγωγοί χρησιμοποιούν ακόμα και 14χρονα - Συνέντευξη Μάκη Μπαλαούρα στις ΑΠΟΚΑΛΥΨΕΙΣ του ΙΟΝΙΟΝ FM στον Μάκη Νοδάρο

*ΜΑΚΗΣ ΝΟΔΑΡΟΣ: Να’ μαστε λοιπόν πάλι μαζί στο Ionion FM, Μάκης Νοδάρος στο μικρόφωνο. Σήμερα, κυρίες και κύριοι, η εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ έχει μία αποκάλυψη βόμβα για το φραουλοκράτος της Νέας Μανωλάδας. Αναφέρει ότι ανάμεσα στους εργάτες αλλοδαπούς υπάρχουν και 14χρονα παιδιά. Και δεν τα λέει, βέβαια, αυτά η εφημερίδα. Τα λένε τα μέλη της Διεθνούς Αμνηστίας, επιχειρώντας να κάνουν έρευνα και αυτοψία στο χώρο του αιματηρού συμβάντος. Δύο 14χρονα παιδιά, λοιπόν, μεταξύ των εργατών γης, μεταξύ αυτών που προσφέρουν φτηνά εργατικά χέρια στους τσιφλικάδες της περιοχής. Και για όλα αυτά, βέβαια, όπως λένε οι αρμόδιοι δεν γνώριζαν τίποτα, μιλάνε όλοι για μεμονωμένα περιστατικά και δεν αναλαμβάνει κανένας τις ευθύνες του. Μέχρι και ο κύριος Δένδιας που ήρθε προχθές στην περιοχή δεν πήγε στον καταυλισμό που έγιναν τα γεγονότα. Πήγε σε έναν άλλο, οργανωμένο καταυλισμό, εκεί τον πήγαν οι τοπικοί παράγοντες και οι αρμόδιοι της Αστυνομικής Διεύθυνσης Ηλείας για να δείξουν τι καλά και τι ωραία περνούν οι αλλοδαποί εργάτες μέσα στα container. Ήταν ο πιο οργανωμένος ο καταυλισμός εκεί που πήγε ο κύριος Δένδιας. Ο οποίος στο twitter μετά έλεγε ότι, πήγα, λέει, στον καταυλισμό και μίλησα με τους εργάτες, εκεί που έγινε η επίθεση. Πράγμα το οποίο είναι ψέμα γιατί εμείς τον συνοδεύσαμε από την πρώτη στιγμή που βρέθηκε στην Ηλεία μέχρι την ώρα που έφυγε.

*Λοιπόν, να καλημερίσουμε στο σημείο αυτό τον υποψήφιο βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ στην Ηλεία, τον κύριο Μάκη Μπαλαούρα. Καλημέρα σας, κύριε Μπαλαούρα

-Καλημέρα σας.

*Και θα θέλαμε να μάθουμε από σας, εσείς μένετε για αρκετό καιρό, τελευταία, στην Αθήνα και θα θέλαμε να μάθουμε πως εισέπραξε η Αθήνα και γενικότερα ο κόσμος τα όσα διαδραματίστηκαν τις τελευταίες μέρες στο φραουλοκράτος της Μανωλάδας. Πως πέρασε, δηλαδή, στον κόσμο αυτή η ιστορία και θα θέλαμε και την άποψή σας και την άποψη του κόμματός σας, βέβαια, για όλα αυτά τα περίεργα που συνέβησαν εκεί.

-Κατ’ αρχάς μία παρατήρηση σ΄ αυτά που λέγατε προηγουμένως. Πια δεν «πρέπει» σε εισαγωγικά η λέξη να μας εκπλήσσει το ότι υπάρχουν 14χρονα παιδιά. Είναι η λογική συνέπεια αυτού του σκλαβοπάζαρου. Ο αμερικάνικος νότος βρίθει από τέτοιες ιστορίες, από τον μπαρμπα – Θωμά μέχρι τον Τζέϊμς. Έχουμε λοιπόν μία κατάληξη σε μια πορεία με 14χρονα, ίσως και πιο κάτω στην ηλικία. Δεύτερον, ότι αυτό που είπατε για την Αθήνα, έχω ιδία εμπειρία η οποία έχει μεγάλο ενδιαφέρον. Ότι στη λαϊκή των Εξαρχείων το Σάββατο το μεσημέρι, όλοι οι φραουλοπωλητές, είχαν πάψει να διαφημίζουν φράουλα Μανωλάδος. Προς το μεσημέρι αργά ένας τόλμησε και φώναξε, φράουλα Μανωλάδας. Του κάνανε παρατήρηση οι αγοραστές, οι κάτοικοι της περιοχής εκεί, ότι είναι ποτισμένη με αίμα. Αυτός λέει ότι ποτισμένο με αίμα θα είναι το δικό σας χώμα από σας, γιατί εγώ είμαι Χρυσή Αυγή. Έγινε φασαρία, τελικά του πετάξανε τα τελάρα με τις φράουλες επάνω του και το έβαλε στα πόδια. Ήρθε και ο υπεύθυνος της λαϊκής αγοράς και κατέγραψε το γεγονός προκειμένου να αποβληθεί από τους πωλητές της λαϊκής.

*Έγινε αυτό το σοβαρό περιστατικό;

-Έγινε αυτό που ήταν αυθόρμητο από απλούς ανθρώπους που ψώνιζαν εκείνη την ώρα.
Τώρα, η θέση του ΣΥΡΙΖΑ είναι πολύ σαφής και παλιά και τώρα. Νομίζουμε ότι αυτό το καθεστώς πρέπει να εκλείψει, πρέπει να συντριφτεί και πρέπει οι άνθρωποι που δεν έχουν στον Θεό μοίρα, να βρουν την απαραίτητη νομική και πολιτική, θα έλεγα, προστασία, έτσι ώστε η όποια εργασιακή τους σχέση να έχει τα δικαιώματα που απαιτούνται και να έχουν και ανθρώπινες συνθήκες.

*Μιλούσα χθες με τα μέλη από τη Διεθνή Αμνηστία που επισκέφτηκαν την περιοχή, κύριε Μπαλαούρα, και μου έλεγαν ότι πρέπει να το γράψεις και το γράφω σήμερα στην ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ ότι, πρέπει να κάνουμε έκκληση στην πολιτεία και στις αρμόδιες αρχές ότι αυτοί οι άνθρωποι θα πρέπει να προστατευθούν. Υπάρχουν πάρα πολλοί οι οποίοι τους απειλούν. Υπάρχει ένα κλίμα τρομοκρατίας γενικά στην περιοχή και μου έλεγαν ότι αυτοί οι άνθρωποι γυρίζουν τραυματισμένοι από τα νοσοκομεία, γεμάτοι σκάγια και πηγαίνουν ξανά στα παραπήγματα και δεν έχουν κάποιον να τους προστατεύσει.

-Είναι προφανές να γίνονται, κύριε Νοδάρο, αυτά τα πράγματα. Είναι προφανές. Από τη στιγμή που η οργανωμένη πολιτεία δεν θέλει, δεν μπορεί, ίσως στην καλύτερη περίπτωση, εγώ νομίζω ότι δεν θέλει. Διότι υπάρχει μια λογική συνέπεια όλων αυτών των πραγμάτων. Ο Δένδιας και η κυβέρνηση πήρανε θέση όταν το θέμα πήρε διεθνείς διαστάσεις. Όταν έβγαινε ο Guardian, όταν έβγαιναν οι γαλλικές εφημερίδες, όταν έβγαινε η Liberation…

*Και το CNN. Και στο CNN είδηση έγινε.

-Βγήκαν μεγάλα αμερικάνικα κανάλια. Τότε η κυβέρνηση βγήκε. Μου θυμίζει το 2008. Εσύ προσωπικά είχες φάει ξύλο, είχες κυνηγηθεί. Όπως και άλλοι δημοσιογράφοι. Τι έγινε τότε; Ποια ήταν τα καθήκοντα μιας ευνομούμενης πολιτείας να παρέμβει; Κανένα. Τι έγινε; Όταν έγινε ο σάλος, πήγανε εκεί, κατέγραψαν το ζήτημα και εξαφανίστηκαν. Εδώ πρόκειται περί μαφίας.

*Και ο κύριος Δένδιας έκανε και το εξής απαράδεκτο. Ότι κατέβηκε στη Βάρδα, πήγε στη Μανωλάδα σε έναν καταυλισμό εργατών οι οποίοι μένουν μέσα σε container και προσπέρασε τον καταυλισμό με τα παραπήγματα τα άθλια εκεί. Δηλαδή, δεν πήγε καν να μιλήσει με αυτούς τους ανθρώπους που δέχθηκαν την επίθεση. Δεν καταδέχθηκε. Μάλλον δεν καταδέχθηκε ή τον πήγαν εκεί οι τοπικοί παράγοντες και η αστυνομία.

-Είναι προφανή αυτά τα πράγματα. Για να πω ένα παράδειγμα. Άκουγα, ας πούμε, για την Επιθεώρηση Εργασίας. Η Επιθεώρηση Εργασίας ιδιαίτερα στον Νομό Ηλείας έχει διαλυθεί.

*Μα κοιτάζουν να την καταργήσουν. Είναι υπό κατάργηση.

-Την έχουν διαλύσει, επί της ουσίας και θέλουν να την καταργήσουν. Και είναι άνθρωποι οι οποίοι με δικά τους έξοδα, παίρνανε το αυτοκίνητό τους, με δικιά τους βενζίνη, αντιμετωπίζοντας απειλές, αντιμετωπίζοντας προπηλακισμούς, κάνανε άριστα τη δουλειά τους. Που να πρωτοπάνε; Όσοι και καλοί να βρίσκονται να δουλέψουν για την κοινωνία. Δεν μπορούν να δουλέψουν. Οπότε το πρόβλημα είναι βαθύ και δεν είναι μεμονωμένο, κύριε Νοδάρο. Θα κάνω μία υπόθεση. Ας υποθέσουμε ότι ο παραγωγός αυτός ήταν ένα μεμονωμένο άσχημο περιστατικό. Ερώτηση. Η τοπική κοινωνία αντέδρασε ποτέ; Ερώτηση δεύτερη. Οι άλλοι φραουλοπαραγωγοί αντέδρασαν ποτέ; Είπανε, ακόμα, αν θέλεις, κύριε Νοδάρε, από άποψη ανταγωνισμού, που τόσο σερβίρεται από τα κυβερνητικά και τα τροικανά στελέχη, όταν ο άλλος έχει τόσο ακραία εκμετάλλευση των δούλων, των σύγχρονων δούλων, οι άλλοι που είναι οι καλοί, γιατί δεν ξεσηκώνονται; Και να πουν δεν μας συμφέρει. Ο άλλος έχει κόστος το ¼ από μας. Γιατί δεν το κάνουν;

Δεν αντριδά η τοπική κοινωνία, ούτε οι άλλοι φραουλοπαραγωγοί

*Ναι, έτσι είναι. Οι 200 δικογραφίες που υπάρχουν, κύριε Μπαλαούρα, τα 4 τελευταία χρόνια που έχουν σχηματιστεί από την Εισαγγελία της Αμαλιάδας, δείχνουν το μέγεθος του προβλήματος. Και δείχνουν ότι δεν μιλάμε για μεμονωμένα περιστατικά. Τα γεγονότα του 2008 για να μη λέω τα ίδια πράγματα, δείχνουν ακριβώς το ίδιο πράγμα.

-Μα, είναι προφανή τα πράγματα.

*Η έρευνα της υπηρεσίας Εσωτερικών Υποθέσεων το 2006 η οποία μιλάει για εγκληματική οργάνωση, έχουν ασκηθεί και ποινικές διώξεις, δεν έχει γίνει το δικαστήριο ακόμα και έχουμε 2013. Έχουν περάσει 7 χρόνια. Δείχνουν ακριβώς τα ίδια πράγματα.

-Κύριε Νοδάρο, εγώ σας είπα ένα επιχείρημα. Ας πούμε ότι τα υπόλοιπα είναι των αριστερών, των κακών, των περίεργων κλπ. Ένα επιχείρημα στη λογική των καπιταλιστών. Αυτών που παράγουν υπεραξία, βγάζοντας απ΄τους φτωχοδιαβόλους, ότι μπορούν να τους ξεζουμίσουν. Και λέω, είναι μεμονωμένο περιστατικό λοιπόν η εταιρία αυτή; Ωραία. Οι άλλοι, για λόγους ανταγωνισμού, γιατί δεν αντιδρούν;

*Έχουν ευθύνες, κύριε Μπαλαούρα, οι τοπικοί παράγοντες; Έχει ευθύνες ο Δήμος Ανδραβίδας, Κυλλήνης, για παράδειγμα, στο συγκεκριμένο θέμα; Έχει ευθύνες η περιφερειακή διοίκηση, ο κύριος Καφίρας;

-Νομίζω ότι όλο το πλαίσιο μας οργανωμένης πολιτείας, που δεν είναι στην προκειμένη περίπτωση ή μάλλον είναι οργανωμένη αλλά όχι για τα συμφέροντα αυτών των ανθρώπων, έχουν τεράστιες ευθύνες. Διότι δεν μπορεί να καλύπτεται η ιστορία αυτή. Η ιστορία αυτή δεν είναι χθεσινή. Δεν έσκασε σαν κεραυνός. Η ιστορία αυτή είναι παλιά. Απ’ το 2008 τουλάχιστον. Και το ξέρουμε όλοι.

*Μας ήρθε και μια καταγγελία τώρα από το ΣΥΡΙΖΑ, Οργάνωση Κάμπου, λέει, κατά του κυρίου Αρβανίτη, κατά της δημοτικής αρχής, μάλλον, του Δήμο Ανδραβίδας – Κυλλήνης, λέει ότι το βράδυ που συνεδρίαζε το δημοτικό συμβούλιο του Δήμου Ανδραβίδας – Κυλλήνης για το θέμα αυτό, στη συνεδρίαση παραβρέθηκε ο Δημήτρης Μαυράκης, μέλος της Νομαρχιακής Επιτροπής Ηλείας και συντονιστής της Γραμματείας της Οργάνωσης ΣΥΡΙΖΑ Κάμπου ο οποίος ζήτησε το λόγο για παρέμβαση εκ μέρους της Οργάνωσης ΣΥΡΙΖΑ. Με τη μέθοδο της κωλυσιεργίας δεν του δόθηκε ο λόγος και ο σύντροφος αποχώρησε. Η Οργάνωση ΣΥΡΙΖΑ Κάμπου Ηλείας καταγγέλει στο δημοκρατικό λαό της περιοχής την απαράδεκτη και αντιδημοκρατική στάση της δημοτικής αρχής Ανδραβίδας – Κυλλήνης.

-Τελικά, ούτε αυτό μας εκπλήσσει. Ο σύντροφος Μαυράκης γιατί να πάρει το λόγο απ’ αυτούς που θα τους χάλαγε τη σούπα και την αγαλλίαση που νοιώθουν ότι μπορούν να σκεπάσουν ξανά τα προβλήματα; Είναι ένας κακός κι αυτός, ο οποίος πρέπει να φιμωθεί. Όπως πρέπει να φιμωθούν και οι πολίτες που παρατηρούν σωστά, οι δημοσιογράφοι που κάνουν καλά τη δουλειά τους, οι πολιτικοί που ανοίγουν το στόμα τους και λένε τα πράγματα όπως πρέπει να τα πούνε. Λοιπόν, επομένως, γιατί να πάρει ο κάθε Μαυράκης το λόγο και να τους χαλάσει αυτή την ωραία ατμόσφαιρα που είναι φαρισαϊκή σε τελευταία ανάλυση.

*Κύριε Μπαλαούρα, σας ευχαριστώ πολύ.

-Πάντως, το πρόβλημα για μας, για τον ΣΥΡΙΖΑ και βεβαίως πρέπει να σας πω ότι είναι κεντρική γραμμή, να το αποσαφηνίσουμε αυτό. Δεν είναι προσωπική μου θέση. Η θέση του ΣΥΡΙΖΑ είναι πολύ αυστηρή και με αφορμή αυτό το γεγονός, θα πιέσει πάρα πολύ, με όλες τις δυνατότητες που έχει και νομικές και στη Βουλή και κινηματικές, για να μπει ένα φρένο σ’ αυτή την άγρια, την απάνθρωπη εκμετάλλευση που μας παραπέμπει στα νησιά Μπαρμπέϊντος και στην Κίνα την εποχή των Εγγλέζων κατακτητών και στον αμερικάνικο νότο.

*Μάλιστα, κύριε Μπαλαούρα, σας ευχαριστώ πολύ για τα όσα σημαντικά μας είπατε. Ευχαριστώ. Καλό μεσημέρι.

-Να’ στε καλά. Ευχαριστώ κι εγώ.

Η Κύπρος μας έκανε σοφότερους Η απόφαση του Γιούρογκρουπ-Μαθήματα και για Ελλάδα

Του Μάκη Μπαλαούρα

Η απόφαση του Γιούρογκρουπ για την Κύπρο αποτελεί καμπή, ποιοτική, δηλαδή, αλλαγή της μέχρι πρότινος εφαρμοσμένης στρατηγικής. Μέχρι τώρα ίσχυαν πρόνοιες κοινοτικής αλληλεγγύης και κράτικής ενίσχυσης. Από δω και πέρα το βάρος της ανακεφαλαιοποίησης ή της σωτηρίας των τραπεζών μεταφέρεται, στους μετόχους, καταθέτες και κράτος.

Η Γερμανία επιβάλλει την ιδεολογική αντίληψή της για λειτουργία του τραπεζικού συστήματος, που είναι η επιστροφή στη κλασική και παραδοσιακή μορφή, όπως υπήρξε πριν από τη δεκαετία του ’80.
Το πειραματόζωο, για πολλούς λόγους, έγινε το νησί. Μικρό κράτος και με ζωτικά προβλήματα λόγω της διχοτόμησής του, μεγάλος χρηματοπιστωτικός τομέας, 6 με 7 φορές παραπάνω από το ΑΕΠ. Για προπαγανδιστικές στοχεύσεις έβαλαν σαν σάλτσα το πλυντήριο βρώμικου χρήματος και το φορολογικό παράδεισο, πράγματα δήθεν προκλητικά στην ενάρετη ευρωζώνη και ΕΕ.
Προφανώς, υπήρξαν και άλλες επιδιώξεις, όπως γεωπολιτικές στην πυρακτούμενη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, καθώς, επίσης, τα κοιτάσματα φυσικού αερίου, η ρωσική παρουσία και η μεταφορά των κεφαλαίων σε ασφαλέστερες χώρες. Προς επιβολή των σχεδίων τους έδωσαν ακόμα μια σπρωξιά στο δημοκρατικό κεκτημένο, μη επιτρέποντας να εισαχθούν προς ψήφιση στην κυπριακή Βουλή οι αποφάσεις τους.

Διέλυσαν ένα κράτος

Τα αποτελέσματα της διάλυσης του τραπεζικού συστήματος και του Μνημονίου θα είναι πια τραγικά. Η ύφεση θα κυμανθεί μόνο για το πρώτο έτος στο ασύλληπτο 12%.

Να σημειωθεί ότι οι επιπτώσεις της ύφεσης θα επηρεάσουν την ελληνική οικονομία, αυξάνοντας, τουλάχιστον, κατά μία ποσοστιαία μονάδα την εγχώρια ύφεση. Δεν είναι αμελητέο να σημειωθεί ότι θα επηρεάσουν, όχι μόνο οικονομικά, και τις σχέσεις των δύο κοινοτήτων, δημιουργώντας άμεσα προβλήματα στους Τουρκοκύπριους, όταν αρκετές χιλιάδες απ’ αυτούς εργάζονται στον ελληνοκυπριακό τομέα. Ήδη στο τουρκοκυπριακό τμήμα άρχισε να εφαρμόζεται μνημόνιο με περικοπές και απολύσεις.

Τέλος, στο ζήτημα της επανένωσης οι πιέσεις, στην ευάλωτη, κατ’ αυτούς, ελληνοκυπριακή πλευρά θα είναι εξαιρετικά έντονες, με ζητούμενο σχέδιο επίλυσης τέτοιο, που το σχέδιο Ανάν θα φαντάζει αριστούργημα συμβίωσης των δύο λαών.

Το ΟΧΙ της Κύπρου στην τρομοκρατική απόφαση του Γιούρογκρουπ, ήταν συνέπεια της αυθόρμητης εξέγερσης της κοινωνίας, που βρήκε απροετοίμαστη την τρομαγμένη πολιτική ηγεσία.

Η τροϊκανή ελληνική κυβέρνηση, η οποία δεν στήριξε ούτε στο ελάχιστο την Κύπρο, πανηγύρισε για τη δεύτερη απόφαση του Γιούρογκρουπ, προκειμένου να αναδείξει «το μάταιο αγώνα ενός λαού απέναντι στις υπέρτερες δυνάμεις» που ηγεμονεύουν την ΕΕ. Την προστασία των 100.000 ευρώ –για όλους τους καταθέτες της ΕΕ– την κέρδισε όμως ο κυπριακός λαός. Στη φτωχοποίηση της κοινωνίας, μέσω της βίαιης διάλυσης του χρηματοπιστωτικού συστήματος, συνέβαλε η νεοφιλελεύθερη κυβέρνηση της Κύπρου, που στάθηκε ανίκανη και περιδεής για να διαχειριστεί το πρώτο και μεγάλο ΟΧΙ ενός λαού.

Έχουμε όπλα μεγάλης ισχύος

Η Αριστερά της Ευρώπης οφείλει να κεφαλαιοποιήσει αυτό το μεγάλο ΟΧΙ, που ανέδειξε το ενιαίο της υφής των προβλημάτων, είτε πρόκειται για το χρέος και τα ελλείμματα, είτε για το ισοζύγιο, είτε για το χρηματοπιστωτικό τομέα. Ζητήματα συστημικά, που την αντιμετώπισή τους, προς όφελος των εργαζομένων, μπορεί να τα διαχειριστεί μια κοινωνική και πολιτική συμμαχία των λαών της Ευρώπης, αρχίζοντας από τον Νότο και τελειώνοντας στη Φρανκφούρτη.

Το κυπριακό ανέδειξε και μια άλλη ανάγκη. Αυτή της προετοιμασίας εναλλακτικών σχεδίων, όπως το πώς θα αντιμετωπιστούν προβλήματα π.χ. ρευστότητας. Κυρίως, όμως, ενδυνάμωσε τη πεποίθηση της Αριστεράς, ότι μπορεί, μόνο μαζί με τα κινήματα και τους εργαζόμενους, να τα βγάλει πέρα με τα θηρία.

Η Κύπρος επαναβεβαίωσε ότι και μια χώρα, όσο μικρή και αν είναι, η αντίστασή της θα αποτελέσει παγκόσμιο συστημικό κίνδυνο. Προς επίρρωση αυτής της αντίληψης, έχουν ενδιαφέρον οι δηλώσεις, τις ημέρες της κρίσης, των επικεφαλής των δύο πιο ισχυρών οργάνων του παγκόσμιου καπιταλισμού. Του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας.

Η κ. Λαγκάρντ δήλωσε ότι «η Κύπρος δεν είναι αμελητέα, είναι σημαντική και πιθανόν πηγή έκθεσης για όλη την Ευρώπη εξαιτίας της αλληλοεξάρτησης των συστημάτων». Στην ίδια ρότα κινήθηκε και η κ. Ιντραουάτι επικεφαλής της Παγκόσμιας Τράπεζας, υποστήριξε; «Αν καταρρεύσει η Κύπρος η κρίση μπορεί να γίνει μεταδοτική και να απειλήσει άλλες ευάλωτες χώρες, ιδιαίτερα της Ευρώπης. Η παγκόσμια οικονομία δεν έχει πάλι την πολυτέλεια για μεγαλύτερη αστάθεια».

Ο ΣΥΡΙΖΑ σταθερός στη γραμμή του έχει μεγάλης ισχύος όπλα, που πρέπει να τα αναδείξει στον ελληνικό λαό. Η κατάρρευση, ακόμα και η απειλή της θα δημιουργήσει ένα εφιαλτικό ντόμινο κατάρρευσης της ευρωπαϊκής παγκόσμιας οικονομίας αρχίζοντας από την Ισπανία και Ιταλία εκτιναζόμενο σαν τσουνάμι σ’ όλο τον κόσμο.

Θυμίζουμε ότι το έγκυρο Ινστιτούτο Μπερτελσμάν, στο ενδεχόμενο πτώχευσης της Ελλάδας, υπολόγισε το παγκόσμιο κόστος στο ασύλληπτο ποσό των 17 τρισ.. Ως εκ τούτου, δεν είναι επιπόλαιες, και οι δημόσιες αντιδράσεις της Ρωσίας, της Κίνας, αλλά και των ΗΠΑ, στο ενδεχόμενο νέας παγκόσμιας κρίσης. Αυτοί φοβούνται το παγκόσμια βύθιση.

Θα αφήσουν τη Γερμανία και τους συνοδοιπόρους της, να πουν, ακόμα και αν το διανοούντο, «γαία πυρί μειχθήτω»;
Από την ΕΠΟΧΗ

Το πρώ­το με­γά­λο «ό­χι» στην τρόικα α­πό έ­να μι­κρό λαό

Το πρώτο και ισχυρό χαστούκι στους αρχιτέκτονες της πολιτικής που οδηγεί στην «παγίδα του χρέους», δηλαδή στο φαύλο κύκλο λιτότητα-ύφεση-ανεργία και κοινωνική εξαθλίωση, έδωσε η Κύπρος. Η στάση του κυπριακού λαού δημιούργησε πολιτικό και οικονομικό πανικό παγκοσμίως. Ταυτόχρονα, ενισχύει τις αντιστάσεις και αναπτερώνει τις ελπίδες των λαών της Ευρώπης, ιδίως του Νότου, ότι μπορούν να βαδίσουν σε δρόμο ανάπτυξης και δίκαιης κατανομής εισοδήματος.

Το κυπριακό «όχι» ανέδειξε και την πλήρη υποταγή των νεοφιλελεύθερων ηγετών, όπως του Σαμαρά που ηγήθηκε στην πίεση εισόδου και της Κύπρου στο κλαμπ των εξαθλιωμένων λαών.
Οι εξελίξεις στην Κύπρο, δικαιώνουν πλήρως τη στρατηγική του ΣΥΡΙΖΑ, ότι δηλαδή ένα κράτος, όσο μικρό και αν είναι, έχει μεγάλες δυνατότητες ανατροπής της νεοφιλελεύθερης πολιτικής, λόγω της αλληλεξάρτησης των οικονομιών όχι μόνο της ζώνης του ευρώ, αλλά παγκοσμίως.

Το πρόβλημα από τις τράπεζες

Η τρόικα είχε βάλει στο στόχαστρο από νωρίς την Κύπρο. Από την περασμένη άνοιξη άρχισαν οι πρώτες κινήσεις της. Και αυτό παρά το γεγονός ότι τα δημοσιονομικά μεγέθη της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν είχαν κανένα πρόβλημα, αντίθετα με την Ελλάδα και άλλα κράτη του Νότου. Το (νέο) κυπριακό πρόβλημα έμοιαζε με το αντίστοιχο ιρλανδικό ή ισλανδικό.
Ο τομέας των υπηρεσιών ξεπερνά το 70% του ΑΕΠ. Ιδιαίτερα, ο χρηματοπιστωτικός τομέας υπερβαίνει κατά 7 φορές το μέγεθος του εγχώριου ΑΕΠ. Δεν είναι το μόνο κράτος στην ευρωζώνη που έχει τόσο υπερτροφικό αυτόν τον τομέα. Το Λουξεμβούργο, η Ιρλανδία ή η Μάλτα είναι κλασικά παραδείγματα. Τα προβλήματα άρχισαν με το περίφημο PSI, το κούρεμα των ομολόγων του ελληνικού Δημοσίου που είχαν φορτωθεί (κυρίως λόγω κερδοσκοπίας) οι κυπριακές τράπεζες, ιδίως η Τράπεζα Κύπρου και η Marfin, η σημερινή Λαϊκή Τράπεζα. Οι εκτιμήσεις ανεβάζουν τις επιπτώσεις από το ελληνικό κούρεμα στο τεράστιο ποσό των 4,5 δισ. ευρώ. Απλώς να υπογραμμίσουμε την τεράστια ευθύνη της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, που έκανε τα στραβά μάτια, αλλά και ευθύνες της τότε κυβέρνησης που δεν έπιασε τον ταύρο από τα κέρατα.
Από το περασμένο καλοκαίρι, ο πρόεδρος Χριστόφιας πήρε ορισμένες νομοθετικές πρωτοβουλίες, προκειμένου να μη χειροτερεύσουν, κυρίως, οι δημοσιονομικές επιπτώσεις, οι οποίες είχαν άμεση επιβάρυνση από το χρηματοπιστωτικό τομέα. Προς τούτο πέρασαν από την κυπριακή Βουλή 23 νόμοι, που εισήγαγαν και στο νησί λιτότητα, ήπιου ομολογουμένως, χαρακτήρα. Παρ’ όλα αυτά η τρόικα επέμενε φυλάγοντας την πλήρη εκδήλωση των προθέσεών της μετά τις προεδρικές εκλογές και την άρνηση Χριστόφια να συζητήσει μέτρα που οδηγούσαν στη μέγγενη των μνημονίων.

Η στρατηγική της τρόικας

Η τρόικα στόχευσε σε πολλές κατευθύνσεις στρατηγικού χαρακτήρα, όχι μόνο στο χρηματοπιστωτικό σύστημα: α) Γεωπολιτική, με την έξοδο των ρώσικων κεφαλαίων και εταιρειών από το νησί και ως εκ τούτου τον αποκλεισμό οιασδήποτε ρώσικης παρουσίας στην ευαίσθητη και σήμερα φλεγόμενη, λόγω Συρίας, περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. β) Υποθήκευση, δηλαδή να βάλουν στο χέρι κοιτάσματα φυσικού αερίου, όχι μόνο την εκμετάλλευσή τους, αλλά και την (απρόσκοπτη) ροή προς την Κεντρική Ευρώπη. γ) Εξάλειψη της ρώσικης παρουσίας στο νησί, βάζοντας χέρι στις καταθέσεις (17-20 δισ.) που προφανώς θα αναζητήσουν άλλους προορισμούς π.χ. Λετονία, όπως λέγεται, που κυριαρχείται από γερμανικές τράπεζες.
Η απόφαση του Γιούρογκρουπ όμως προέβλεπε και τη φορολόγηση όλων των καταθέσεων από το πρώτο ευρώ. Ανεξάρτητα, από την εισήγηση της κυβέρνησης Αναστασιάδη για τη φορολόγηση όλων των καταθέσεων, που προφανώς κατατέθηκε για να μην εξοργίσει περισσότερο τους Ρώσους, δείχνοντας δίκαιη κατανομή των βαρών, το αποτέλεσμα ήταν για πρώτη φορά να παραβιαστεί κοινοτική οδηγία που προστάτευε τις καταθέσεις μέχρι 100.000 ευρώ. Κανείς δεν πιστεύει ότι η Γερμανία και οι υπόλοιπες ισχυρές χώρες παρασύρθηκαν από τον αδύναμο (σύντροφό τους) Αναστασιάδη. Προφανώς, στο βάθος της απόφασής τους ήταν η υπονόμευση της δέσμευσής τους για προστασία των καταθέσεων μέχρι 100.000 και σ’ άλλα κράτη που αντιμετωπίζουν χρηματοπιστωτικά ή και δημοσιονομικά προβλήματα. Άλλωστε, ο νέος πρόεδρος του Γιούρογκρουπ Νταισελμπλούμ το είπε ξεκάθαρα. Η απόφαση, μέχρι να το πάρει πίσω μετά το σάλο που προκλήθηκε, είπε ότι θα είναι μοντέλο και για άλλα κράτη…
Η κυβέρνηση Σαμαρά όχι μόνο στήριξε την εισήγηση Αναστασιάδη και την ακολουθούμενη απόφαση, μη αντιλαμβανόμενη τις ενδεχόμενες επιπτώσεις για την Ελλάδα, αλλά επέμενε πιεστικά για την ψήφισή της από την κυπριακή Βουλή.

Φόβοι για οικονομικό τσουνάμι

Οι ευρωπαίοι αξιωματούχοι, ο Σαμαράς και ο Αναστασιάδης, όπως συνηθίζουν, δεν έλαβαν υπόψη τους το ενδεχόμενο του λαϊκού ξεσηκωμού, για την περικοπή των καταθέσεών τους, κόποι μιας ζωής για πάρα πολλούς απ’ αυτούς, ούτε την οργή τους, αναλογιζόμενοι ότι έρχεται και εκεί η κοινωνική καταστροφή. Αυτό πιστοποιείται και από πρόσφατη δημοσκόπηση, όπου το 68% των Κυπρίων προτιμά την έξοδο από το ευρώ και από τα μνημόνια, ρίχνοντας μεγάλες ευθύνες, κυρίως στον Αναστασιάδη για τους χειρισμούς του.
Η αντίσταση των Κυπρίων δημιούργησε σοβαρές αναταράξεις στην ΕΕ αλλά και παγκοσμίως. Στην Παγκόσμια Τράπεζα, όπως και στο ΔΝΤ υπήρξαν έντονες αντιδράσεις, που πιο ενεργά εκφράστηκαν από τον εκπρόσωπο της Βραζιλίας. Η ίδια η Λαγκάρντ προέβη σε δήλωση, που δεν έτυχε όμως δημοσιότητας από τα κυρίαρχα ΜΜΕ. Δήλωσε ότι «αν για κάποιους είναι αμελητέα η Κύπρος, παρόλα αυτά είναι σημαντική και πιθανόν πηγή έκθεσης για όλη την Ευρώπη εξαιτίας της αλληλεξάρτησης των συστημάτων»!

Εναλλακτικές προτάσεις και η Ρωσία

Μέχρι το τελευταίο Eurogroup υπήρξαν εναλλακτικές προτάσεις που κατατέθηκαν από την κυβέρνηση και τα κυπριακά κόμματα για τη συγκέντρωση των 5,8 δισ. από την εσωτερική οικονομία της Κύπρου, προκειμένου να χορηγήσει το Γιούρογκρουπ τα υπόλοιπα 10 δισ., που θεωρείται ότι επίτηδες εκτοξεύτηκε υπερβολικά για λόγους εκβιασμού. Οι πολιτικές δυνάμεις του νησιού, μετά τις συγκλονιστικές λαϊκές αντιδράσεις, στράφηκαν την τελευταία στιγμή προς τη Ρωσία, εκτός του ΑΚΕΛ που είχε σταθερό προσανατολισμό εμβάθυνσης των σχέσεων με αυτή. Φαίνεται ότι η Ρωσία, που ενεργεί ως υπερδύναμη παίρνοντας υπόψη της όλους τους γεωπολιτικούς παράγοντες, ενοχλήθηκε και από την απόφαση του Γιούρογκρουπ, που ούτε καν την ενημέρωσε όπως άλλες φορές, αλλά και από τη στάση της κυπριακής κυβέρνησης, που την κατηγορεί ότι συνέργησε σε μέτρα που την θίγουν.
Δυνάμεις της ρωσικής κυβέρνησης, έστω και την τελευταία ώρα, συζητούσαν τη βοήθεια στην Κύπρο με ανταλλάγματα: σταθμό επεξεργασίας φυσικού αερίου στο Μαρί, την εκμετάλλευση ενός «οικοπέδου», από τα 12, φυσικού αερίου (ιταλικές εταιρείες έχουν πάρει μέχρι τώρα 3 οικόπεδα), ανεφοδιασμός του ναυτικού και της αεροπορίας τους και τη λίστα καταθετών για εξέταση φοροδιαφυγής (και ενδεχομένως πίεσης στους ολιγάρχες). Όμως, αυτές οι σχέσεις δεν οικοδομούνται την τελευταία στιγμή με μια υπερδύναμη η οποία έχει καλλιεργήσει ιδιαίτερους δεσμούς με την ΕΕ.

Εκβιασμοί αλά ελληνικά

Πριν καταλαγιάσει ο απόηχος του κυπριακού «όχι» άρχισαν οι πολυποίκιλοι εκβιασμοί. Παράγοντες της ΕΕ και της τρόικας τόνιζαν ότι η Κύπρος πρέπει να συνομιλεί μόνο με την ΕΕ, ότι οι τράπεζες θα καταρρεύσουν λόγω έλλειψης ρευστότητας και ως εκ τούτου θα εξαναγκαστεί η Κύπρος να βγει από το ευρώ. Σημειώνουμε ότι ο ευρωπαϊκός μηχανισμός παροχής ρευστότητας, ο ELA, ανακοίνωσε ότι σταματά τη ροή μετά τη Δευτέρα 25 Μαρτίου. Σε ένα επιθετικό κρεσέντο τα διεθνή και εγχώρια ΜΜΕ αναφέρονταν στην Κύπρο ως παράδειγμα σάπιου χρηματοπιστωτικού συστήματος και πλυντηρίου ξεπλύματος βρώμικου χρήματος, «ξεχνώντας» ότι στη κατάταξη των πλυντηρίων, από επίσημους διεθνείς οργανισμούς, Γερμανία και Ολλανδία είναι σε χειρότερη σειρά, απ’ ότι η Κύπρος..
Τέλος, τα ΜΜΕ του νησιού μετά το πρώτο πάγωμα, λόγω των λαϊκών αντιδράσεων, άρχισαν τη γνωστή τρομοκρατική επίθεσή τους. Δεν θα υπάρξουν φάρμακα, βενζίνη, συντάξεις κ.τ.λ. δηλαδή όσα ζήσαμε στην Ελλάδα, ιδιαίτερα στις περασμένες εκλογές.

Οι λαοί έχουν μεγάλες δυνατότητες ανατροπής

Το κυπριακό ζήτημα είναι άκρως ενδιαφέρον από πολλές πλευρές και προς πολλές κατευθύνσεις. Το αρχικό «όχι» δημιούργησε νέα δεδομένα. Κατ΄ αρχάς έσωσε τις καταθέσεις κάτω από τις 100.000 ευρώ, υποχρεώνοντας το Γιούρογκρουπ, να πάρει πίσω, για πρώτη φορά την απόφαση του.

Η υποχώρηση της κυβέρνησης Αναστασιάδη, κάτω από ασφυκτικές πιέσεις και εκβιασμούς(μεταξύ των οποίων και της ελληνικής), οδηγεί την Κύπρο σε πιο βίαια κοινωνική καταστροφή απ’ ότι στην Ελλάδα. Το ΑΕΠ υπολογίζεται ότι σε δύο χρόνια θα πέσει 15%-18%! Το ΑΚΕΛ που έθετε ως ουσιώδη παράγοντα ότι σε κάθε περίπτωση δε πρέπει να μπει η Κύπρος σε μνημόνιο και στην καθοδήγηση της τρόικας, ζητά τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για να αποφασίσει ο κυπριακός λαός για τη συμφωνία Αναστασιάδη- Τρόικας.

Να, λοιπόν, που επανερχόμαστε στη στρατηγική επιλογή του ΣΥΡΙΖΑ, ότι, δηλαδή, οι λαοί και τα κράτη έχουν μεγάλες δυνατότητες πίεσης προς μια άλλη ριζικά διαφορετική πορεία εξόδου από την κρίση. Μια κρίση δεν μπορεί να κλειστεί σε μια χώρα, αλλά υπάρχει δομική αλληλοσύνδεση που μπορεί να ταρακουνήσει όλο τον κόσμο, έστω κι αν προέρχεται από μια μικρή χώρα. Το κυπριακό παράδειγμα, πριν την υποταγή της κυπριακή κυβέρνησης, καλεί τους εργαζόμενους και τα κινήματα της Ευρώπης, κυρίως του Νότου, σε συστράτευση και ενεργή παρέμβαση.

Του Μάκη Μπαλαούρα*

* Το παραπάνω κείμενο στηρίχτηκε και στις επαφές αντιπροσωπείας του ΣΥΡΙΖΑ με πολιτικές δυνάμεις της Κύπρου που αποτελείτο από τους Γ. Δραγασάκη, Ρ. Δούρου, Κ. Ήσυχο και Μ. Μπαλαούρα.
Από την ΕΠΟΧΗ

Μια πολιτική που δημιουργεί ανέργους και τους πετά στον Καιάδα...

Του Μάκη Μπαλαούρα*
Ένα ακόμη σκληρό έτος για τους εργαζόμενους, συνταξιούχους και μικρομεσαίους θα είναι το 2013. Στη μέχρι τώρα καταγραμμένη ύφεση θα προστεθεί κι αυτή του 2013, που μπορεί να κυμανθεί ξανά στα γνωστά προηγούμενα εφιαλτικά επίπεδα, που με συντηρητικές εκτιμήσεις θα ξεπεράσει το 4,5% και ενδεχομένως να φτάσει το 6%(!). Σωρευτικά ξεπερνά το 25%, επίδοση πρωτοφανής παγκοσμίως σε καιρό ειρήνης.

Οι συνέπειές της είναι καταστροφικές. Η πιο έντονη κοινωνική επίπτωση είναι η ανεργία η οποία πιθανόν να ξεπεράσει το 29% το 2013 και το 31,5% το 2014. Δηλαδή, η καταγραμμένη ανεργία, που ξεκίνησε το 2008 με 300.000 ανέργους (7,5%), φτάνει το 2012 στους 1.345.715 συνανθρώπους μας, και προβλέπεται να ξεπεράσει το 1,5 εκατομμύριο το 2013. Οι νέοι-νέες ξεπερνούν τις 400.000. Αριθμοί εφιαλτικοί. Χάνονται οι άνθρωποι, χάνονται δύο ολόκληρες γενιές.
Αν δεν υπάρξει ανατροπή της συνεχιζόμενης πολιτικής της εσωτερικής υποτίμησης τροϊκανών και κυβερνήσεων δεν υπάρχει προοπτική. Στην καλύτερη περίπτωση, κάποιου είδους ανάπτυξη θα αρχίσει, εντός του 2014. Άλλωστε, η ύφεση –γιατί δεν μπορεί να γίνει αλλιώς– κάποια στιγμή φτάνει στα όρια της.

Άνεργη ανάπτυξη

Η περιορισμένη ανάπτυξη, ακόμα και στην περίπτωση που εξελιχθεί δυναμικότερα τα επόμενα έτη, σε καμία περίπτωση δεν θα μπορεί να απορροφήσει παρά πολύ μικρό μέρος της ανεργίας. Σύμφωνα με υπολογισμούς επιστημονικών φορέων για τη δημιουργία 50.000 θέσεων εργασίας, απαιτείται αύξηση του ΑΕΠ μεταξύ 3,5%-4% ετησίως. Ακόμα και αν πετύχει η ελληνική οικονομία τέτοιους ρυθμούς ανάπτυξης, μέχρι το 2020 που υποτίθεται είναι το έτος στόχος ανάρρωσης της οικονομίας, πράγμα εξαιρετικά αμφίβολο, είναι φανερό με την απλή αριθμητική, ότι δεν μπορεί να απορροφηθεί παρά ένα ελάχιστο μέρος του 1,5 εκατομμυρίων ανέργων που θα καταγραφούν το 2013. Μιλάμε για το φαινόμενο που ονομάστηκε διεθνώς «άνεργη ανάπτυξη».
Μέχρι την ανατροπή της καταστροφικής πολιτικής της εσωτερικής υποτίμησης, αλλά και μετά απ’ αυτήν είναι προφανές ότι δεν μπορεί να απορροφηθεί βραχυπρόθεσμα η τεράστια ανεργία, ακόμα και με κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ,. Θα χρειαστούν ρυθμοί ανάπτυξης 7%-8% του ΑΕΠ ετησίως και προπαντός μια πολιτική που θα έχει ως κύριο στόχο την αύξηση της απασχόλησης.
Μέχρι τότε, και από τότε, τι; Ας δούμε την ανεπάρκεια, την ανικανότητα ή ακόμα, την αδιαφορία της κυβέρνησης.

Ανακούφιση των ανέργων. Τι είναι αυτό;

Ο ΣΥΡΙΖΑ κατάθεσε ερώτηση για «την αδιαφορία της κυβέρνησης να υλοποιήσει ακόμη και «προγράμματα του Ευρωπαϊκού Ταμείου Προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση» για την υποστήριξη και ανακούφιση των ανέργων (επιδόματα, αναζήτηση εργασίας, κινητικότητα, κατάρτιση, καθώς και επιχειρηματικότητας κ.τ.λ) Πιο συγκεκριμένα το Ταμείο στηρίζει, έως και 24 μήνες, εργαζόμενους, ιδιαίτερα των πιο ευάλωτων και ανειδίκευτων που απολύονται λόγω διαρθρωτικών αλλαγών εξαιτίας των επιπτώσεων του παγκόσμιου εμπορίου.
Το πρόγραμμα αφορά εργαζόμενους που έχουν χάσει την εργασία τους στο πλαίσιο της απόλυσης τουλάχιστον 500 ατόμων από μια επιχείρηση ή απόλυση 500 ατόμων στον ίδιο τομέα σε μια συγκεκριμένη περιοχή ή σε δύο συνορεύουσες περιοχές.
Η ελληνική κυβέρνηση υπέβαλε μόνο μια αίτηση που αφορούσε τη στήριξη των 642 απολυθέντων από την Aldi, αφού προηγήθηκε η παρέμβαση του ευρωβουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ Ν. Χουντή. Για καμία άλλη περίπτωση όμως δεν υπέβαλλε αίτηση, όπως π.χ. για τα Κλωστοϋφαντουργεία Νάουσας, τα Κλωστήρια Πρέβεζας, τα Φωσφορικά Λιπάσματα, την ΕΒ Ζάχαρης, την ΟΤΤΟ Έβρου και δεκάδες άλλες περιπτώσεις. Πολύ περισσότερο δεν ασχολήθηκε ούτε για τους αγρότες, ούτε για τους αυτοαπασχολούμενους. Φυσικά δεν διεκδίκησε και τη διεύρυνση της ένταξης στο πρόγραμμα μικρότερων επιχειρήσεων!

Θέλουν τον ΟΑΕΔ κουτσό άλογο

Στην Ελλάδα ο φορέας παροχής επιδομάτων – βοηθημάτων ανεργίας είναι ο ΟΑΕΔ, που τα κεφάλαιά του προέρχονται από εισφορές εργαζομένων και εργοδοτών. Κατάκτηση που επιτεύχθηκε μετά από σκληρούς αγώνες με τους εργοδότες, αλλά και με το κράτος. Παρά ταύτα οι κυβερνήσεις, πέραν των μόνιμων αναλήψεων των κεφαλαίων του ΟΑΕΔ, κάνουν και μεγάλες, κατά καιρούς, «βουτιές» σ’ αυτά. Υπάρχουν όμως και «έμμεσες λεηλασίες». Για παράδειγμα, σήμερα το ΙΚΑ χρωστά στον ΟΑΕΔ 7 δισ. ευρώ, κεφάλαια που εισπράττει για λογαριασμό του ΟΑΕΔ αλλά δεν τα καταβάλλει σ’ αυτόν.
Σύμφωνα με εκτίμηση του προέδρου του ΟΑΕΔ κ. Ηλ. Κικίλια («Βήμα» 20/1/13) αν δεν υπήρχε ο οργανισμός και τα 71 προγράμματα που έχει εφαρμόσει τα 3 τελευταία χρόνια, έστω και με μπλοκαρισμένα τα γρανάζια του από τις κυβερνήσεις, η στατιστική ανεργία θα έφτανε σήμερα στο 33%. Όμως από τους στατιστικά 1.350.000 ανέργους, οι εγγεγραμμένοι στον ΟΑΕΔ που αναζητούν εργασία είναι 790.000, όπου το 75% αυτών είναι πάνω από 30 ετών. Απ’ αυτούς που καλύπτουν τις προϋποθέσεις, επίδομα ανεργίας παίρνουν μόνο 215.000, δηλαδή μόλις το 16% των συνολικά ανέργων!
Στην τεράστια στρατιά των ανέργων, δεν είναι εμφανές ότι ένα μεγάλο μέρος αυτών, περίπου 400.000 οικογένειες δηλαδή πάνω από 1.300.000 άτομα (υπολογίζοντας και τα παιδιά) δεν έχουν κανέναν εργαζόμενο! Γι’ αυτό το μέρος των ανέργων θα πρέπει να υπάρξει συγκεκριμένη μεταχείριση από την κυβέρνηση και τον ΟΑΕΔ προκειμένου ένα μεγάλο μέρος των παροχών, και ιδιαίτερα των προγραμμάτων, να στραφεί προς τα εκεί. Όμως στην Ελλάδα ισχύει το ασφαλιστικό επίδομα ανεργίας και όχι το προνοιακό επίδομα, όπως γίνεται σ’ άλλες ευρωπαϊκές χώρες, με αποτέλεσμα να εγκαταλείπονται στη μοίρα τους. Αλλά και το ισχύον επίδομα ανεργίας, κατά μέσο όρο διαρκεί 7-8 μήνες, ενώ μετά από 12 μήνες σταματάει τελείως.

Στις χειρότερες χώρες η Ελλάδα

Έτσι δεν απορεί κανείς γιατί η χώρα μας ήταν, και μάλιστα πριν τη κρίση, τρίτη με τη χειρότερη κάλυψη των ανέργων σε ύψος και διάρκεια μεταξύ των 28 κρατών του ΟΟΣΑ. Να προσθέσω, επίσης, ότι δεν προβλέπεται καμιά ιδιαίτερη ποινή για τον εργοδότη που απολύει εικονικά τον εργαζόμενο ώστε να τον απασχολήσει στη συνέχεια ανασφάλιστο μέχρι την εξάντληση του επιδόματος ανεργίας και φυσικά με πολύ μικρότερο κόστος. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, παρέχεται το 70% του μισθού, ενώ το διάστημα εξαρτάται από τα χρόνια ασφάλισής του, και φθάνει μέχρι και τα 6 χρόνια για ανέργους μεγάλης ηλικίας. Η ανικανότητα των κυβερνήσεων ερμηνεύει και τη μη διεκδίκηση προγραμμάτων, όπως αυτό του Ευρωπαϊκού Ταμείου Προσαρμογής που περιγράψαμε στην αρχή, ή την επικαιροποίηση προγραμμάτων που δεν έχουν απορροφηθεί. Τα υπουργεία, σημειωτέον, που όφειλαν να εμπλακούν στην υποβολή και αξιοποίηση προγραμμάτων δεν είναι μόνο τα κεντρικά οικονομικά υπουργεία αλλά και το Παιδείας ή το Αγροτικής Ανάπτυξης με προσανατολισμό π.χ. το συντονισμό στήριξης της πρωτογενούς παραγωγής, με κατάρτιση σε νέες καλλιέργειες, με την αξιοποίηση των σχετικών ΑΕΙ-ΤΕΙ για τον προσανατολισμό και την υποστήριξη των χιλιάδων νέων που επιστρέφουν στον τόπο καταγωγής τους.
Μερικά από τα προγράμματα που έχει υλοποιήσει ο ΟΑΕΔ δημιουργούν προβληματισμό και εξαιτίας της μέχρι τώρα συμπεριφοράς των ελληνικών επιχειρήσεων. Πιο συγκεκριμένα έχει εφαρμόσει πρόγραμμα επιδότησης της εργοδοτικής εισφοράς για 12 μήνες για τους μισούς εργαζόμενους, με την προϋπόθεση να μη γίνουν απολύσεις για 18 μήνες, με αποτέλεσμα τη διατήρηση 350.000 θέσεων εργασίας. Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες η προσπάθεια ανάσχεσης των απολύσεων λόγω της κρίσης δεν γίνεται με αποσπασματικά προγράμματα αλλά με θεσμικές ρυθμίσεις σύμφωνα με τις οποίες αν μια επιχείρηση έχει διαπιστωμένες ανάγκες για μείωση του κόστους εργασίας, διαμέσου της μείωσης του χρόνου απασχόλησης, ο περισσευούμενος χρόνος αξιοποιείται σε προγράμματα κατάρτισης, καταβάλλοντας ο αντίστοιχος ΟΑΕΔ το 25% του μισθού. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, αφενός την επανακατάρτιση και αφετέρου η μείωση του μισθού δεν θα είναι π.χ. 50%, αλλά 25%.
Το πιο ενδιαφέρον είναι το πρόγραμμα δημιουργίας προσωρινών θέσεων εργασίας από τον ευρύτερο δημόσιο τομέα ως «προσωρινού εργοδότη ύστατης προσφυγής» (Ηλ. Κικίλιας, «Το Βήμα»). Στελέχη του ΟΑΕΔ ανέφεραν χαρακτηριστικά ως παραδείγματα εφαρμοζόμενης κεϊνσιανής πολιτικής, προγράμματα αυτεπιστασίας των Δήμων, προσλαμβάνοντας για τα συγκεκριμένα έργα από πίνακα που έχει ήδη καταρτίσει ο ΟΑΕΔ μαζί με το ΑΣΕΠ, και ο οποίος μπορεί να επικεντρωθεί σε ανέργους από οικογένειες χωρίς κανένα εργαζόμενο με οικονομικά και κοινωνικά κριτήρια. Είναι προφανές ότι οι παραπάνω προτάσεις του ΟΑΕΔ δεν θεραπεύουν την ανεργία, ανακουφίζουν όμως μερικές χιλιάδες ανέργους. Πολύ περισσότερο, που πια οι νεοφιλελεύθερες κυβερνητικές νομοθετικές πρωτοβουλίες διέλυσαν τελείως τις εργασιακές σχέσεις, κατακρεούργησαν μισθούς και ασφαλιστικές υποχρεώσεις εργοδοτών, με συνέπεια την αύξηση της ανεργίας και τη διεύρυνση της αδήλωτης εργασίας.

*Στην ΕΠΟΧΗ