Παραβιάσεις δεοντολογίας της PwC καταγγέλλει ο Μ. Μπαλαούρας

ΣΕ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ που έδωσε στον ραδιοφωνικό σταθμό «Στο Κόκκινο», στον Διον. Ελευθεράτο, ο Μ. Μπαλαούρας ανέφερε ότι η ελεγκτική εταιρεία PwC διεξήγαγε έναν εξαιρετικά πλημμελή έλεγχο, χωρίς καμία έρευνα για το σκάνδαλο Folli Follie. Ο «έλεγχος», που δεν φρόντισε να μη διαρρεύσει, ως είχε υποχρέωση, οδήγησε σε μια οργανωμένη εκτετα­μένη πολιτική επιχείρηση απαξίωσης, σπιλώνοντας κεντρικά πολιτικά πρόσωπα, στοχεύοντας να πληγεί συνολικά η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ προκειμένου να υπο­νομευτεί το «ηθικό πλεονέκτημα της Αριστεράς»!

Ο πρώην βουλευτής κατήγγειλε επίσης σοβαρές παραβιάσεις δεοντολογίας της PwC. Την ίδια περίοδο που διεξήγε τον έλεγχο συνέχιζε να παρέχει παράλ­ληλα αμειβόμενες υπηρεσίες στη Folli Follie, αποκο­μίζοντας εκατομμύρια ευρώ.

Ο Μ. Μπαλαούρας γνωστοποίησε ότι έχει ήδη καταθέσει αγωγή κατά της PwC, ενώ παράλληλα θα προσφύγει στην αρμόδια Αρχή για την εποπτεία των ελεγκτικών εταιρειών ΕΛΤΕ!

Εφημερίδα των Συντακτών 26.1.2026

Σκάνδαλο Folli Follie / Μπαλαούρας στην αντεπίθεση κατά της PwC

 

Σκάνδαλο Folli Follie / Μπαλαούρας στην αντεπίθεση κατά της PwC

Ο Μάκης Μπαλαούρας γνωστοποίησε ότι κατέθεσε αγωγή κατά της πολυεθνικής λογιστικής εταιρείας PwC, με την κατηγορία ότι είχε συμβάλλει στην πολιτική εξόντωση του ίδιου και του ΣΥΡΙΖΑ.

Ο πρώην βουλευτής και γνωστός αντιστασιακός είχε στείλει επιστολή στην εταιρεία τον Ιούλιο, ζητώντας απλώς μια δημόσια συγγνώμη. Σε συνέντευξη του στον ραδιοφωνικό σταθμό «Στο Κόκκινο» και τον Διονύση Ελευθεράτο, είπε ότι η επιστολή του αγνοήθηκε πλήρως, γεγονός που τον οδήγησε στη δικαστική οδό.

Αναφέρθηκε επίσης στον ρόλο που διαδραμάτισαν ελεγκτικοί μηχανισμοί και Μέσα Ενημέρωσης στην κατασκευή ενός αφηγήματος συλλογικής ενοχοποίησης της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, με εργαλείο το σκάνδαλο Folli Follie. Η PwC προχώρησε σε έναν εξαιρετικά πλημμελή έλεγχο, που διευκόλυνε προσπάθειες να πληγεί συνολικά η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και να υπονομευθεί το «Ηθικό Πλεονέκτημα της Αριστεράς»!

Τα emails ενός χαμηλόβαθμου υπαλλήλου και οι πολιτικές συνέπειες

Όπως περιέγραψε, η αφετηρία της στοχοποίησης ήταν ηλεκτρονικά μηνύματα που έστελνε χαμηλόβαθμος υπάλληλος ασφαλείας της Folli Follie προς την οικογένεια Κουτσολιούτσου, προκειμένου να φανεί στους εργοδότες του ότι μόνο αυτός στηρίζει την εταιρία.

Στα emails αυτά γινόταν αναφορά σε υποτιθέμενες πολιτικές «διασυνδέσεις», με ονομαστικές αναφορές σε κυβερνητικά στελέχη, ακόμα και στον τότε πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα, με ισχυρισμούς ότι δήθεν θα παρενέβαιναν ώστε να μην προχωρήσει η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς σε ενέργειες για το σκάνδαλο. Τα emails αυτά, εξ αιτίας του ανεπαρκούς «Ελέγχου» της PwC, παρουσιάστηκαν ως πολιτικό σκάνδαλο πρώτου μεγέθους.

Η Βουλή ομόφωνα χλεύασε την παραπομπή

Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί, όπως σημείωσε ο κ. Μπαλαούρας, εξετάστηκαν θεσμικά από τη Βουλή. Η παραπομπή υπουργών απορρίφθηκε ομόφωνα (!), καθώς κρίθηκε αδιανόητο να στηριχθούν κατηγορίες σε email «ενός τυχάρπαστου υπαλλήλου»..

Παρ’ όλη τη μη αποδεικτική ισχύ από τη PwC, ο ίδιος ο Μάκης Μπαλαούρας παραπέμφθηκε από την Εισαγγελέα Οικονομικού Εγκλήματος κ. Βλάχου -χωρίς ούτε και αυτή να τον καλέσει τον ίδιο, καθώς και τον αποστολέα των emails για ανάκριση- με την κατηγορία της διαμεσολάβησης!

Το πόρισμα της PwC και η κατασκευή ενόχων

Ο Μ. Μπαλαούρας υποστήριξε ότι καθοριστικό ρόλο στην πολιτική και επικοινωνιακή διάσταση της υπόθεσης έπαιξε το διαχειριστικό πόρισμα της PwC. Ουδέποτε ζητήθηκαν εξηγήσεις από τους αναφερόμενους στα emails: τον ίδιο, τον Αλέκο Φλαμπουράρη, τον Αλέξη Χαρίτση ή τον Σταύρο Αραχωβίτη. Δεν εξετάστηκε, επίσης, αν οι χορηγίες της εταιρείας σε νοσοκομεία της Ηλείας είχαν πράγματι πραγματοποιηθεί, ποιο ήταν το ύψος τους και –κυρίως– αν υπήρχε οποιαδήποτε πολιτική εμπλοκή.

Όπως επισήμανε, οι συγκεκριμένες χορηγίες είχαν γίνει χρονικά πολύ πριν ξεσπάσει το σκάνδαλο, γεγονός που, κατά τον ίδιο, αποδομεί πλήρως τη σχετική αφήγηση. Ταυτόχρονα, υπογράμμισε ότι δεν εξετάστηκε ούτε ο ταμίας της Folli Follie!

Διαρροή, ΜΜΕ και πολιτικός κανιβαλισμός

Το πόρισμα, αν και προϊόν δικαστικής εντολής, διέρρευσε στον Τύπο, προκαλώντας πολιτικό θόρυβο και πρωτοσέλιδα. Η PwC δηλώνει άγνοια για τη διαρροή. Ωστόσο ο Μ.Μπαλαούρας λέει ότι η πολυεθνική εταιρεία δεν φρόντισε, ως είχε υποχρέωση, να αποτρέψει τη διαρροή, η οποία αποτέλεσε «καθοριστικό κρίκο» στην αλυσίδα πολιτικής εκμετάλλευσης. Δημοσιεύματα με βαρύτατους χαρακτηρισμούς, προσωπικές επιθέσεις και αφορισμοί περί «διεφθαρμένης Αριστεράς» κυριάρχησαν στον δημόσιο λόγο.

Το διεφθαρμένο είδωλο

Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν άρθρο μεγάλης ιστοσελίδας, το οποίο είχε τίτλο «Το είδωλο», εννοούσε τον Μπαλαούρα, με υπότιτλο «Ο Μάκης Μπαλαούρας αποδεικνύει ακριβώς ποιο ήταν το πρόβλημα με την αριστερά του Τσίπρα και το διαζύγιο που είχε πάρει από το ‘ήθος της Αριστεράς’»!

Η υπόθεση ανασύρθηκε ακόμη και στις προεκλογικές περιοδείες στις εκλογές του 2023, ως απόδειξη –υποτίθεται– ότι ο Μπαλαούρας και ο ΣΥΡΙΖΑ πρόδωσαν τις αξίες τους.

Σύγκρουση συμφερόντων και παραβίαση δεοντολογίας

Πέρα από την ουσία του ελέγχου, ο πρώην βουλευτής κατήγγειλε σοβαρές παραβιάσεις δεοντολογίας εκ μέρους της PwC. Όπως τόνισε, την ίδια περίοδο που διεξήγε τον διαχειριστικό έλεγχο, η εταιρεία συνέχιζε να παρέχει παράλληλα αμειβόμενες υπηρεσίες στη Folli Follie υπό τη νέα διοίκησή της, λαμβάνοντας αμοιβή εκατομμύρια ευρώ.

Η ταυτόχρονη παροχή ελεγκτικών και συμβουλευτικών υπηρεσιών, όπως υποστήριξε, απαγορεύεται ρητά από τους διεθνείς κανόνες ελεγκτικής δεοντολογίας και συνιστά κατάφωρη σύγκρουση συμφερόντων. Το ζήτημα αυτό, όπως είπε, αναδείχθηκε και κατά τη δικαστική διαδικασία, ενισχύοντας την άποψη ότι δεν επρόκειτο για ανεξάρτητο και αξιόπιστο έλεγχο.

Νομικές και θεσμικές κινήσεις Μπαλαούρα

Παράλληλα με την αγωγή κατά της PwC, ο Μάκης Μπαλαούρας προετοιμάζει προσφυγή στην Επιτροπή Λογιστικής Τυποποίησης και Ελέγχου (ΕΛΤΕ), την αρμόδια αρχή για την εποπτεία των ελεγκτικών εταιρειών στην Ελλάδα.

Στη συνέντευξή του, ο πρώην βουλευτής αναφέρθηκε και σε διεθνή προηγούμενα, επισημαίνοντας ότι η PwC έχει τιμωρηθεί ή αποπεμφθεί σε διάφορες χώρες, μεταξύ των οποίων η Αυστραλία, οι ΗΠΑ, κράτη της Ασίας και της Αφρικής, για παρόμοιες παραβάσεις. Όπως είπε, ακόμη και στη Μεγάλη Βρετανία, όπου εδρεύει η μητρική εταιρεία, της έχουν επιβληθεί βαριά πρόστιμα.

Στο πλαίσιο αυτό, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να προσφύγει και σε διεθνείς ελεγκτικούς μηχανισμούς.

tvxs.gr

Συνέντευξη Μάκη Μπαλαούρα «Στο Κόκκινο», στον Διονύση Ελευθεράτο 11.1.2026

Δ. Ε.: Έχουμε μαζί μας τον κύριο Μάκη Μπαλαούρα, γνωστό αντιστασιακό επί Χούντας, πρώην βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ και πρώην πρόεδρο της Διαρκούς Επιτροπής Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής. Εξ όσων μαθαίνουμε, ο κύριος Μπαλαούρας προτίθεται να κινηθεί δικαστικά για την υπόθεση του διαχειριστικού ελέγχου επί της εταιρείας Folli Follie, δεν ξέρω αν θυμάστε την υπόθεση τη συγκεκριμένη. Περισσότερα για αυτό το θέμα θα μας πει ο ίδιος. Κύριε Μπαλαούρα, καλό μεσημέρι.

Μάκης Μπαλαούρας: Καλό μεσημέρι σε εσάς και στους ακροατές σας και ευχαριστώ για τη συζήτηση που θα κάνουμε.

Δ. Ε.: Πείτε μας πώς ακριβώς έχει το θέμα και τι προτίθεστε να κάνετε.

Η PwC χωρίς κανένα ουσιαστικό έλεγχο στοχοποίησε κεντρικά στελέχη της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ

Μ. Μπαλαούρας: Το θέμα, πολύ συνοπτικά θα το πω. Όταν έσκασε το σκάνδαλο της Folli Follie ένας χαμηλόβαθμος υπάλληλος της εταιρίας, σικιουριτάς, χωρίς καν να έχει καμιά θέση, δύο σικιουριτάδες υπήρχαν στην Folli Follie, ο ένας από αυτούς έστελνε email στα αφεντικά του, τα δύο αφεντικά του, πατέρα και γιο Κουτσολίτσους, ότι εδώ έχουμε δικούς μας για να μας βοηθήσουν, έχουμε τον Μπαλαούρα, έχουμε τον Χαρίτση, έχουμε τον Φλαμπουράρη, έχουμε και τον Αραχωβίτη, ακόμα το Μαξίμου και τον ίδιο τον πρωθυπουργό. Έγραψε ότι «έχει ενημερωθεί και ο ίδιος πρωθυπουργός». Ότι κάνουν ενέργειες για να μην μας παραπέμψει η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς για το σκάνδαλο της Folli Follie.

Αυτό είχε ως συνέπεια οι μεν υπουργοί να παραπεμφθούν στη Βουλή, όπου ακόμα και οι αντίπαλοι της κυβέρνησης, Νέα Δημοκρατία και ΠΑΣΟΚ, αλλά και οι υπόλοιποι, ομόφωνα βγήκε η απόφαση, βουλευτές γελάγανε και είπανε ότι με ένα email ενός ασήμαντου και τυχάρπαστου υπαλλήλου δεν μπορεί να παραπέμψουμε αυτούς τους υπουργούς και βουλευτές. Εμένα, δυστυχώς με παρέπεμψε μια κυρία εισαγγελέας Βλάχου για ρόλο πως ήμουν διαμεσολαβητής, μεσάζοντας δηλαδή. Τέλος πάντων αυτό έσκασε το 2020, δεν είμαστε πια κυβέρνηση.

Στην βάση ενός πορίσματος μιας εταιρείας κολοσσός από τις τέσσερες που υπάρχουν τόσο μεγάλες, την Price Waterhouse (PwC), η οποία με εντολή δικαστηρίου είχε κάνει το λεγόμενο διαχειριστικό έλεγχο. Η Price Water House δεν έκανε ουσιαστικά κανέναν έλεγχο, έκανε μια παράθεση, όσον αφορά αυτά τα θέματα, των e-mail αυτού του κυρίου Σάκκου που είπαμε, του security της Folli Follie. Έγινε ένας μεγάλος πολιτικός σάλος από τα Μέσα Ενημέρωσης, ιστοσελίδες, εφημερίδες, κανάλια. Και εδώ μια παρένθεση, παρά τη μη παραπομπή των Υπουργών και του βουλευτή Αραχωβίτη από αντιπάλους, το ξαναλέω ακόμα και αυτό, έρχεται η ώρα που δίνουν στην δημοσιότητα και με κράζουν οι πάντες, εμένα προσωπικά αλλά και όλη την κυβέρνηση και τον ίδιο τον Τσίπρα.

Μέγιστη πολιτική εκμετάλλευση από την «Έκθεση» της PwC

Θα σας πω ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, δεν θέλω να πω το όνομα του δεν έχει καμία σημασία, μεγάλης εφημερίδας, η οποία είχε τίτλο «Το είδωλο», εννοούσε εμένα, με υπότιτλο «Ο Μάκης Μπαλαούρας αποδεικνύει ακριβώς ποιο ήταν το πρόβλημα με την αριστερά του Τσίπρα και το διαζύγιο που είχε πάρει από το ‘ήθος της Αριστεράς’»! Βαρύτατες κουβέντες, και ήταν παλιός αριστερός αυτός ο τύπος που το έγραψε. Άρα είχαμε διασυρθεί, έγινε μία μεγάλη πολιτική εκμετάλλευση ακόμα και στις εκλογές του 2023 αναφέρθηκε αυτό το γεγονός σαν βαρύτατο ολίσθημα της κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ, δηλαδή είμαστε διεφθαρμένοι.

Η PwC έπραξε πολλά ατοπήματα στον δήθεν έλεγχο παραβιάζοντας και τον κώδικα δεοντολογίας

Στο δικαστήριο που έγινε αποδείχθηκε και όχι μόνο από τη δικιά μου την πλευρά, αλλά και από τις άλλες πλευρές ότι δεν έγινε κανένας έλεγχος.

Θα σου πω ένα παράδειγμα κάνουν έναν οικονομικό έλεγχο μιας εταιρείας. Καταρχήν διέρρευσε η Έκθεση στο τύπο, σε όλα τα Μέσα Ενημέρωσης. Ο έλεγχος αυτός δεν είχε καμία δουλειά να διαρρεύσει. Ήταν απόφαση δικαστηρίου, τώρα κάνουν την πάπια, η Price Waterhouse, ότι δεν ξέρει τίποτα. Θα το δούμε αν δεν ξέρει τίποτα, αλλά διέρρευσε και γι’ αυτό στοχοποιηθήκαμε τόσο έντονα. Ήταν στημένο, πιστεύω, το παιχνίδι. Η Price Waterhouse, θα σου πω μερικά παράδειγμα μη ελέγχου:

Δεν ρώτησε εμάς, δηλαδή τον Φλαμπουράρη, τον Χαρίτση, τον Αραχωβίτη, τον Μπαλαούρα, δεν ρώτησε το τι έγινε, δεν έψαξε αν έγιναν οι χορηγίες στα νοσοκομεία της Ηλείας δεν το έψαξε ούτε αυτό. Ποιο είναι το ύψος του ποσού και αν αναμίχθηκε κανένας πολιτικός πάνω σε αυτά και αν έγιναν αυτές οι χορηγίες και πότε, γιατί έγιναν ένα χρόνο νωρίτερα από το χρόνο που έσκασε το σκάνδαλο. Μετά ότι η ίδια η Price Water House συνέχισε ταυτόχρονα με τον διαχειριστικό λεγόμενο έλεγχο, τον λέω λεγόμενο γιατί ουσιαστικά δεν έκανε έλεγχο.

Συνέχισε ταυτόχρονα και δουλειές μέσα στην Folli Follie με τη νέα διορισμένη διοίκηση της, παίρνοντας 6 εκατομμύρια. Αυτό απαγορεύεται από τον κώδικα δεοντολογίας για τις εταιρείες αυτές. Απαγορεύεται σε όλον τον κόσμο. Έψαξα και βρήκα ότι η Price Water House έχει..

Δ. Ε.: Αυτό θα σας ρωτούσα τώρα. Για να αποφασίσετε να κάνετε μια κίνηση σημαίνει πως κάτι έχετε διαπιστώσει, κάτι επιπλέον υπάρχει στον ορίζοντα.

Κατέθεσα αγωγή και θα προσφύγω και στις ελεγκτικές αρχές

Μ. Μπαλαούρας: Ακούστε να δείτε εδώ, δεν ξέρω ακόμα τι θα γίνει αλλά εγώ θα απευθυνθώ και στις ξένες ελεγκτικές αρχές. Καταρχάς έκανα αγωγή στην Price Water House διότι τους είχα στείλει τον Ιούλιο που μας πέρασε επιστολή, εσωτερική επιστολή δεν την είχα δημοσιοποιήσει, πρώτη φορά τα λέω τώρα, όπου τους έγγραφα τα γεγονότα που σας λέω και σε εσάς, και να μου ζητήσει συγγνώμη. Τίποτα άλλο. Με αγνόησαν «ποιος είναι αυτός και ποιοι είμαστε εμείς», βέβαια αυτή είναι ένα μεγαθήριο παγκόσμιο και σου λέει «ποιος Μπαλαούρας τώρα θα μας ζαλίσει». Δεν μου απαντήσαν και γι’ αυτό έκανα αγωγή.

Τώρα θα προσφύγω στην ΕΛΤΕ, είναι η Επιτροπή Λογιστικής Τυποποίησης και Ελέγχου, είναι η Αρχή που ελέγχει αυτές τις εταιρείες, ετοιμάζομαι λοιπόν να προσφύγω γιατί έχω καταγράψει όλα τα ολισθήματα αυτής της εταιρείας, που δεν έκανε κανένα σοβαρό έλεγχο, όπως τα πήρε τα κομμάτια τα έβαλε στην έκθεση της, δεν έκανε κανέναν έλεγχο προς εμάς. Να ρωτήσει δηλαδή τον Χαρίτση, τον Μπαλαούρα, τον Φλαμπουράρη, τίποτα από αυτά!

Η PwC έχει αποπεμφθεί και της επιβλήθηκαν μεγάλα πρόστιμα σε πολλά κράτη

Επιπλέον το θέμα της δεοντολογίας, λοιπόν η Price Water House έχει αποπεμφθεί από πολλά κράτη και από την Ασία και από την Αφρική, αλλά ακούστε και από την Αυστραλία και έχει τιμωρηθεί βαρύτατα από τις Ηνωμένες Πολιτείες, ακόμα και από τη μητρική έδρα της που είναι η Αγγλία έχει τιμωρηθεί βαρύτατα. Επίσης έχει τιμωρηθεί και σε άλλα κράτη για διάφορα ολισθήματα της, παρόμοια με αυτά που περιγράφω, δηλαδή μη έλεγχος, παραβίαση δεοντολογίας και δημοσιότητα λόγω διαρροής. Επίσης περιμένω τώρα να δούμε τι θα γίνει, διότι εγώ όπως σας είπα προηγουμένως να το ξέρουν καλά, αν το μάθουν, ότι θα προσφύγω και στις Ηνωμένες Πολιτείες γιατί είδα ότι έχει τιμωρηθεί η ελληνική Price Water House στις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και στην Αγγλία που είναι η έδρα της.

Δ. Ε.: Κύριε Μπαλαούρα ευχαριστούμε πολύ για αυτήν την επικοινωνία, να είστε καλά και καλή δύναμη.

Στόχευαν να πλήξουν το «Ηθικό πλεονέκτημα της Αριστεράς»

Μ. Μπαλαούρας: Ευχαριστώ πολύ που με βγάλατε για να ακουστεί και στο Κόκκινο, το αγαπημένο μας ραδιόφωνο, αυτά τα οποία συμβαίνουν για πολιτικούς λόγους, καθαρά για πολιτικούς λόγους. Δεν είχε καμία δουλειά να στοχοποιήσουν τότε τον Τσίπρα, να στοχοποιήσουν τον Φραμπουράρη, τον Χαρίτση, τον Αραχωβίτη, όλους εμάς, γιατί δεν είχαν κανένα άλλο όπλο παρά να χτυπήσουν το ηθικό πλεονέκτημα της Αριστεράς. Προσωπικά το έχω πληρώσει κανένα τεσσάρι φορές ακόμα. Μ’ είχαν βγάλει Τα ΝΕΑ πρωτοσέλιδο ότι έγινε ειδική ρύθμιση για μένα, αν θυμόσαστε…

Δ. Ε.: Ναι το θυμάμαι

Μ. Μπαλαούρας: ..Και από κάτω ο υπότιτλος ακούστε με κάτι κύριε Ελευθεράτο από κάτω ο υπότιτλος έγραφε «Πάει το ηθικό πλεονέκτημα της Αριστεράς». Αυτό είναι το θέμα ήθελαν να χτυπήσουν εμένα που είχα ένα δρόμο αγωνιστικό και πολλούς άλλους αυτό θέλανε. Για να πούνε ότι αφού αυτοί που είχαν ηθικό πλεονέκτημα, που έχουν αγωνιστεί, πόσο μάλλον οι άλλοι που είναι νέοι, πόσο ξεφτιλισμένοι, πόσο λαμόγια είναι. Σας διάβασα και τι γράφει ο έγκριτος δήθεν δημοσιογράφος και ακόμα και για τον Τσίπρα.

Δ. Ε.: Ευχαριστώ πολύ κύριε Μπαλαούρα.

Μ. Μπαλαούρας: Να είστε καλά να είστε καλά. Ευχαριστώ πολύ

Συνέντευξη Μάκη Μπαλαούρα και Δημήτρη Παπαχρήστου στον Χάρη Γολέμη και τον Παύλο Κλαυδιανό για τις Ιδέες της Εποχής

Φοιτητές και οι δύο τότε στην ΑΣΟΕΕ, συμμετέχουν ενεργά στην ελληνική κοινωνική και πολιτική ζωή από την πτώση της χούντας μέχρι σήμερα. 
Οικονομολόγος της Τράπεζας της Ελλάδος, με έντονη συνδικαλιστική δράση ο Μάκης, πρόεδρος σήμερα του Δ.Σ. της Εποχής. 
Αρθρογράφος, ποιητής και συγγραφέας ο Δημήτρης, με είκοσι βιβλία στο ενεργητικό του.

• Παπαχρήστος: Από το 1969 αρχίζει το κλίμα να αλλάζει. Οι παρέες-ερωτικές, φιλικές, φοιτητικές-αρχίζουν να αναγνωρίζουν η μια την άλλη από κάποιο σημάδι, όπως μια εφημερίδα ή ένα βιβλίο που διάβαζε ο συμφοιτητής ή από …το μαλλί του.
• Μπαλαούρας: άρχισε η προσέγγιση του ενός με τον άλλο, θα μπορούσαμε να πούμε μια “ερωτική έλξη”, τι διαβάζει, τι ταινίες βλέπει, τι μουσική ακούει, κ.τ.λ. Χωρίς να το λέμε ευθέως, διαπιστώναμε ότι οι φίλοι μας «είναι εντάξει» και συνομολογούσαμε ότι κάτι πρέπει να κάνουμε και εμείς.
• Παπαχρήστος: Στο Πολυτεχνείο έγινε σφαγή. Η ίδια η χούντα είχε τότε παραδεχθεί ότι υπήρξαν 19 νεκροί, ενώ είχαμε και 1200 τραυματίες.
• Μπαλαούρας: Η συντριπτική πλειοψηφία των φοιτητών δεν ήταν οργανωμένη τα χρόνια πριν από το Πολυτεχνείο

Πολυτεχνείο, 17 Νοέμβρη 1973: Ένα ιστορικό και συμβολικό γεγονός

Νοέ 17, 2025 – 15:11

Παύλος Κλαυδιανός, Χάρης Γολέμης

Συζήτηση με τον Μάκη Μπαλαούρα και τον Δημήτρη Παπαχρήστο

Τη Δευτέρα συμπληρώνονται πενήντα δύο χρόνια (!) από την καταστολή της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, τη νύχτα της 17ης Νοεμβρίου 1973. Τιμώντας την ιστορική αυτή επέτειο, αποφασίσαμε με τον Παύλο Κλαυδιανό να μιλήσουμε για τα γεγονότα της παλιάς εποχής με δύο πρόσωπα που, με τη δράση τους-για την οποία πλήρωσαν σκληρό προσωπικό τίμημα-άφησαν ανεξίτηλο αποτύπωμα στην αντιδικτατορική αντίσταση: τον Μάκη Μπαλαούρα και τον Δημήτρη Παπαχρήστο. Φοιτητές και οι δύο τότε στην ΑΣΟΕΕ, συμμετέχουν ενεργά στην ελληνική κοινωνική και πολιτική ζωή από την πτώση της χούντας μέχρι σήμερα. Οικονομολόγος της Τράπεζας της Ελλάδος, με έντονη συνδικαλιστική δράση ο πρώτος, πρόεδρος σήμερα του Δ.Σ. της Εποχής. Αρθρογράφος, ποιητής και συγγραφέας ο δεύτερος, με είκοσι βιβλία στο ενεργητικό του, εκ των οποίων το τελευταίο, με τον ευρηματικό τίτλο Αερόστατος, κυκλοφόρησε το φετινό καλοκαίρι από τον καλό εκδοτικό οίκο, Τόπος. Λόγω των πολλών αναμνήσεων και της εκρηκτικής ιδιοσυγκρασίας των δύο συντρόφων, η συζήτηση ήταν μακρά, αναστοχαστική και ζωηρή. Τους ευχαριστούμε πολύ.

Χ.Γο.

Πρόθεσή μας είναι στη συζήτησή μας να προχωρήσουμε πέρα από τα γεγονότα του Πολυτεχνείου και να διερευνήσουμε τις αιτίες τους και τη συμβολή της εξέγερσης στην πτώση της δικτατορίας. Πριν, όμως, και από αυτό, ποιες κατά την γνώμη σας ήταν οι πηγές της συγκρότησης του πλατιού, από ένα σημείο και μετά, φοιτητικού κινήματος; Ποιες ήταν οι ρίζες του;

Δημήτρης Παπαχρήστος: Μέχρι το 1969, η χούντα νόμιζε ότι ελέγχει την κατάσταση στη νεολαία, με τα στρατοδικεία, τις εξορίες, τις φυλακίσεις. Όμως, ούτε αυτή, ούτε εμείς οι φοιτητές στις σχολές και στις παρέες μας καταλάβαμε ότι μέσα σε ένα κλίμα, που το είχαμε υπόψη μας ή είχαμε μόνο την αίσθησή του, από γεγονότα όπως ο Μάης του ’68 κτλ, διαμορφωνόταν, σιγά – σιγά, ανεπαισθήτως μια νέα κατάσταση. Να θυμίσουμε το κλίμα της πρώτης δικτατορικής περιόδου: η χούντα έλεγχε τα πάντα στα κρατικά μέσα ενημέρωσης, και οι εφημερίδες δεν έγραφαν τίποτε. Μόνο όσοι ήταν κάπως ψυλλιασμένοι τότε, από οικογένεια αριστερή ή με άλλον τρόπο, μπορούσαν να πουν κάτι στους άλλους. Από το 1969, όμως, αρχίζει το κλίμα να αλλάζει. Οι παρέες-ερωτικές, φιλικές, φοιτητικές-αρχίζουν να αναγνωρίζουν η μια την άλλη από κάποιο σημάδι, όπως μια εφημερίδα ή ένα βιβλίο που διάβαζε ο συμφοιτητής ή από …το μαλλί του. Όλα αυτά μαζί διαμόρφωναν μια νέα πραγματικότητα μέσα στις σχολές. Φυσικά, μετά, το κίνημα αναπτύχθηκε δυναμικά με υπογραφές για τον εκδημοκρατισμό των φοιτητικών συλλόγων, έγιναν συγκεντρώσεις, μελέτες για το περιεχόμενο των σπουδών, γίναμε πρωτοσέλιδο, εντέλει. Οι εμπειρίες δράσης από τη μια σχολή μεταφέρονταν στην άλλη. Σπάσαμε, δηλαδή, το κλίμα φόβου που είχε επιβάλει η χούντα. Μιλούσαμε πλέον ανοικτά μέσα στο Πανεπιστήμιο. Παρά το ότι είχαμε δικτατορία και οι χαφιέδες ήταν γύρω μας.

Μάκης Μπαλαούρας: Επηρεάστηκα πάρα πολύ, και νομίζω όλοι μας-μην το ξεχνάμε αυτό-από την πρώτη περίοδο της αντίστασης, την παράνομη. Μας επηρέασαν οι απολογίες στα στρατοδικεία, τα αναθεωρητικά και η περιγραφή των βασανιστηρίων. Ακούγαμε και ξένους σταθμούς. Ήταν νέες και νέοι περίπου στη δική μας ηλικία και λέγαμε ‘αυτοί κι αυτές αγωνίζονται, εμείς τι κάνουμε;’. Ήταν παράδειγμα για μας. Από εκεί και πέρα, όπως είπε και ο Δημήτρης, άρχισε η ανίχνευση και προσέγγιση του ενός με τον άλλο, θα μπορούσαμε να πούμε μια “ερωτική έλξη”, τι διαβάζει, τι ταινίες βλέπει, τι μουσική ακούει, κ.τ.λ. Χωρίς να το λέμε ευθέως, διαπιστώναμε ότι οι φίλοι μας «είναι εντάξει» και συνομολογούσαμε ότι κάτι πρέπει να κάνουμε και εμείς. Ειδικά στην ΑΣΟΕΕ, είχαμε ακούσει ότι στη Νομική μάζεψαν 42 υπογραφές και αποφασίσαμε να μαζέψουμε και εμείς. Μαζέψαμε 100. Οι χαφιέδες προσπάθησαν να τις πάρουν, τις κρύψαμε εμείς και τις πήγαμε στις εφημερίδες που τις δημοσίευσαν. Τον Σεπτέμβρη, όταν επανήλθαμε και οι δυο μας από τη δουλειά που κάναμε το καλοκαίρι στην Αλόννησο, κάναμε μια αποκοτιά: βγάλαμε προκήρυξη που έγραφε «Εμείς που συλλέξαμε τις υπογραφές σάς καλούμε να προχωρήσουμε και να αγωνιστούμε, με αίτημα να γίνουν ελεύθερες φοιτητικές εκλογές». Η προκήρυξη δεν έγραφε κάτι εναντίον της χούντας, αλλά προφανώς το εννοούσε υπαινικτικά. Ενθαρρυμένοι, προχωρήσαμε κι άλλο ένα βήμα. Συντάξαμε τη «Μελέτη των 12»-όσοι ήταν οι φοιτητές που την υπέγραφαν – για την κατάσταση στην ΑΣΟΕΕ, η οποία έθετε αιτήματα για το περιεχόμενο σπουδών, τη λειτουργία της σχολής μας, αλλά και γενικότερα για την παιδεία στη χώρα, όπως η ανάγκη να υπάρξει ένας Καταστατικός Χάρτης για την Παιδεία. Η μελέτη μας αποτέλεσε παράδειγμα και για άλλες σχολές, όπως η Ιατρική, η Πάντειος, η Βιομηχανική. Ο Τύπος μάς έδωσε δημοσιότητα, μάλιστα τη μελέτη μας φιλοξένησε και το Βήμα της Κυριακής. Η χούντα αντέδρασε με συλλήψεις, ενώ παράλληλα μας παρέπεμψαν και στο Πειθαρχικό της σχολής. Αυτό ήταν σπίθα που άναψε τη φωτιά. Κατά την Ασφάλεια, την ώρα που συνεδρίαζε το Πειθαρχικό, συγκεντρώθηκαν στο προαύλιο 1.300 φοιτητές, φωνάζοντας συνθήματα. Ο κόσμος έφτανε μέχρι την Πατησίων. Το κίνημα μαζικοποιήθηκε.

Να δούμε το ρόλο του πολιτισμού, με την ευρεία έννοια, στις απαρχές του φοιτητικού κινήματος και στη δυναμική του;

ΜΜ: Η συμμετοχή σε πολιτιστικές δραστηριότητες έπαιξε σοβαρό ρόλο. Θυμάμαι την εντύπωση που μας προκάλεσαν τα 18 κείμενα. Συμμετείχαμε στην κηδεία του Σεφέρη που, ένα χρόνο πριν από τον θάνατό του, είχε κάνει δηλώσεις εναντίον της χούντας. Φυσικά, βλέπαμε κινηματογράφο, παρακολουθούσαμε θεατρικές παραστάσεις, αγοράζαμε και διαβάζαμε βιβλία, ακούγαμε μουσική. Πηγαίναμε και στις μπουάτ, που μετά το πρόγραμμά τους πολύ συχνά ακολουθούσε διαδήλωση! Τη συναυλία του Μαρκόπουλου στο Σπόρτιγκ την παρακολούθησαν 3.500 άτομα, και σ’ αυτήν η αστυνομία μάς έσπασε στο ξύλο. Όλα αυτά συγκροτούσαν ένα εύφορο κλίμα για το φοιτητικό κίνημα.

ΔΠ: Θυμίζουμε ότι, τότε, σχεδόν τα πάντα ήταν απαγορευμένα. Βιβλία κυκλοφορούσαν παράνομα. Στους πάγκους, τα παράνομα κρύβονταν κάτω από τα νόμιμα!. Τον ίδιο καιρό ξέφευγαν από τη λογοκρισία θεατρικές παραστάσεις, όπως αυτές του Ελεύθερου Θεάτρου, ταινίες, όπως οι Άγριες Φράουλες και το Γούντστοκ, που τρέχαμε να τις δούμε και η αστυνομία μάς κυνηγούσε και μας χτυπούσε. Υπήρχε, θα λέγαμε, μια υπόγεια λειτουργία του πολιτισμού παρά τη λογοκρισία. Αν και τυπικά η λογοκρισία είχε σταματήσει το 1972, στην πραγματικότητα εξακολουθούσε να υπάρχει και μετά. Όσοι γράφαμε, ποίηση για παράδειγμα, γνωρίσαμε και τις προσωπικότητες της εποχής, όπως τον Βάρναλη και τον Ρίτσο που έδειχναν ενδιαφέρον και μας συμβούλευαν. Εκείνη την περίοδο, κυκλοφορούσαν και πολλά περιοδικά.

Πολλά έχουν γραφτεί για το κατά πόσο τα κόμματα, κυρίως της Αριστεράς, καθοδήγησαν το φοιτητικό κίνημα ή αυτό λειτούργησε αυτόνομα – ή και αυθόρμητα – αν και πολλά στελέχη του ήταν οργανωμένα σε αντιστασιακές οργανώσεις και κόμματα.

ΔΠ: Έως το 1971, ήταν λίγοι οι οργανωμένοι φοιτητές. Τους καταλαβαίναμε από τον τρόπο που μιλούσαν. Πλησίασαν κι εμένα από την αντι-ΕΦΕΕ. Απάντησα αρνητικά, όχι γιατί διαφωνούσα αλλά γιατί δεν ήθελα να υπάρχει τίποτα πίσω μου. Το ίδιο ίσχυε και για πολλούς άλλους και γι’ αυτό οι παράνομες κομματικές οργανώσεις δεν είχαν μαζικοποιηθεί. Όμως, αργότερα, ιδιαίτερα μετά τις στρατεύσεις των δραστήριων φοιτητών που κρίθηκαν επικίνδυνοι, όταν το κίνημα αναπτύχθηκε και με γεγονότα όπως οι υπογραφές της Νομικής, η «δίκη των 11» (από τους 12 φοιτητές της ΑΣΟΕΕ, οι οποίοι έγραψαν την μελέτη που ανέφερε πριν ο Μάκης), και άλλες κινητοποιήσεις η κατάσταση άλλαξε. Στα αμφιθέατρα οι ομιλητές μιλούσαν σχεδόν ανοικτά, ενώ άρχισαν και οι σχετικές αντιπαραθέσεις. Ήμουν τότε στρατευμένος, μάθαινα όμως όσα συνέβαιναν στις σχολές. Στο Πολυτεχνείο έγινε προσπάθεια από οργανωμένο κόσμο (της αντι-ΕΦΕΕ) να σταματήσει η κατάληψη – «σας καπελώνουν οι αριστεριστές», έλεγαν στα μέλη τους – και αντ’ αυτής να γίνει διαδήλωση προς το Σύνταγμα. Ανάλογο κλίμα επικρατούσε στον Ρήγα. Αυτές οι προτάσεις δεν γίνονταν επ’ ουδενί αποδεκτές. Να σημειώσω εδώ ότι στη Συντονιστική Επιτροπή της κατάληψης μόνο έξι ήταν οργανωμένοι, όλοι οι άλλοι ήταν ανένταχτοι . Τη «γραμμή» δεν μας την έδωσε κανένας. Διαμορφώθηκε εκεί, στις Γενικές Συνελεύσεις των σχολών, όπου όλοι ήταν υπέρ της εξέγερσης και της κατάληψης, όλοι υποστήριζαν ότι έπρεπε να απευθυνθούμε στην κοινωνία. Αργότερα, ακούστηκαν και γράφτηκαν κι άλλα συνθήματα, πιο «προχωρημένα», όπως «Κάτω η χούντα», «Ζήτω η Δημοκρατία», «Απόψε θα γίνει της Ταϊλάνδης», «Λαϊκή Εξουσία», «Κάτω το Κράτος», «Λαοκρατία». Ήταν συνθήματα που έδεναν τον κόσμο, δεν τα προωθούσε η Συντονιστική Επιτροπή, τα φώναζαν οι φοιτητές. Εμείς λέγαμε «τι γίνεται, ρε!». Είναι, όμως, σημαντικό ότι από αυτούς που διαφωνούσαν με την κατάληψη δεν έφυγε κανένας!

Να συμπεράνουμε, και από όσα μας λέτε, ότι τα κόμματα της Αριστεράς ήταν σε άλλη, πιο μετριοπαθή κατεύθυνση, όπως προκύπτει και από τοποθετήσεις για αξιοποίηση της λεγόμενης «φιλελευθεροποίησης» των Παπαδόπουλου-Μαρκεζίνη. Εσείς, ως ανένταχτοι, τα γνωρίζατε αυτά; Η πραγματικότητα είναι ότι το Πολυτεχνείο ανέτρεψε αυτήν την ενδεχόμενη εξέλιξη. Θεωρείτε ότι αυτό ήταν, εν τέλει, μια νίκη του «αυθόρμητου» και των λεγόμενων αριστεριστών σε βάρος της κυρίαρχης κομματικής γραμμής των κομμουνιστικών κομμάτων;

ΜΜ: Η συντριπτική πλειοψηφία των φοιτητών δεν ήταν οργανωμένη τα χρόνια πριν από το Πολυτεχνείο. Σε ένα βαθμό άρχισε να συνδέεται με οργανώσεις μετά την κατάληψη της Νομικής. Το ίδιο ίσχυε και στην ΑΣΟΕΕ. Κατά τη λεγόμενη «φιλελευθεροποίηση Μαρκεζίνη» και τα δυο ΚΚ αναζητούσαν τρόπους αξιοποίησής της, προκειμένου να έρθουν σε επαφή με τον κόσμο κ.τ.λ. Γνωστά ήταν όλα αυτά, το κίνημα όμως δεν τα δεχόταν.

ΔΠ: Ακούγοντας τη γραμμή των ΚΚ, λέγαμε «ρε, τι κάνουν αυτοί;». Αποδοκιμάζαμε ισχυρά τη στάση τους. Υπάρχουν σχετικά ντοκουμέντα για αυτήν τη στάση. Θυμάμαι ακόμα και «βλέψεις» από κάποια πλευρά για κατάληψη του σταθμού του Πολυτεχνείου επειδή δήθεν είχε ξεφύγει από τα φοιτητικά αιτήματα, ζητώντας να πέσει η χούντα. Όμως, ποια φοιτητικά αιτήματα θα μπορούσαν να ικανοποιηθούν αν δεν έπεφτε η χούντα; Από τον σταθμό εκφωνούσαμε, επίσης, και τα αντικαπιταλιστικά/αντιιμπεριαλιστικά μας συνθήματα. Εδώ να αναφέρω την απαράδεκτη στάση ειδικά του ΚΚΕ, μετά το Πολυτεχνείο, τον Φλεβάρη του 1974, με την σπίλωση στελεχών του κινήματος, ιδιαίτερα του σύντροφου Μαυρογένη. Εμείς, βέβαια, αποκαταστήσαμε άμεσα την τιμή τους.

Πόσο συνέβαλε η αντίσταση, το φοιτητικό κίνημα και κυρίως η εξέγερση του Πολυτεχνείου στην πτώση της χούντας; Είναι γνωστή η υποβάθμισή όλων αυτών από τη Ακροδεξιά αλλά και μεγάλα τμήματα της Δεξιάς, στο πλαίσιο της αναθεώρησης της ιστορίας. Αντίθετα, στη συνείδηση του κόσμου το Πολυτεχνείο συνδέεται με την πτώση της χούντας, εξ ου και οι ετήσιες πορείες κάθε 17 Νοέμβρη προς την αμερικανική πορεία που πραγματοποιούνται χωρίς διακοπή επί μισό αιώνα.

ΔΠ: Γι’ αυτά τα ζητήματα λέγονται πολλά, ακόμα και ότι η εξέγερση του Πολυτεχνείου έφερε τη σκληρότερη δικτατορία του Ιωαννίδη. Υπάρχει, όμως, ένα ντοκιμαντέρ από τη δίκη της χούντας στο οποίο ένας λοχαγός ονόματι Παλαϊνης, πρωτοπαλλήκαρο του Ιωαννίδη, υποστηρίζει ότι την ανατροπή του Παπαδόπουλου τη σχεδίαζαν δυο μήνες πριν το Πολυτεχνείο. Σημαίνει αυτό ότι εμείς παίξαμε το παιχνίδι του Ιωαννίδη; Μήπως ευθυνόμαστε και για το πραξικόπημα στην Κύπρο; Ήθελαν να μας χρεώσουν τα πάντα, αλλά αυτή η προπαγάνδα δεν πέρασε στο λαό, όπως δεν πέρασε αργότερα και η κατηγορία ότι οι συντελεστές της εξέγερσης την «αξιοποίησαν» για να καταλάβουν πολιτικές και άλλες θέσεις. Στο Πολυτεχνείο έγινε σφαγή. Η ίδια η χούντα είχε τότε παραδεχθεί ότι υπήρξαν 19 νεκροί, ενώ είχαμε και 1200 τραυματίες. Στην πραγματικότητα, οι απώλειες υπήρξαν πολύ μεγαλύτερες αλλά οι συγγενείς των νεκρών και των τραυματιών δίσταζαν και διστάζουν ακόμα και σήμερα να μιλήσουν. Μετά το αίμα που χύθηκε στο Πολυτεχνείο, η χούντα δεν μπορούσε να σταθεί.

ΜΜ: Να συμπληρώσω κάτι σχετικά με όσα είπε τότε ο Παλαϊνης. Αυτός, λοιπόν, υποστήριξε ότι η ομάδα του Ιωαννίδη είχε, πολύ νωρίτερα από το Πολυτεχνείο, καταφέρει να διαμορφώσει ένα κλίμα στο εσωτερικό της χούντας εναντίον του Παπαδόπουλου κατηγορώντας τον για υπερσυγκέντρωση εξουσίας, νεποτισμό, την απόσυρση της μονάδας στρατού από την Κύπρο κτλ. Πρέπει να τονίσουμε ότι τα γεγονότα του Πολυτεχνείου είχαν ως αποτέλεσμα την αποσταθεροποίηση της δικτατορίας κυρίως επειδή στο λαό υπήρξε μια έντονη αγανάκτηση που συνοψιζόταν στη φράση «όχι και να σκοτώνουν τα παιδιά μας». Κάτι ανάλογο, δηλαδή, με την τωρινή αγανάκτηση για τα Τέμπη. Αυτό οδήγησε σ’ ένα είδος “απονομιμοποίησης” του καθεστώτος. Το δεύτερο πλήγμα που δέχθηκε η χούντα ήταν η τραγική αποτυχία της επιστράτευσης, που όχι μόνο εξάντλησε την ανοχή του λαού στη δικτατορική κυβέρνηση, αλλά και κατά την οποία ήταν αδύνατο να διατηρηθεί κάποια, έστω και στοιχειώδης, πειθαρχία.

ΔΠ: Η εξέγερση δεν γκρέμισε τη χούντα, αλλά μετά από αυτήν δεν θα μπορούσε να σταθεί για πολύ επειδή, επαναλαμβάνω, χύθηκε αίμα. Ο λαός δεν την άντεχε πια. Έγινε και η τραγωδία, η προδοσία στην πραγματικότητα, της Κύπρου. Έτσι, αναγκάστηκαν να φωνάξουν τον Καραμανλή, ο οποίος δεν είχε πει λέξη εναντίον της δικτατορίας. Για να υποβαθμίσει τη σημασία του Πολυτεχνείου, η κυβέρνηση προκήρυξε εκλογές στις 17 Νοέμβρη 1974, δηλαδή στην πρώτη επέτειο της εξέγερσης. Τότε, παρά τις δυσκολίες, καταφέραμε να οργανώσουμε πορεία μέσω της λεωφόρου Αλεξάνδρας στην οποία συμμετείχαν 70.000 – 100.000 διαδηλωτές. Τότε εκδηλώθηκε μια ακόμα αντιπαράθεση στο εσωτερικό του κινήματος. Όσοι δεν ήθελαν να γίνει η κατάληψη του Πολυτεχνείου δεν ήθελαν και να γίνει πορεία ανήμερα των εκλογών. Στην «επίσημη» πορεία, πάντως, που έγινε στις 24 Νοεμβρίου 1974, κατέβηκε 1.500.000 λαού. Ίσως και από ενοχή.

Στις μέρες μας υπάρχει μια συστηματική αποδυνάμωση από την κυβέρνηση της Δεξιάς των κατακτήσεων της μεταπολίτευσης, που συνδέεται και με την υποβάθμιση της σημασίας της αντίστασης στη δικτατορία. Γίνεται μία, κάπως δειλή προς το παρόν, αμφισβήτηση των ιστορικών γεγονότων, η οποία δημιουργεί εύφορο έδαφος για την άνοδο της Ακροδεξιάς. Ποια είναι η γνώμη σας γι’ αυτό το θέμα;

ΔΠ: Δεν υπήρχε περίπτωση να μην γίνουν αυτές οι προσπάθειες συκοφάντησης του Πολυτεχνείου. Όχι μόνο από την Ακροδεξιά και τη Δεξιά, αλλά και από άλλες πλευρές. Και τούτο διότι το Πολυτεχνείο από ιστορικό γεγονός έγινε συμβολικό γεγονός. Θα μείνει στη λαϊκή μνήμη για πάντα και θα δείχνει τον δρόμο στα παιδιά. Έχει δηλαδή ξεπεράσει την ιστορικότητά του, αλλά και εμάς τους ίδιους. Δεν έχει ιδιοκτήτες. Δείχνει τον δρόμο του αγώνα πιο πέρα από εκεί που δεν μπορέσαμε να πάμε εμείς. Η αποδόμηση, όμως, γίνεται κι αλλιώς. Πόσες και πόσες πλατείες ανά την Ελλάδα λέγονται Πλατείες Ηρώων Πολυτεχνείου; Έγινε μύθος το Πολυτεχνείο και αυτό δείχνει ότι έχουμε ανάγκη και από μύθους. Ευτυχώς, όμως, που η ιστορικότητα καλύφθηκε από την συμβολικότητά του. Σε όλο τον κόσμο οι Έλληνες είναι υπερήφανοι γι’ αυτό το συνταρακτικό γεγονός. Για όσους ζούσαν εκείνη την περίοδο στην Ελλάδα έχει και ένα χαρακτήρα αναδρομικής «εκδίκησης» στη χούντα, την οποία δεν στήριξαν, βέβαια, αλλά ανέχτηκαν. Το Πολυτεχνείο ξεπέρασε κι εμάς τους ίδιους, αλλά και τα όρια της Ελλάδας. Κλείνω, αναφερόμενος σε δύο στιγμές της εξέγερσης που έτυχε να συνδεθούν με το πρόσωπό μου, ως εκφωνητή του σταθμού λίγο πριν την εισβολή του τανκ: τον τρόπο που ειπώθηκε ο Εθνικός Ύμνος και την απεύθυνση στους στρατιώτες με τη φράση «αδέλφια μας φαντάροι».

ΜΜ: Η ιστορική αλήθεια είναι ότι προσπάθειες μείωσης της σημασίας της εξέγερσης του Πολυτεχνείου δυστυχώς έγιναν και επί διακυβέρνησης της χώρας από το ΠΑΣΟΚ. Η επίθεση εναντίον της θα συνεχίζεται κυρίως από την Ακροδεξιά, αλλά και-πιο προσεκτικά-από τη Δεξιά.

ΕΠΟΧΗ

Δημόσιο και ανοιχτό «Εδώ Πολυτεχνείο»

Παρέμβαση Μ. Μπαλαούρα «Από το Πολυτεχνείο μέχρι τα Τέμπη» 

• Επιτέλους οι φοιτητές/τριες κινούνται μαζικά 
• Εξαιρετικά μεγάλη συγκέντρωση στο Πολυτεχνείο
• Για τις δολοφονίες στα Τέμπη
• Για τον ασύλληπτο αυταρχισμό στους φοιτητές-καθηγητές
• Για τους ένθερμους οσφυοκάμπτες Πρυτάνεις 

Την Πέμπτη 30 Οκτωβρίου στο Κτίριο Αβέρωφ του Πολυτεχνείου από Φοιτητικούς Συλλόγους της Αθήνας, πραγματοποιήθηκε, αναπάντεχα μεγάλη συγκέντρωση στο ΕΜΠ. Σημείωση: Η αίθουσα που είχε παραχωρηθεί ήταν πάρα πολύ μικρή με αποτέλεσμα οι φοιτητές να την πραγματοποιήσουν στο ασφυκτικά γεμάτο αίθριο του Αβέρωφ!  

Το θέμα ήταν: «Από το Πολυτεχνείο μέχρι τα Τέμπη, οι φωνές μας δεν μπορούν να σωπάσουν»

Ομιλητές: 

• Παύλος Ασλανίδης, Αντιπρόεδρος Συλλόγου θυμάτων των Τεμπών
• Γιάννης Μαΐστρος, Αφυπηρετήσας καθηγητής ΕΜΠ 
• Αντώνης Μαούνης, Αρχιτέκτων, αγωνιστής της εξέγερσης του Πολυτεχνείου 

Επίσης έγιναν εξαιρετικές παρεμβάσεις από εκπροσώπους φοιτητικών συλλόγων της Αθήνας.

Ενθουσιάστηκα δεν είχα δει τόσο μεγάλη συγκέντρωση φοιτητών τα τελευταία χρόνια. Ο Παύλος Ασλανίδης βλέποντας τον ενθουσιασμό μου με παρότρυνε να μιλήσω, αν και ήμουν τελείως απροετοίμαστος, αλλά δε χρειαζόταν, μιλούσαν μέσα μου οι φοιτητές και φοιτήτριες, λέγοντας τα παρακάτω:   
   
 •• Παρέμβαση Μ. Μπαλαούρα: 

«Βλέποντας σας θυμήθηκα έναν στίχο. Είναι ένας σημαντικός στίχος, όπως και η σημαντική μουσική που μας άφησε, «Δώσε ψυχή μου, δώσε ρεύμα». Σήμερα πήρα στη ψυχή μου ρεύμα, βλέποντας αυτή την συγκέντρωση.

Δεν το περίμενα, ήρθα για τον φίλο μου τον Παύλο (Ασλανίδη) και τον φίλο τον Ρούτσι να τους συναντήσω, αλλά δεν περίμενα αυτόν τον κόσμο και αυτή την προσπάθεια να δείξουν τη δύναμή τους. Τα συνθήματα που ακούστηκαν, οι ομιλίες που έγιναν και από τους φοιτητές και από τους καλεσμένους, ήταν ανάταση ψυχής. 

Θέλω να πω ότι η φοιτητική κοινότητα είναι ιδιάζουσα. Εδώ μέσα, στο Πανεπιστήμιο, δηλαδή, εν γένει, γίνεται μια προσπάθεια να φύγουν από τα τετριμμένα, να ζήσουν τη ζωή τους, να αδράξουν τη ζωή τους και να δείξουν τη δύναμή τους. Εδώ συναντιόνται όλες οι κοινωνικές τάξεις και αναζητούν όλοι οι νέοι, ανεξάρτητα από που προέρχονται, την ελευθερία. Την ελευθερία απέναντι στον οποιαδήποτε, με αγώνα οποιασδήποτε εξουσίας υπάρχει.
  
Όπως και μετά τη Χούντα, όπως και σήμερα που είναι πιο άθλια και απ' τη Χούντα. Τότε τον χαφιέ το βλέπαμε απέναντι μας, τον ξέραμε. Κάτι είπε και ο Αντώνης (Μαούνης) για αυτό.
  
Σήμερα δεν βλέπουμε τον χαφιέ. Δεν βλέπουμε το μικρόφωνο που πιθανόν, και το γράφουμε στα παλιά μας παπούτσια, να μας ακούει ο Πρύτανης. Και αυτό το Ίδρυμα πρέπει, όχι να το σεβαστούμε, αλλά να το υμνήσουμε αγωνιστικά.
  
Μόνο έτσι μπορούμε να το επαναφέρουμε, να διώξουμε τα μιάσματα. Όχι όταν μας λέγανε εμάς μιάσματα. Ο σημερινός Πρύτανης έλεγε τις φοιτήτριες «Esports», έλεγε ότι οι φοιτητές «είναι ασύμβατα μοσχεύματα» και έλεγε ότι αυτό είναι το μαγαζί του. Ε, όχι, δεν είναι το μαγαζί του.
  
Εδώ είναι ένα Ίδρυμα που έχει δώσει μεγάλους αγώνες κοινωνικούς και πολιτικούς. Και στο ΕΑΜ- ΕΛΑΣ που είχαν τον Λόχο «Λόρδο Μπάιρον» με μάχες εντός του Πολυτεχνείου εναντίον των Γερμανών απ’ όπου αναγκαστήκαν να υποχωρήσουν οι Γερμανοί. Και μέσα στη Χούντα, όχι μόνο με την κατάληψη τη Μεγάλη του Πολυτεχνείου αλλά με την πρώτη κατάληψη του Πολυτεχνείου (Φλεβάρης 1973), κάτι είπε ο Αντώνης Μαούνης, είπε μάλλον πολλά, όπου μπήκε η αστυνομία. Προσέξτε, και οι καθηγητές και η Σύγκλητος και ο Πρύτανης παραιτήθηκαν! 
 
Παραιτήθηκαν! Πού σήμερα γίνεται αυτό; Είχαν αξιοπρέπεια, είχαν υπερηφάνεια.
 
Αγαπούσαν τον φοιτητή, θέλανε τον φοιτητή να τον κάνουνε καλύτερο από αυτούς. Σήμερα το παράδειγμα που δίνουν η εξουσία η σημερινή και της Πολιτείας και των Πανεπιστημίων είναι να κάνουν σαν τα μούτρα τους τον φοιτητή. Ένα άχρηστο άνθρωπο, ένα υποκείμενο.
  
Λοιπόν, δεν πρέπει να γίνετε υποκείμενα. Και τελειώνοντας, δεν είχα σκοπό να μιλήσω, με παρότρυνε ο φίλος μου ο Παύλος. Να πω κάτι που λέγανε οι νέοι Σπαρτιάτες στους παλιούς:

«Άμμες δε γ΄ εσσόμεθα πολλώ κάρρονες"! 
«Θα γίνουμε καλύτεροι από εσάς». 

Εσείς λοιπόν θα γίνετε πολύ καλύτεροι από εμάς…

ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥΡΚΟΚΥΠΡΙΩΝ: Αν υπάρξει ευκαιρία, θα την εκμεταλλευτούμε αυτή τη φορά;

Η εκκωφαντική εκλογική νίκη του Τουφάν Ερχιουρμάν στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα με ποσοστό 62,76%, έναντι του Ερσίν Τατάρ, με 35,81%, οφείλεται στο ότι οι Τουρκοκύπριοι, όπως το έχουν δείξει πολλάκις στο παρελθόν με μαζικές κινητοποιήσεις και απεργίες, επιθυμούν διακαώς να βρεθεί λύση όπου όλοι οι πολίτες της Δημοκρατίας της Κύπρου θα αισθάνονται ισότιμοι, χωρίς σύνορα. Είπαν «άι σιχτίρ» σ’ αυτούς που τους έχουν βάλει στο περιθώριο, σε ξένο γι’ αυτούς τρόπο ζωής, στην απόλυτη εξάρτηση και εθνικισμό της «Μητέρας Πατρίδας», καθώς και τα προβλήματα του συρρικνωμένου βιοτικού επιπέδου, γεγονός, πέραν των άλλων, που επιφέρει μεγάλες μεταναστευτικές ροές.

Φωτογραφία: Χρήστος Μπόνης / Eurokinissi

Ο νέος ηγέτης των Τουρκοκυπρίων υποστηρίζει λύση διζωνικής-δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα, στη βάση των ψηφισμάτων του ΟΗΕ και των αρχών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρόεδρος του Αριστερού Ρεπουμπλικανικού Τουρκικού Κόμματος, όπως ο προοδευτικός Μεχμέτ Αλί Ταλάτ, δίπλα στον οποίο είχε θητεύσει, φέρνει μηνύματα αισιοδοξίας, εξαιρετικά συγκρατημένης όμως.

Η ελληνοκυπριακή πλευρά βλέπει την εκλογή Ερχιουρμάν με ελπιδοφόρες προοπτικές, αλλά τηρεί στάση αναμονής, παραμένοντας επιφυλακτική. Τα κρίσιμα ερωτήματα που θα πρέπει να απαντηθούν στο επόμενο διάστημα είναι, αφενός, κατά πόσον ο Ερχιουρμάν θα ισορροπήσει έναντι της Τουρκίας και, αφετέρου, αν θα αναδιπλωθεί η Τουρκία από τη λύση δύο κρατών.

Ο πρόεδρος Χριστοδουλίδης στην ανακοίνωσή του επανέλαβε την αποφασιστικότητά του για την επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων για την επίλυση του Κυπριακού από το σημείο που διακόπηκαν το 2017 στο Κραν Μοντανά, αναφέροντας πως «η επικείμενη, διευρυμένη συνάντηση που έχει εξαγγείλει ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ αποτελεί μια κρίσιμη ευκαιρία για επανεκκίνηση της διαδικασίας».

Το ΑΚΕΛ, από την πλευρά του, θεωρεί την εκλογή Ερχιουρμάν παράθυρο ελπίδας για το Κυπριακό.

Η επίλυση του Κυπριακού στο Κραν Μοντανά ήταν λιγότερο περίπλοκη απ’ ό,τι είναι σήμερα, που υπάρχουν πια πολύ περισσότερες δυσκολίες, αφενός λόγω του φιάσκου του Κραν Μοντανά και αφετέρου των σχέσεων Ελλάδας – Τουρκίας που περιπλέκονται, πέραν των γνωστών, όπως ο καθορισμός των ΑΟΖ, αλλά και της διεθνούς κατάστασης.

Ο καιροσκοπισμός Αναστασιάδη

Ύστερα από δεκαετίες συζητήσεων και αποτυχημένων προσπαθειών, το Κυπριακό ήταν στο Κραν Μοντανά, σχεδόν, λυμένο. Στο εδαφικό, συζητιόταν η άμεση επιστροφή της Αμμοχώστου – Μόρφου υπό ελληνοκυπριακή́ διοίκηση. Στις περιοχές υπό εδαφική αναπροσαρμογή, οι ιδιοκτήτες θα είχαν προτεραιότητα ανάκτησης της περιουσίας.

Η κατανομή των εξουσιών σε ομοσπονδιακό επίπεδο ήταν ήδη συμφωνημένη και οι δύο κοινότητες θα διοικούσαν τη δική τους περιοχή. Το σημαντικότερο ήταν πως θα εφαρμοζόταν σε όλη την Κύπρο το κοινοτικό κεκτημένο χωρίς παρεκκλίσεις και διακρίσεις. Τέτοιας ποιότητας λύση (εδάφη–ασφάλεια–κοινοτικό κεκτημένο) δεν προσφέρθηκε ποτέ στην ιστορία των συνομιλίων του Κυπριακού, ενώ ήταν ανοιχτό το ενδεχόμενο ολικής αποχώρησης των κατοχικών στρατευμάτων. Δηλαδή, η κατάργηση των Συνθήκων Εγγυήσεως, περιλαμβανομένης και ακύρωσης του δικαιώματος μονομερούς στρατιωτικής επέμβασης και η μείωση των στρατευμάτων στα επίπεδα του ’60, με ανοιχτό το ενδεχόμενο ολικής αποχώρησης ή έστω για μια περίοδο το πολύ 15 χρόνων. Ήταν ένα επίτευγμα, αποτέλεσμα προσπάθειας της ομάδας του γενικού γραμματέα. Η Συνθήκη Εγγυήσεως ήταν ταμπού για την Τουρκία.

Η Τουρκία μπήκε σε αυτή τη διαδικασία επειδή το όφελος από μια συμφωνία στο Κυπριακό ήταν τη δοσμένη στιγμή μεγαλύτερο από το κόστος της μη λύσης.

Ο Αναστασιάδης πήγε στο Κραν Μοντανά με το βλέμμα στην επανεκλογή του. Την παραμονή της αναχώρησής του, αντί να συσκεφθεί με τα κόμματα και συμβούλους για να καθορίσει διαπραγματευτική στρατηγική, συγκάλεσε στο Προεδρικό σύσκεψη για προγραμματισμό της προεκλογικής εκστρατείας, οκτώ ολόκληρους μήνες πριν από τις εκλογές!

Ο Τσαβούσογλου ενημέρωσε τον Γκουτέρες ότι η Τουρκία θα αποδεχόταν κατάργηση της Συνθήκης Εγγυήσεως (την οποία ενεργοποίησε η Τουρκία για να εισβάλει το 1974 στη Κύπρο), εάν υπήρχε ένας συμφωνημένος μηχανισμός για την εφαρμογή της λύσης. Υπάρχει και η Συνθήκη Συμμαχίας, δυνάμει της οποίας εγκαταστάθηκαν το 1960 στο νησί στρατιωτικά αποσπάσματα της Ελλάδας και της Τουρκίας. Η θέση της Τουρκίας στο Κραν Μοντανά, όπως την παρουσίασε ο γ.γ., ήταν πως δεν θα αποδεχόταν ταυτόχρονη κατάργηση των εγγυήσεων και την ολική αποχώρηση των στρατευμάτων. Ωστόσο, θα συζητούσε το ζήτημα των στρατευμάτων και μια πιθανή ρήτρα ολικής αποχώρησης, σε μια νέα διάσκεψη με τη συμμετοχή των πρωθυπουργών Ελλάδας και Τουρκίας.

Αυτό που ήθελαν να πάρουν ως αντάλλαγμα η Τουρκία και οι Τουρκοκύπριοι ήταν η πολιτική ισότητα των δύο κοινοτήτων. Ο Γκουτέρες είχε ήδη υποβάλει στα μέρη γεφυρωτικές προτάσεις για όλα τα ανοιχτά ζητήματα που κωδικοποιήθηκαν ως «πλαίσιο Γκουτέρες». Ο γ.γ. ετοίμασε ένα σχέδιο μηχανισμού εφαρμογής της λύσης που θα αντικαθιστούσε τη Συνθήκη Εγγυήσεως. Θα ήταν ένα όργανο υπό την ευθύνη των Ηνωμένων Εθνών και θα αναφερόταν στο Συμβούλιο Ασφαλείας.

Σύμφωνα με συμμετέχοντες που παρουσίασαν τα γεγονότα, ο Αναστασιάδης αντί να αρπάξει την ευκαιρία της νέας κατάστασης, συναντήθηκε μυστικά με τον Τσαβούσογλου και του πρότεινε τη λύση δύο κρατών (!) στην Κύπρο, για να κυβερνήσει για άλλα πέντε χρόνια τον Νότο…

Μετά τον Τσαβούσογλου, ο γ.γ. συναντήθηκε με τον έλληνα υπουργό Εξωτερικών Ν. Κοτζιά, ο οποίος είχε θέσει το ζήτημα της κατάργησης των εγγυήσεων ψηλά στις προτεραιότητές του. Ο Γκουτέρες είπε στον Κοτζιά ότι η στρατηγική του ήταν να είναι ο Αναστασιάδης συγκαταβατικός στα εσωτερικά θέματα, για να υπάρξει κίνηση της Τουρκίας στο θέμα των εγγυήσεων. Η Τουρκία, του είπε, δεν ήταν έτοιμη να δεχτεί αμέσως αποχώρηση όλων των στρατευμάτων, αλλά δεν το απέκλειε. Γι’ αυτό ήταν απαραίτητο να κλείσουν όλα τα ζητήματα (όπως τα περιγράφει στο «πλαίσιο Γκουτέρες») και το θέμα της αποχώρησης των στρατευμάτων θα παραπεμπόταν σε νέα συνάντηση με τους πρωθυπουργούς της Ελλάδας και της Τουρκίας, τονίζοντας ότι υπήρχε ευκαιρία να καταργηθούν οι εγγυήσεις.

Ο Κοτζιάς απάντησε στον Γκουτέρες πως αν καταργούνταν οι εγγυήσεις, ο έλληνας πρωθυπουργός θα ήταν ανοιχτός σε μια τέτοια συνάντηση. Παρατήρησε δε πως τα στρατεύματα που, αν θα παρέμεναν θα έπρεπε να ήταν εντός του πλαισίου της Συνθήκης Συμμαχίας, δηλαδή 950 έλληνες και 650 τούρκοι στρατιώτες. Ο Γκουτέρες του απάντησε ότι όλα αυτά θα εξαρτιόνταν από τη στάση του Αναστασιάδη. Η φόρμουλα που συζητείτο ήταν η αντικατάσταση της Συνθήκης Συμμαχίας με ένα Σύμφωνο Φιλίας.

Ο Κοτζιάς συνάντησε τον στενότερο συνεργάτη – διαχειριστή της στρατηγικής του Αναστασιάδη, Νίκο Χριστοδουλίδη (σημερινό πρόεδρο) και του είπε ότι η δική του αποστολή ολοκληρώθηκε με επιτυχία και ότι θα ενημέρωνε τον πρωθυπουργό, που πήρε όμως ως απάντηση να μη βιαστεί να τον δεσμεύσει.

Στη συνάντηση Γκουτέρες – Αναστασιάδη, ο γενικός γραμματέας τον ενημέρωσε ότι υπήρχε δυνατότητα κατάργησης των εγγυήσεων. Όπως ομολόγησε αργότερα ο Νίκος Χριστοδουλίδης, ο οποίος ήταν παρών, μόλις τον άκουσε ο Αναστασιάδης αντέδρασε σπασμωδικά, λέγοντας πως δεν θα αποδεχόταν καμιά συμφωνία που δεν θα περιελάμβανε απόσυρση όλων των στρατευμάτων. Όταν ο γενικός γραμματέας τού υπέδειξε ότι έπρεπε να «καπαρώσει» την κατάργηση των εγγυήσεων και το θέμα των στρατευμάτων θα μπορούσε να λυθεί σε επίπεδο πρωθυπουργών, απάντησε ότι αυτό δεν ήταν δουλειά των πρωθυπουργών, διότι δεν αφορούσε τις χώρες τους. Παράλογο, αφορούσε τις χώρες τους, διότι ήταν μέρη της Συνθήκης Συμμαχίας! Αμέσως μετά τη συνάντησή του με τον γενικό γραμματέα, ο Αναστασιάδης συνάντησε τον Κοτζιά και τον αποθάρρυνε από το να δώσει τη συγκατάθεσή του ο Αλέξης Τσίπρας να μεταβεί στη σύσκεψη.

Το επιχείρημα του Αναστασιάδη ήταν πως η λύση ομοσπονδίας ήταν μάταιη, δεν θα περνούσε από δημοψήφισμα, αν και εκλέχτηκε με δέσμευση για λύση στη βάση της ομοσπονδίας και τώρα προέκρινε τη λύση δύο κρατών!

Ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας μίλησε με τον Άντρο Κυπριανού (γ.γ. ΑΚΕΛ) ζητώντας να προσπαθήσει να πείσει Αναστασιάδη να δεχθεί την αναβάθμιση της διάσκεψης σε επίπεδο πρωθυπουργών. Του είπε ότι ήλθε σε συνεννόηση με τον Ερντογάν να μετάβουν στο Κραν Μοντάνά για να συζητήσουν το θέμα της αποχώρησης των στρατευμάτων.

Ο Τσίπρας στη συνέχεια παρότρυνε τον Αναστασιάδη να αποδεχθεί́ να πάνε οι πρωθυπουργοί́ στο Κραν Μοντανά για να προσπαθήσουν να ξεπεράσουν το αδιέξοδο. Σε κάποια στιγμή́ ο Αναστασιάδης ακούστηκε να του λέγει: «Εσύ στο χωριό σου κι εγώ στο δικό μου»!

Ίσως να ήταν η τελευταία ευκαιρία για την απαλλαγή της Κύπρου από την τουρκική κατοχή, και ο Νίκος Χριστοδουλίδης έχει μερτικό ευθύνης για τη διαιώνισή της.

Παρά τις προσπάθειες και του Α. Τσίπρα πέρασαν τα μικροπολιτικά και εγκληματικά σχέδια του Αναστασιάδη. Όμως η ελληνική κυβέρνηση υπέκυψε στο δόγμα «Η Κύπρος αποφασίζει, η Ελλάδα στηρίζει». Θεωρώ ότι, τουλάχιστον, η τότε ελληνική ηγεσία θα μπορούσε να βρει τρόπους να αποστασιοποιηθεί για να αποδειχθεί η εγκληματική ευθύνη της κυπριακής ηγεσίας, όχι μόνο για να αποσείσει τις ευθύνες, αλλά και να πληροφορηθεί η κοινή γνώμη… Πάντως το αποτέλεσμα είναι ότι έκτοτε η διεθνής κοινότητα καθοδηγείται από μια Έκθεση του ΟΗΕ, η οποία αποενοχοποιεί την κατοχική δύναμη.

Το νέο διεθνές σκηνικό

Τώρα, η γεωπολιτική θέση της Τουρκίας είναι αναβαθμισμένη και στις ΗΠΑ κυβερνά ο διπολικός και απροσδιόριστος σίφουνας Τραμπ.

Η τελευταία αρνητική επίπτωση ήλθε πρόσφατα μετά την αμερικανική «φόρμουλα», που έγινε πρόταση της ελληνικής κυβέρνησης για ένα πενταμερές φόρουμ, το οποίο θα συζητήσει, μεταξύ άλλων, την οριοθέτηση ΑΟΖ ανάμεσα σε Ελλάδα, Αίγυπτο, Λιβύη, Τουρκία και Κυπριακή Δημοκρατία. Η Τουρκία, όμως, εκβιάζει τις διαδικασίες επικαλούμενη την, παραμένουσα, Συνθήκη Εγγυήσεως, διεκδικώντας εκ μέρους των Τουρκοκυπρίων τη μισή ΑΟΖ στον Νότο. Έτσι, η άμεση απάντηση της Τουρκίας ήταν να απαιτήσει τη συμμετοχή και του «κράτους» της Βόρειας Κύπρου, πράγμα αδύνατο για την Ελλάδα. Είναι προφανές ότι για την Αθήνα η απουσία της Κύπρου είναι εξαιρετικά προβληματική, ωστόσο στην αμερικανική λογική, το Κυπριακό αποτελεί ένα «αγκάθι» που θα περιέπλεκε την κατάσταση…

Μάκης Μπαλαούρας

epohi.gr

Μάκης Μπαλαούρας / Οι ευθύνες Τσίπρα και οι θολές θάλασσες

Στην ιστορία πολλοί πρώην πρωθυπουργοί και ηγέτες εμφανίστηκαν ξανά και τα κατάφεραν. Όμως, επειδή ο Αλέξης Τσίπρας είπε ότι «ίσως σύντομα να ταξιδέψουμε πάλι μαζί σε πιο όμορφες θάλασσες», θυμίζω τους στίχους του Αριστοτέλη Βαλαωρίτη:

«Θάλασσα μαύρη, θάλασσα με τα πικρά νερά σου, θολούρα μαύρη και θολή», γιατί θεωρώ ότι μέχρι τώρα σε θολά νερά πορεύεται. Του εύχομαι να σταματήσει να πορεύεται έτσι.

Πιστεύω ότι τα κόμματα και ιδίως τα κόμματα της Αριστεράς, θα πρέπει να έχουν πρόγραμμα, να έχουν πολιτική, να έχουν ιδεολογία και να έχουν και όραμα.

Ο Τσίπρας είχε ένα χάρισμα, το οποίο, ειρήσθω εν παρόδω, το έχασε μετά τις εκλογές του ’19. Δεν ήταν ο Τσίπρας που ξέραμε πριν και μετά από το ’15…

Οι δηλώσεις του, όπως ο «δημοκρατικός καπιταλισμός» δημιουργούν ερωτήματα. Επιπλέον δε μίλησε, όταν έπρεπε και όπως έπρεπε, για κεντρικά θέματα που απασχολούν τις κοινωνίες και όχι μόνο την ελληνική, ισχνές τοποθετήσεις όπως για τη Γάζα, μόνο πρόσφατα ή για τα Τέμπη.

Ο Αλέξης Τσίπρας βρίσκεται πια στη λογική ότι στο πολιτικό σκηνικό της χώρας μας επιζούν δύο πόλοι. Το ένα που είναι η Δεξιά με διάφορες μορφές της. Και από την άλλη μεριά κάποιο κόμμα που θα είναι κεντροαριστερό ή κεντρώο ή κεντροδεξιό.

Επομένως, σ΄ αυτή τη λογική θέλει να γίνει αποδεκτός από το σύστημα. Θυμίζω, όταν ο Κωνσταντίνος Καραμανλής βγαίνοντας από τη Μητρόπολη πήρε από το χέρι τον Αντρέα Παπανδρέου κάνοντας ένα σήμα προς το σύστημα να τον κάνει αποδεκτό.

Επιπλέον, από την μακρά εμπειρία μου στην Αριστερά ο επικεφαλής γραμματέας ή πρόεδρος, ανάλογα ποιος ήταν, δεν παραιτείτο δημοσίως, δεν έβγαζε ένα ανακοινωθέν στα μέσα ενημέρωσης. Υπέβαλλε την παραίτησή του στα κεντρικά όργανα του κόμματος, αναφέροντας τους λόγους και προκαλώντας συζήτηση.

Επίσης έκανε ένα τραγικό λάθος, να ψηφίζει με δύο ευρώ για τον επικεφαλής του Σύριζα. Ήταν μια μίμηση του Γιώργου Παπανδρέου και αργότερα των αρχηγών της Νέας Δημοκρατίας. Σε τέτοιες διαδικασίες μπορεί να ψηφίσει ο καθένας και από άλλο κόμμα. Έτσι έγινε με Κασσελάκη, όχι με τον Αλέξη Τσίπρα, αλλά όμως ήταν αυτός που το θέσπισε.

Όταν ο Κασσελάκης ήταν υποψήφιος πρόεδρος, αλλά και αργότερα όταν έγινε εξαιτίας του δίευρου, η ομάδα του έβγαζε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ό,τι εμετικά ήθελαν εναντίον της Αχτσιόγλου, αλλά και για άλλα στελέχη, για να στηρίξουν τον Κασσελάκη, κάνοντας προσωρινά σύμμαχο τον Τσίπρα. Ο Αλέξης όμως σιώπησε, δεν βγήκε ποτέ να πει είναι ή δεν είναι έτσι.

Ο ευτελισμός που συνέβη αυτά τα τελευταία χρόνια δεν είναι μόνο του ΣΥΡΙΖΑ, αγκαλιάζει όλη την Αριστερά. Πολλές φορές έχω αναφερθεί δημοσίως, ότι η κατάπτωση αυτή της Αριστεράς μου θυμίζει, κατ’ αναλογία, την πτώση του «υπαρκτού σοσιαλισμού».

Τότε πληγωθήκαν βαθιά, ακόμα και κόμματα που δεν είχαν καμμιά σχέση με τον «υπαρκτό» όπως το ΚΚ της Ιταλίας, το Ισπανικό ΚΚ και το ΚΚE Εσωτερικού. Ο Αλέξης Τσίπρας έχει μεγάλες ευθύνες. Δεν ευθύνεται όμως μόνο αυτό, όμως δε μίλησε ουσιαστικά ποτέ για τις δικές του.

ΥΓ. Τα βασικά σημεία της σύνεντευξης μου στην από την εκπομπή «ΕΔΩ». Επειδή ο παρουσιαστής της εκπομπής κ. Ζαχαρός ανέφερε ότι ήμουν ιδρυτικό μέλος του Συνασπισμού, διευκρίνισα ότι ήμουν στη Γραμματεία της δημιουργίας του ΣΥΡΙΖΑ μαζί με κορυφαία στελέχη, όπως οι Αλέκος Αλαβάνος, Μανώλης Γλέζος και Γιάννης Μπανιάς, καθώς και πολλοί άλλοι σύντροφοι από πολλές συνιστώσες. Και τα καταφέραμε! 

tvxs.gr