Επίσκεψη στην Οδό Αβύσσου, αριθμός 0

Τιμάμε τους 100.000 αγωνιστές της Μακρονήσου, που έγιναν μάρτυρες διεκδικώντας μια ζωή βασισμένη στις ανθρωπιστικές και πολιτικές αρχές της Αριστεράς, φλογίζοντας τις επόμενες γενιές.

* Του Μάκη Μπαλαούρα, βουλευτή ΣΥΡΙΖΑ

Την περασμένη Κυριακή πήγαμε στη Μακρόνησο. Για να αποτίσουμε «φόρο τιμής σε όλες τις γενιές της αρχαίας σκουριάς», αλλά και να μιλήσουμε μαζί τους, παίρνοντας δύναμη. Ήμασταν πολλοί, πάρα πολλοί, πάνω από 2.000 κόσμος. Κι από όλες τις γενιές της Αριστεράς, γέροι, μεσήλικες, αλλά και πολλοί/ές νέοι/νέες και παιδιά. Ανάμεσά μας ήταν και κάποιοι αγωνιστές από εκείνους που μαρτύρησαν σε αυτό το ξερονήσι. Ελάχιστοι πια ζουν από τους μάρτυρες της Μακρονήσου. Αυτούς που εμείς γνωρίσαμε και συναναστραφήκαμε στις πολιτικές οργανώσεις της Αριστεράς (προσωπικά στο ΚΚΕ Εσωτερικού) σε προηγούμενα χρόνια, που, αν και με συμπεριφορά ιδιαίτερης σεμνότητας, τους ακούγαμε με δέος, προσπαθώντας να πάρουμε από την αγωνιστικότητα και τη συντροφικότητά τους. Θυμάμαι, περισσότερο, τη βροντερή φωνή του Αχιλλέα Λαγουρού, αλλά και την ήρεμη σιγανή φωνή του, εν ζωή, Βασίλη Λασκαρίδη στη ΚΟΒ Ν. Σμύρνης, που για αρκετό καιρό τρέχαμε σε αφισοκολλήσεις, διαδηλώσεις και… ταβέρνες.

Μπράβο για την επίσκεψη που οργάνωσαν οι εφημερίδες «Αυγή» και «Εποχή» και το περιοδικό «Σπούτνικ». Πλησιάζοντας το νησί με το πλοίο, σηκώσαμε τα μάτια, αλλά δεν είδαμε εκείνα τα μεγάλα «Α, Β, Γ, τρία μεγάλα γράμματα γραμμένα μ’ ασβέστη στη ραχοκοκαλιά της Μακρόνησος», για τα οποία έγραψε ο Ρίτσος χρόνια πριν. Κατεβαίνοντας από το καράβι, φέραμε στη μνήμη μας όλους εκείνους που μαρτύρησαν στο νησί ως τιμωρία για τους αγώνες τους για μια ελεύθερη και δημοκρατική Ελλάδα. Τους χιλιάδες αγωνιστές που πέθαναν από το ξύλο μέσα στη χαράδρα της Μακρονήσου, που τρελάθηκαν στους δεκάδες τόπους βασανισμού, που σακατεύτηκαν από τα βασανιστήρια γιατί αρνούνταν να «αποκηρύξουν τον κομμουνισμό και τις παραφυάδες του», όπως κι εκείνους που κάποια στιγμή «έσπασαν» από απελπισία, εκβιασμούς για τα παιδιά τους και υπέγραψαν, αλλά προσπάθησαν και μερικές φορές κατάφεραν να κόψουν τις φλέβες τους ή είδαν το μαρτύριό τους να συνεχίζεται με άλλο τρόπο, με την εξευτελιστική «αναμόρφωση» που ακολουθούσε τη δήλωση. Προσωπικά γνώρισα «δηλωσίες» που έσερναν μαζί τους τα κρυμμένα ιδανικά τους, παραμένοντας στο πλάι των παλιών συντρόφων τους.

Στον «Νέο Παρθενώνα», όπως ονόμασε η αντικομμουνιστική Δεξιά της μετεμφυλιακής Ελλάδας και περιέγραψε τον τόπο αυτό ο Μενέλαος Λουντέμης, τρόφιμος κι αυτός του Αναμορφωτηρίου Μακρονήσου, στο έργο του «Οδός Αβύσσου, αριθμός 0», ξετυλίχτηκε ένα από τα σκοτεινότερα σχέδια πολιτικής, ηθικής και φυσικής εξόντωσης, όχι απλά πολιτικά αντιφρονούντων, αλλά ανθρώπων που είχαν αγωνιστεί οι ίδιοι ή μέλη της οικογένειάς τους ενάντια στη γερμανική κατοχή και στον φασισμό. Και είναι θαυμαστό όχι πόσοι και πώς «έσπασαν», αλλά πόσοι και πώς άντεξαν: και πώς, παρ’ όλη τη φρικτή καταστολή, μέσα σε μια δεκαπενταετία, γεννήθηκε ένα ισχυρό κίνημα νεολαίας, που με έμπνευση από τις αριστερές ιδέες, πάλεψε και διεκδίκησε επίμονα τον τερματισμό του δεξιού κράτους και της «εθνικόφρονης» παρακρατικής τρομοκρατίας.

Ήταν όμως ακόμη μεγαλύτερη η συγκίνησή μου γιατί επισκέφθηκα τον Γολγοθά της ελληνικής Αριστεράς, τη Μακρόνησο, ως βουλευτής, μαζί με άλλους βουλευτές και μέλη μιας κυβέρνησης της Αριστεράς, η οποία φέρει το βάρος μιας δύσκολης ιστορικά επιλογής. Ασκούμε διακυβέρνηση μέσα σε καθεστώς νεοφιλελεύθερης επιτροπείας και δίνουμε διαρκείς μάχες με τους δανειστές και τους εγχώριους μεταπράτες τους για να προασπίσουμε και να επαναφέρουμε ό,τι περισσότερο μπορούμε από τα σαρωμένα εργατικά δικαιώματα στη χώρα μας και να εξασφαλίσουμε, με πολιτικές μεροληπτικές υπέρ των αδυνάτων, τους ελάχιστους όρους αξιοπρέπειας της ελληνικής κοινωνίας.

Τιμάμε τους 100.000 αγωνιστές της Μακρονήσου, που έγιναν μάρτυρες διεκδικώντας μια ζωή βασισμένη στις ανθρωπιστικές και πολιτικές αρχές της Αριστεράς, φλογίζοντας τις επόμενες γενιές. Κρατάμε στη μνήμη μας ολοζώντανο το δίδαγμα ότι ο αγώνας για ελευθερία, ισότητα και κοινωνική δικαιοσύνη πάντα συνεχίζεται. Και σε όσους ενοχλούνται από την ύπαρξη μιας κυβέρνησης της Αριστεράς στην Ελλάδα και γι’ αυτό επαναφέρουν ξεχασμένες από τον χρόνο εκστρατείες αντικομμουνιστικής υστερίας ή, ακόμη χειρότερα, προκαλούν με ανιστόρητες εξισώσεις μεταξύ ναζισμού και κομμουνισμού, απαντάμε πως η ιδεολογία του κομμουνισμού και της Αριστεράς, παρά τις διώξεις που έχει υποστεί στη χώρα μας και αλλού, δεν σβήνει. Υπάρχει, εμπνέει και θα συνεχίσει να υπάρχει και να εμπνέει τις ψυχές και τον νου των ανθρώπων. Ένα μεγάλο ευχαριστώ στους αγωνιστές, άντρες και κυρίως γυναίκες, που η ζωή τους εξακολουθεί να διαμορφώνει στάση ζωής, προσωπικότητες και χαρακτήρες γενεών και γενεών…

Πηγή :http://www.avgi.gr/article/10811/8488161/episkepse-sten-odo-abyssou-arithmos-0

Μ. Μπαλαούρας, ο πρόεδρος που συγκρούστηκε και απέβαλλε από τη Βουλή την εγκληματική οργάνωση της Χρυσής Αυγής

Πρώτο επεισόδιο: Δε φοβήθηκα τους ομοίους σου σε νύχτες βάρβαρες με τανκς, σιγά μην φοβηθώ εσένα

«Μάϊος 2016, σε συνεδρίαση της Βουλής όπου προέδρευα, ο Κασιδιάρης με τσαμπουκά πήρε αυθαίρετα τον λόγο, ενώ μιλούσε άλλος βουλευτής, της ΝΔ. Τότε άρχισε τραμπουκισμούς και προσωπικές απειλές και ύβρεις στο πρόσωπο μου. «Οι τραμπουκισμοί δεν περνάνε σε μένα» του απάντησα. Ο Κασιδιάρης με άγριες φωνές και εκφράσεις πεζοδρομίου με χαρακτήρισε «βλάκα» και «καραγκιόζη».

«Κάτσε κάτω ρε», του είπα “Μη μου σηκώνεις εμένα τη φωνή.. Αλλού αυτά. Στη νύχτα να πηγαίνεις να τα κάνεις…Δεν σε φοβάμαι. Δε φοβηθήκαμε τους ομοίους σου σε νύχτες βάρβαρες με τανκς, σιγά μην φοβηθώ εσένα» και απαίτησα να κάτσει κάτω και αυτός αποχώρησε σαν βρεγμένη γάτα…

Δεύτερο επεισόδιο: «Φρουρά-Φρουρά!» για τους πετάξουν έξω γιατί μολύνουν τη Δημοκρατία

Έναν, ακριβώς, χρόνο μετά, το 2017, ο Κασιδιάρης επιτέθηκε στον Δένδια «Μην περνάς από μπροστά μου, δεν βλέπεις ότι μιλάω», τον έσπρωξε. Έγινε μπάχαλο, που όμως σταμάτησε να το δείχνει το κανάλι της Βουλής. Οι Χρυσαυγίτες βουλευτές είχαν σηκωθεί κραύγαζαν και πετούσαν μπουκάλια νερού στους βουλευτές.

Βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, όπως Μανιός, Ξυδάκης, Μηταφίδης και άλλοι σηκώθηκαν απειλητικά, προσεγγίζοντας τα έδρανα της της Χρυσής Αυγής.

Προέδρευα και βλέποντας ότι η Βουλή θα γινόταν ρινγκ, απέβαλα τον Κασιδιάρη, λέγοντας του «Μολύνετε τη Βουλή, μολύνετε τη Δημοκρατία!», αλλά αυτός με τσαμπουκά δεν έφευγε. Τότε κάλεσα τη Φρουρά της Βουλής να τον βγάλει βιαίως έξω. Όμως από το πανδαιμόνιο δεν ακουγόμουν στην αίθουσα. Αντίθετα με κατέγραφε το κανάλι. Το επανέλαβα 20 φορές, μέχρι να έλθει η φρουρά. Έστειλα κλητήρα να την καλέσει, αλλά και όταν ήλθε ήταν αμήχανη, γιατί πρώτη φορά αντιμετώπιζε τέτοιους έκνομους τραμπουκισμούς. Τελικά, υπάκουσαν και τον έβγαλαν έξω, ο οποίος αφρίζοντας εκστόμιζε ακατανόμαστες ύβρεις.

Το σημαντικό κέρδος για τη Δημοκρατία, ήταν μετά από πρόταση μου, η Βουλή ομόφωνα καταδίκασε τη Χρυσή Αυγή, επιβάλλοντας μομφή σε ΟΛΗ την Κοινοβουλευτική Ομάδα της και όχι μόνο στον Κασιδιάρη…

«Αρκετοί, ιδίως τα γνωστά κανάλια και σάιτ, λοιδόρησαν τη «Φρουρά-Φρουρά», μετρώντας τις φορές που κάλεσα τη φρουρά, υποβαθμίζοντας τη ναζιστική επίθεση της Χρυσής Αυγής στη Δημοκρατία, μέσω της επίθεσης εντός του Κοινοβουλίου».

Σημειώνω όμως την τυχοδιωκτική πολιτική της Ν.Δ., που παρά το επεισόδιο άρχισε από το πέρασμα του Ν. Δένδια μπροστά από τον Κασιδιάρη, καθώς και ότι ψήφισε την καταδικαστική απόφαση της Βουλής, το βράδυ έβγαλε ανακοίνωση ότι ήταν «στημένο επεισόδιο», από ΣΥΡΙΖΑ- Χρυσή Αυγή, αδειάζοντας τους βουλευτές της και τον σημερινό υπουργό Εξωτερικών…

Ο Δένδιας που τον ρώτησα αν συμφωνεί με το κόμμα του, γιατί έτσι θα ήταν και αυτός στο κόλπο, μου απάντησε πως δεν τον ενημέρωσαν και ότι αυτά είναι αστειότητες και κούνησε το κεφάλι του με μορφασμό απέχθειας…

Λόγω του πάθους της εναντίον του ΣΥΡΙΖΑ, δυστυχώς ακολούθησε τον ίδιο καιροσκοπικό δρόμο με τη ΝΔ και η Ζωή Κωνσταντοπούλου μιλώντας για «προσυνεννοημένο επεισόδιο»! …

από την ΕΠΟΧΗ

Νέο χρυσαυγίτικο σόου από Κασιδιάρη, επιτέθηκε με ύβρεις στον Μ. Μπαλαούρα (βίντεο) Μπαλαούρας σε Κασιδιάρη: Δεν σε φοβάμαι. Εδώ δεν έχω φοβηθεί τα τανκς

«Δε φοβηθήκαμε τους ομοίους σου σε νύχτες βάρβαρες με τανκς, σιγά μην φοβηθώ εσένα;»
Νέο χρυσαυγίτικο σόου από Κασιδιάρη, επιτέθηκε με ύβρεις στον Μ. Μπαλαούρα (βίντεο)
Με ένα χρυσαυγίτικο σόου του Ηλία Κασιδιάρη κατά του πρόεδρου της Επιτροπής Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής Μάκη Μπαλαούρα ξεκίνησε η συζήτηση του πολυνομοσχεδίου στις αρμόδιες κοινοβουλευτικές επιτροπές.

Ο χρυσαυγίτης βουλευτής πήρε αυθαίρετα τον λόγο, ο πρόεδρος της επιτροπής προσπαθούσε να του εξηγήσει ότι δεν του έχει δώσει άδεια για να τοποθετηθεί και ο Ηλίας Κασιδιάρης ξεκίνησε την… παράσταση.

Με άγριες φωνές και εκφράσεις πεζοδρομίου χαρακτήρισε τον Μάκη Μπαλαούρα «βλάκα» και «καραγκιόζη».

Ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ και Πρόεδρος της Επιτροπής Οικονομικών Υποθέσεων, απαντώντας στο παραλήρημα του χρυσαύγιτη βουλευτή είπε: «Οι τραμπουκισμοί δεν περνάνε σε μένα» απάντησε ο Μάκης Μπαλαούρας ενώ ο Ηλίας Κασιδιάρης συνέχιζε να φωνάζει και να βρίζει.
«Κάτσε κάτω ρε», του είπε ο πρόεδρος της Επιτροπής.

“Μη μου σηκώνεις εμένα τη φωνή..Αλλού αυτά. Στη νύχτα να πηγαίνεις να τα κάνεις…Δεν σε φοβάμαι. Δε φοβηθήκαμε τους ομοίους σου σε νύχτες βάρβαρες με τανκς, σιγά μην φοβηθώ εσένα» και απαίτησε να κάτσει κάτω και έτσι έγινε…και το επεισόδιο τελείωσε.

 

«Ποτέ πια χούντα! - Ποτέ πια φασισμός!»: Η Αντιφασιστική εκδήλωση στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, υπό την πολιτική εποπτεία του ΥΦΕΘΑ Νίκου Τόσκα

Μίλησαν οι: Μάκης Μπαλαούρας, Βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ, Δημήτρης Αλευρομάγειρος, Αντιστράτηγος ε.α. -Επίτιμος Γενικός Επιθεωρητής Στρατού και Χριστίνα Μουστακλή, σύζυγος του άγρια βασανισμένου στο ΕΑΤ-ΕΣΑ Ταγματάρχη Σπύρου Μουστακλή. Τη συζήτηση συντόνισε η δημοσιογράφος και μέλος του δ.σ. της ΕΣΗΕΑ, Νανά Νταουντάκη.

Στο κατάμεστο από σπουδαστές των Στρατιωτικών Σχολών μεγάλο αμφιθέατρο της Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων (ΣΣΕ), έλαβε χώρα χθες το βράδυ αντιφασιστική εκδήλωση με αφορμή την 48η επέτειο από την επιβολή της δικτατορίας της 21ης Απριλίου 1967. Την πρωτοβουλία και την πολική εποπτεία της οργάνωσης είχε ο Υφυπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Τόσκας.

Με κεντρικό θέμα «Ποτέ πια χούντα! – Ποτέ πια φασισμός!», η εκδήλωση εξελίχθηκε ως ένα περίπου τρίωρο ιστορικό και πολιτικό σεμινάριο, με συντελεστές-ομιλητές που είχαν βιώσει άμεσα τις συνέπειες της αντιδικτατορικής δράσης των ίδιων ή μελών της οικογένειάς τους. Αρκετό μέρος του χρόνου της εκδήλωσης αφιερώθηκε σε ερωτήσεις και διατυπώσεις προβληματισμών των σπουδαστών προς τους ομιλητές, όπως και στις αντίστοιχες απαντήσεις.

Μίλησαν οι: Μάκης Μπαλαούρας, Βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ, Δημήτρης Αλευρομάγειρος, Αντιστράτηγος ε.α. -Επίτιμος Γενικός Επιθεωρητής Στρατού και Χριστίνα Μουστακλή, σύζυγος του άγρια βασανισμένου στο ΕΑΤ-ΕΣΑ Ταγματάρχη Σπύρου Μουστακλή. Τη συζήτηση συντόνισε η δημοσιογράφος και μέλος του δ.σ. της ΕΣΗΕΑ, Νανά Νταουντάκη.

Παρόντες ήταν: Η Αναπληρώτρια Υπουργός Οικονομικών Νάντια Βαλαβάνη,  (τότε μαθήτρια, μέλος του ΣΦΕΑ 1967-1974), ο Αντιπεριφερειάρχης Νήσων Σαρωνικού Παναγιώτης Χατζηπέρος (Ναύαρχος ε.α. συμμετείχε στο Αντιδικτατορικό Κίνημα του Ναυτικού), ο Αρχηγός ΓΕΝ, Αντιναύαρχος Ευάγγελος Αποστολάκης, ο Αρχηγός ΓΕΑ, Αντιπτέραρχος Χρήστος Βαΐτσης, ο Α΄Υπαρχηγός ΓΕΣ, Αντιστράτηγος Ανδρέας Ηλιόπουλος, καθώς και οι Διοικητές και Υποδιοικητές των Στρατιωτικών Σχολών, Ευελπίδων, Ναυτικών Δοκίμων, Ικάρων και Αξιωματικών Νοσοκόμων.

 

Μάκης Μπαλαούρας (Επισημάνσεις):

• Δεν είναι ο στρατός  που έκανε το πραξικόπημα και επέφερε την δικτατορία  είναι μια πολύ στενή ομάδα στρατιωτικών η οποία καλυμμένη και προωθούμενη από άλλα κέντρα προχώρησε σε αυτό το ειδεχθές εγχείρημα. Η κατάσταση τότε ήταν ανώμαλη ήταν τα απόνερα του εμφυλιοπολεμικού καθεστώτος .Η Ελλάδα ήταν εξαρτημένη από τις ΗΠΑ.
• Η δικτατορία δεν είχε άλλο τρόπο να σταθεί  παρά με συλλήψεις, με δολοφονίες, με βασανιστήρια και ταυτόχρονα με κατάργηση της δυνατότητας της κοινωνικής διεκδίκησης  της κοινωνικής πάλης. Δεν υπήρχαν συνδικάτα, δηλαδή οι εργαζόμενοι δεν είχαν την συλλογική έκφραση προκειμένου να διεκδικήσουν. Επίσης τα πάντα λογοκρίνονταν.
• Όμως αγαπητοί φίλοι η δικτατορία δεν απέκτησε ποτέ λαϊκή βάση, ενδεχομένως στην πρώτη φάση λόγω  της κατάπτωσης του τότε πολιτικού συστήματος με τις αποστασίες και όλα αυτά να απέκτησε κάποια ανοχή.
• Περνάμε μια σοβαρή οικονομική κρίση. Βγήκαν λοιπόν κάποιοι να περάσουν την προπαγάνδα σε απελπισμένους ανθρώπους  ότι η εποχή εκείνη από άποψη οικονομική ήταν καλή ενώ, φυσικά τώρα δεν είναι καθόλου καλή, είναι εξανδραποδισμός. θέλανε να περάσουν ότι η δικτατορία έκανε καλά πράγματα στην οικονομία. Θα σας πω τα εξής: Διπλασιάστηκε το δημόσιο χρέος, η ανάπτυξη ήταν σταθερή όπως και πριν την δικτατορία, αλλά η όποια ανάπτυξη στηρίχθηκε σε σαθρά πόδια. Το εμπορικό έλλειμμα ήταν 4 φορές χειρότερο και οι επενδύσεις έπεσαν στο μισό από την προδικτατορική εποχή. Επίσης, υπήρχε μεγάλη αστυφιλία και ο πληθωρισμός χτύπησε την πρώτη θέση ανάμεσα στις χώρες του ΟΟΣΑ.
• Η απόσυρση της Μεραρχίας ήταν ένα κομβικό σημείο για την εξέλιξη των πραγμάτων στο Κυπριακό αργότερα με το πραξικόπημα εναντίον του Μακαρίου. Έγινε η εισβολή με τα γνωστά επακόλουθα, 40% του εδάφους της Κύπρου υπό τουρκική κατοχή ,200000 πρόσφυγες, χιλιάδες νεκροί, 2500 αγνοούμενοι .
• Στρατιωτικοί συμπεριφέρθηκαν με τόση βαναυσότητα,  με τόση προσπάθεια να ταπεινώσουν να οδηγήσουν τους ανθρώπους, τους συνάδελφους τους, μέχρι πρότινος, σε αναξιοπρέπεια και ταπείνωση. Είναι κάτι ανύπαρκτο στα χρονικά .
• Όλος ο ελληνικός λαός σήμερα  ζητά να αποζημειωθεί απο την Γερμανία για τις συμφορές ,τις καταστροφές  και τις δολοφονίες που έκαναν οι ναζί στην Ελλάδα. Η χούντα αντιθέτως  δεν τόλμησε ποτέ ούτε να το θέσει προκειμένου να υπάρχει.
• Οι δικτατορίες καταρρέουν αφήνοντας συμφορές και πολλά μεγάλα προβλήματα. Πιστεύω ότι η Ελλάδα θα ήταν διαφορετική αν δεν είχε συμβεί αυτή η βάναυση παρένθεση.H δημοκρατία φυσικά δεν λειτουργεί πάντα καλά, είναι μεροληπτική με τους έχοντες, αλλά τουλάχιστον αφήνει δυνατότητες  παρέμβασης που μπορούν να αξιοποιηθούν και να την διευρύνουν και να έχουμε κοινωνικές κατακτήσεις.

Πηγή https://kranosgr.blogspot.gr/2015/04/blog-post_752.html

Το πρότυπο του Αλέκου Παναγούλη ο Αρμόδιος και Αριστογείτονας Συνέντευξη με τον Γιώργο Μωράκη, που βοήθησε στην απόδραση του

Τη συνέντευξη πήρε ο Μάκης Μπαλαούρας

«Η ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΟΥ»
Ένα σπιρτόξυλο για πέννα
αίμα στο πάτωμα χυμένο για μελάνι
το ξεχασμένο περιτύλιγμα της γάζας για χαρτί
Μα τι να γράψω;
Τη Διεύθυνσή μου μονάχα ίσως προφτάσω
παράξενο και πήζει το μελάνι
Μέσ’ από φυλακή σας γράφω στην Ελλάδα»

(Από «ΤΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΦΥΛΑΚΗΣ» του Αλέκου Παναγούλη)

*Γιώργο εσύ ήσουν ένας έφεδρος Δεκανέας. Ήρθες ξαφνικά στις αρχές του 1969 σε επαφή με έναν δολοφόνο, όπως σου έλεγαν, που ήταν κρατούμενος στις φυλακές, στο Μπογιάτι. Περιέγραψε τη σκηνή μόλις τον είδες, τι ένοιωσες;

-Οι συνάδελφοι για να με αγριέψουνε, μου είπανε ότι θα σε πάμε να γνωρίσεις ένα βαρύ εγκληματία. Δεν μου είπαν ότι ήταν ο Αλέκος Παναγούλης. Πράγματι πήγα στο κελί το οποίο το χώριζε ένας μικρός θάλαμος και ενδιάμεσα μια σκληρή σιδερένια πόρτα η οποία είχε μια τρύπα, για να βλέπεις μέσα. Την ώρα λοιπόν που μου είπανε δες ποιος είναι μέσα, ο Αλέκος για να μου κάνει πλάκα μου έβγαλε το δάχτυλο για …υποτίθεται, για να μου βγάλει το μάτι. Εκεί μου αποκάλυψαν ότι είναι ο Αλέκος Παναγούλης τον οποίο δεν ήξερα, αν και είχα ακούσει για αυτόν στην προπαγάνδα. Συνάντησα λοιπόν έναν άνθρωπο ο οποίος από την πρώτη στιγμή με το διαπεραστικό του βλέμμα με άγγιξε. Ήταν σε άθλια κατάσταση, μόλις είχε γυρίσει από τις φυλακές της Αίγινας, που τον είχαν πάει για να τον εκτελέσουν, φοβερά ταλαιπωρημένος από τα βασανιστήρια, σε μια άθλια σωματική, όχι όμως ψυχική κατάσταση. Ήταν δυνατός, ακμαίος και έτοιμος να ξανακάνει αυτό που έκανε τον Αύγουστο του 1968. Έζησα έξι μήνες με τον Αλέκο, σε καθημερινή βάση, από τις 7 Ιανουαρίου μέχρι και τις 5 Ιουνίου του 1969 που αποδράσαμε μαζί.

*Προφανώς με την καθημερινή επαφή σου, σαν φύλακας του Παναγούλη, έγινε μια μετάλλαξη μέσα σου. Είδες έναν άνθρωπο βασανισμένο…

-Ζούσε σε ένα βρωμερό κελί, βόθρος, χωρίς τουαλέτα, χωρίς παράθυρα, χωρίς κρεβάτι μόνο με ένα παλιό στρώμα και μόνιμα δεμένος με χειροπέδες. Το κλειδί από τις χειροπέδες το είχαμε εμείς και όποτε μας δινόταν η ευκαιρία του τις λύναμε. Για να ξεκουραστούνε τα χέρια του. Αλλά ήμαστε υποχρεωμένοι να τις ξαναβάλουμε γιατί βρισκόμασταν σε κατάσταση πολιορκίας, πήγαινες έκτακτο στρατοδικείο και πήγαινες και για εκτέλεση. Δεν το ήθελε και ο ίδιος ο Αλέκος. Μας προστάτευε παρόλο ότι ήθελε την ελευθερία του μας προστάτευε. Δηλαδή ο Αλέκος όσο σκληρός επαναστάτης και να ήταν δεν θα μας έφευγε ποτέ από τα χέρια μας ούτως ώστε να μας δημιουργήσει τεράστιο πρόβλημα στρατοδικείου, μόνο και μόνο για να απελευθερωθεί. Ήθελε να απελευθερωθεί, ήθελε να αποδράσει με τη δική μας βοήθεια, με τη δική μας συναίνεση. Και προσωπικά με τη δική μου. Γιατί μόνο σε μένα είχε εμπιστοσύνη.

*Οι άλλοι δύο επηρεάστηκαν;

-Καλά συμπεριφέρονταν, δεν επηρεάστηκαν όμως τόσο όσο εγώ ώστε να του ανοίξουν την αμπάρα του κελιού και τις χειροπέδες και να τον βγάλουν έξω και να αποδράσει. Δεν θα το έκαναν ποτέ.

*Έμπαινες μέσα στο κελί και έκανες κουβέντες μαζί του ;

-Συνέχεια η συζήτηση ήταν συνεχόμενη για τα πάντα. Από πολιτική, κοινωνική, στρατιωτική, μέχρι οικογενειακή ότι συζήτηση μπορούσες να φανταστείς γινόταν μεταξύ εμού και του Αλέκου.

*Σου παρουσίασαν τον Αλέκο ως δολοφόνο;

-Ναι. Όμως ήξερα ότι ο άνθρωπος αυτός αποπειράθηκε να εκτελέσει τον δικτάτορα. Άρα μου ανέβηκε πάρα πολύ στη συνείδησή μου. Δεν είχα να κάνω με έναν εγκληματία κοινού ποινικού δικαίου. Είχα να κάνω με έναν άνθρωπο ο οποίος τα ‘ ‘βαλε με έναν ολόκληρο στρατό. Και αυτό με συγκινούσε ιδιαίτερα.

*Συζητήσεις για τους τυραννοκτόνους της Αρχαίας Αθήνας κάνατε;

-Είχε σαν πρότυπο τον Αρμόδιο και Αριστογείτονα, οι οποίοι όχι μόνο δεν εκτελέστηκαν, αλλά τιμήθηκαν από τη δημοκρατία της Αθήνας και μάλιστα τους κηδεύσαν με τιμές στον Κεραμεικό.

*Επομένως συζητούσατε και τέτοιου είδους ζητήματα.

-Βεβαίως. Άρα μέρα με την ημέρα δενόμουν με αυτόν τον άνθρωπο. Μέρα με την ημέρα. Και ο άνθρωπος δεν θέλει και πολύ να βοηθήσει έναν άνθρωπο ο οποίος δεινοπαθεί.

*Εσύ τώρα πως ένοιωθες από τη στιγμή που κατάλαβες ότι αυτός είναι ένας αγωνιστής ένας άδολος άνθρωπος που έχει πίστη που έχει το θάρρος..

-Και το όραμα να βοηθήσει για την επαναφορά της ελευθερίας και της δημοκρατίας.

Η απόδραση

*Όταν αποφάσισε, σου μίλησε ότι θα πρέπει να αποδράσει;

-Μου το είπε το πρωί της ίδιας μέρας. Εγώ εκείνη την ημέρα έπρεπε να βγω έξοδο και για να καθίσω μέσα έδωσα την έξοδό μου σε κάποιο λοχία. Λοιπόν επειδή είχα τα κλειδιά της φυλακής και τα κλειδιά από τις χειροπέδες το βράδυ αφού μπήκανε μέσα οι ποινικοί κρατούμενοι ντυθήκαμε με τις στολές μας. Εγώ με τη δική μου στολή και ο Αλέκος με τη δεύτερη δική μου στολή. Φτιάξαμε το στρώμα έτσι ούτως ώστε να φαίνεται ότι κοιμάται κάποιος κλειδώσαμε το κελί πήραμε τα κλειδιά και κατεβήκαμε στη πύλη της εσωτερικής μάνδρας της φυλακής. Εκεί υπήρχε μια σκοπιά. Κάθε βράδυ ερχόταν από το ΚΕΒΟΠ νεοσύλλεκτοι και φυλούσαν τις φυλακές. Αυτό εκμεταλλευτήκαμε. Οι οποίοι εμένα με βλέπανε σαν δεκανέα της φρουράς αλλά τον Αλέκο δεν τον είχαν δει ποτέ. Δεν τον βγάζαμε ποτέ έξω. Κατεβαίνοντας λοιπόν στην πύλη του πετάξαμε τα κλειδιά στον νεοσύλλεκτο, μας άνοιξε την πόρτα από έξω, ανέβηκε στη σκοπιά του, κλειδώσαμε την πόρτα έτσι απλά, αλλά με φοβερή αγωνία βέβαια και περάσαμε πίσω από το διοικητήριο, γιατί μπροστά ήταν αξιωματικοί της φρουράς. Πηδήξαμε τη μάντρα, η οποία εσωτερικά ήταν γύρω στα δύο μέτρα, ανέβηκε ο ένας πάνω στο άλλο, αλλά από έξω ήταν πάνω από πέντε έξι μέτρα. Πηδήξαμε τη μάντρα, αλλά για κακή μας τύχη μας περίμεναν τσοπανόσκυλα και κόντεψαν να μας φάνε. Το ξεπεράσαμε όμως και έτσι ξεκίνησε πλέον το οδοιπορικό μας να κατέβουμε στην Αθήνα για να βρούμε κάποιο καταφύγιο.

*Τελείως μόνοι σας, δηλαδή.

-Δεν υπήρχε καμία συνεννόηση με κανέναν εσωτερικά και με κανέναν εξωτερικά. Άρα ενεργήσαμε από μόνοι μας. Δεν ήξερε κανένας τι πρόκειται να κάνουμε. Και δεν μας περίμενε έξω κανένας. Γιατί αν είχαν ειδοποιηθεί κάποιοι θα μας περίμεναν έξω στον εθνικό δρόμο θα μας έπαιρναν και θα εξαφανιζόμασταν. Δεν είχε γίνει αυτό, άρα έπρεπε να πάρουμε την κατιούσα για την Αθήνα για να βρούμε κάποιο κρησφύγετο. Τα κρησφύγετα όμως δεν ανοίγανε εύκολα όταν στις δύο, τρεις η ώρα τη νύχτα χτύπαγες σε κάποιο φίλο, δε σου άνοιγε γιατί σου λέει κάτι συμβαίνει. Είτε κανένας χουντικός είναι, είτε κάποιος κυνηγημένος είναι και δεν άνοιγαν τις πόρτες παρόλο ότι βγήκανε μετά πολλοί σε σπίτια που πήγαμε και είπανε γιατί δεν ήρθατε σε μας. Μα ήρθαμε κύριοι, αλλά δεν μας ανοίξατε την πόρτα. Λοιπόν μετά από πολλές εναλλαγές σπιτιών που δεν μπορούσαν να μας φιλοξενήσουν γιατί ήταν όλοι σταμπαρισμένοι από τη χούντα, καταλήξαμε στον ξάδερφο του Αλέκου, παλιό χωροφύλακα Πατίτσα και τον Περδικάρη και νομίζαμε ότι εκεί βρήκαμε καταφύγιο, όμως αυτοί οι άνθρωποι για τα πεντακόσια χιλιάρικα και για θέσεις στο δημόσιο, παραδώσανε τα κλειδιά του διαμερίσματος στην ασφάλεια της Νέας Ιωνίας και μας κάνανε τσιμπητούς στις 9 Ιουνίου. Τέσσερις μέρες μετά από την απόδραση. Μέχρι τότε περιπλανιόμασταν από το ένα σπίτι στο άλλο, μας έδιωχνε ο ένας, μας καλούσε ο άλλος και ούτω κάθε εξής. Κανένας δεν είχε όμως τη δυνατότητα και το σθένος να μας φιλοξενήσει περισσότερο πλην της Τασίας της ξαδέρφης του Αλέκου, η οποία θέλησε να μας βοηθήσει, μας έδωσε λεφτά αλλά δεν μπορούσε να μας φιλοξενήσει γιατί ήταν το πρώτο σπίτι που θα ψάχνανε μετά την απόδραση, όπως και πράγματι συνέβη την επόμενη μέρα το πρωί, μόλις είχαμε φύγει. Φαντάσου αν ήταν δηλαδή φτιαγμένη η κατάσταση έτσι θα ήμαστε στην Ιταλία και ακόμα δεν θα ήξεραν τίποτα εδώ.

*Ο στόχος σας ήταν η Ιταλία;

-Εκεί προσπαθούσε ο Αλέκος, προσπαθούσαμε να βρούμε το Στάθη, δεν ήταν δυνατή η επαφή με το Στάθη και έτσι το πρώτο βράδυ μείναμε στον Πατίτσα και στον Περδικάρη, μας έδιωξαν την άλλη μέρα και έτσι την τελευταία βραδιά επειδή δεν είχαμε που να πάμε πλέον καταλήξαμε πάλι στους ίδιους. Οι ίδιοι μας κατέδωσαν και τελείωσε η υπόθεση. Ο μεν Αλέκος ξανά οδηγήθηκε στο Μπογιάτι για να εκτίσει την δις εις θάνατον καταδίκη του και εγώ σε άλλες φυλακές με 37 χρόνια στη πλάτη.

*Πότε τον ξαναείδες τον Παναγούλη ;

-Όταν βγήκα από τη φυλακή τον Ιούλιο του 1974 που έπεσε η Χούντα.

*Ποια ήταν η επαφή σας ; Πως μπορείς να την περιγράψεις ;

-«Που είσαι παπαδοπουλάκι;» μου είπε ο Αλέκος. Ήταν καυστικός στα σχόλιά και στις εκδηλώσεις του. Όμως είχαμε δεθεί στενά τόσο στενά που η φιλία μας ήταν ανεξάντλητη μέχρι και την ημέρα που έφυγε από τη ζωή. Η μάνα του η Αθηνά με λάτρευε αλλά και η υπόλοιπη οικογένεια η σημερινή που είναι εν ζωή. Ο Στάθης, η γυναίκα του η πρώτη, η γυναίκα του η δεύτερη, τα παιδιά του, έχω βαφτίσει ένα από τα δύο παιδιά, ένα εγώ και ένα ο Σπύρος ο Μουστακλής . Δημιουργήθηκε μια σχέση μεταξύ εμού και της οικογένειας του Παναγούλη η οποία είναι ανεξίτηλης αγάπης. Είναι δεσμοί που ο ένας πέφτει στη φωτιά για τον άλλο. Όλα αυτά τα συναισθήματα δεν γεννιούνται πλέον μεταξύ των ανθρώπων.
Όποτε βρισκόμασταν ήταν χαράς ευαγγέλιο. Ήταν άνθρωπος ο οποίος εκτίμησε πάρα πολύ, βαθύτατα, όπως και όλη η οικογένεια εκτίμησε και αυτή τη μικρή πράξη που έκανα για τον Αλέκο.

Αν ζούσε ο Αλέκος σήμερα

*Δεν ήταν μικρή πράξη.

-Εγώ θα το έλεγα μικρή πράξη. Θα μπορούσε να το κάνει ο οποιοσδήποτε, ο οποιοσδήποτε θα μπορούσε να είχε λίγα ανθρώπινα αισθήματα.

*Εσύ δεν είχες μόνο ανθρώπινα αισθήματα. Είχες μια αντίληψη για την κοινωνία, για την ελευθερία για τη δημοκρατία.

-Ναι είχα γαλουχηθεί από τους γονείς μου έτσι οι οποίοι ήταν βενιζελικοί, αλλά εγώ προχώρησα ακόμα περισσότερο όπως και τα αδέλφια μου και γι αυτό και γράφτηκα στη Νεολαία Λαμπράκη και για αυτό έκανα παρέα με κομμουνιστές. Οι ιδεολογικές μου καταβολές μου επέτρεπαν να είμαι όσο το δυνατόν πιο παρορμητικός απέναντι στον Αλέκο.

*Είπες ότι λείπει ο Αλέκος στη σημερινή εποχή. Γιατί;

-Λείπει ο Αλέκος γιατί πιστεύω χωρίς να είναι εγωιστικό και χωρίς να είναι υπερβολή επειδή τον έζησα έντονα ότι ο άνθρωπος αυτός σήμερα εάν ήταν εν ζωή πιστεύω ότι θα ήταν πολύ διαφορετικά τα πολιτικά πράγματα στη χώρα. Πιστεύω ότι αν ήταν εν ζωή πολύ δύσκολα να κυβερνούσε και ο Ανδρέας Παπανδρέου. Όμως αλλοίμονο, όπως έλεγε ο Μπρεχτ, αν μια χώρα χρειάζεται ήρωες για να προχωρεί. Χρειάζεται δυστυχώς ήρωες. Πιστεύω ότι ο Αλέκος, χωρίς να θέλω, σε καμία περίπτωση, να υποτιμήσω τον αγώνα των άλλων συναγωνιστών και συντρόφων, ήταν ο άνθρωπος που θα μπορούσε να ανατρέψει πολλές πολιτικές ανωμαλίες στον τόπο.

*Σε βασάνισαν όταν σε πιάσανε;

-Κοίταξε, δεν θα έλεγα ότι τα βασανιστήρια που πέρασα ήταν σκληρά, αλλά το ξύλο που έφαγα ήταν πάρα πολύ. Δηλαδή δεν είχα τα βασανιστήρια που είχε ο Στάθης, ο Αλέκος, ο Μιχάλης ο Βαρδάνης. Δεν είχα καυτή βελόνα να μου περνάνε στην ουρήθρα. Αλλά είχα αρκετό ξυλοκόπημα. Και ψυχολογικά βασανιστήρια.

Τα δικαιώματα και η επέτειος του Πολυτεχνείου Να πραγματοποιούνται θεματικές εκδηλώσεις μετανάστες, ανθρώπινα δικαιώματα, βασανιστήρια

Του Μάκη Μπαλαούρα

Τέτοιες μέρες, κάθε χρόνο που “γιορτάζουμε” την επέτειο της κορύφωσης του αντιδικτατορικού αγώνα, μπαίνουν “εφ’ όλης της ύλης” τα θέματα. Για τον ιμπεριαλισμό, για τον πόλεμο, για την παγκοσμιοποίηση, για τον αυταρχισμό. Φυσικά όλα αυτά είναι απαραίτητα και σωστά. Όμως θα πρότεινα κάθε φορά στις μία από τις τρεις ημέρες του γιορτασμού να αναδεικνύεται ένα συγκεκριμένο θέμα.

Για παράδειγμα, οι μετανάστες, τα ανθρώπινα δικαιώματα ή τα βασανιστήρια. Δυστυχώς δεν υπάρχει -επί της ουσίας- η ΕΦΕΕ και, επομένως, ίσως είναι δύσκολο να αναλάβει ένας τέτοιος κοινωνικός φορέας παρόμοια πρωτοβουλία. Πιθανόν η οργανωτική επιτροπή του γιορτασμού, εφόσον το επιτρέψουν οι παραλυτικές ισορροπίες, είτε ακόμη και η ΓΣΕΕ ή το Εργατικό Κέντρο της Αθήνας. Ας είναι.

Θεματική για τα βασανιστήρια

Εγώ θα πρότεινα θεματική για τα βασανιστήρια, ένας “κλάδος”, ο πιο σημαντικός βέβαια, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Γιατί τα βασανιστήρια; Είναι ένα εξαιρετικά ευαίσθητο θέμα για τους Έλληνες που τα δοκίμασαν στο πετσί τους στις πιο ασύλληπτες μορφές τους σε όλη σχεδόν τη νεότερη ιστορία της χώρας, με κορυφώσεις στις δικτατορικές περιόδους και αμέσως μετά το πέρας του πολέμου και του εμφυλίου. Μιας ιστορίας βαρβαρότητας που δυστυχώς όχι μόνο δεν τελειώνει, αλλά αναβιώνει στον “πολιτισμένο” κόσμο.

Γιατί, αν παλαιότερα τα βασανιστήρια είχαν στόχο τον διανοητικό θρυμματισμό μέσω της σωματικής καταπόνησης, σήμερα, εκσυγχρονισμένα τα μέσα, απευθύνονται απευθείας στον εγκέφαλο. Στο παρελθόν σε μας και σε ισχύ ακόμη σε χώρες όπως Τουρκία, Σουδάν, Μπουρούντι, Πακιστάν, Αφγανιστάν και άλλες πάρα πολλές, οι κλασικές μορφές βασανιστηρίων ήταν (είναι) ο φάλαγγας, οι βιασμοί, το ηλεκτροσόκ, ο ανασκολοπισμός, το ανάποδο κρέμασμα… Στις περιπτώσεις αυτές η προσπάθεια της εξουσίας ήταν η απόκρυψη των σημαδιών των βασανιστηρίων πολέμου, αν και σημειώνονταν αρκετές περιπτώσεις εμφανούς κατάδειξης των βασανιστηρίων προς παραδειγματισμό και συμμόρφωση των ανυπάκουων.

Οι ΗΠΑ, με το Γκουαντανάμο

Σήμερα, με πρόσχημα την τρομοκρατία, οι Ηνωμένες Πολιτείες καταπατούν το κατακτημένο με αιματηρούς κοινωνικούς αγώνες πολιτισμικό-δικαιϊκό πλαίσιο. Βλέπουμε εικόνες συλλαμβανομένων οικογενειακώς πισθάγκωνα δεμένων, με κουκούλες στο κεφάλι επί ώρες προκειμένου να χάσουν την επαφή με τον χώρο, για να πετύχουν την αισθητηριακή καταπόνησή τους. Γνωρίζουμε επίσης ότι άνοιξαν στρατόπεδο συγκέντρωσης εκτός της επικράτειας των ΗΠΑ, στο Γκουαντανάμο, για να αποφύγουν έτσι τις νομικές επιπλοκές, δηλώνοντας ανερυθρίαστα ότι είναι αιχμάλωτοι πολέμου, παραβιάζοντας όμως και αυτή τη Συνθήκη της Γενεύης περί αιχμαλώτων πολέμου. Χίλια διακόσια άτομα, μεταξύ των οποίων 15χρονα παιδιά, βρίσκονται σε συνθήκες πρωτοφανούς απομόνωσης και ανθρώπινου εξευτελισμού. Ένα από τα βασικά στοιχεία μείωσης των βασανιστηρίων θα ήταν η επίγνωση της τιμωρίας τους. Ο ΟΗΕ δημιούργησε προς τούτο το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, όπου οι ΗΠΑ όχι μόνο αυτοεξαιρέθηκαν, αλλά υποχρέωσαν πλήθος κρατών να συμφωνήσουν στην ατιμωρησία των οργάνων της κυβέρνησης των ΗΠΑ. Προχώρησαν όμως και πιο πέρα. Ζήτησαν και έλαβαν (την περίοδο της ελληνικής προεδρίας) τη δυνατότητα έκδοσης πολιτών της Ε.Ε. στην Αμερική. Πολλά κράτη αρχίζουν και μιμούνται τις ΗΠΑ.

Στη Μ. Βρετανία στερούν τα στοιχειώδη δικαιώματα

Ήδη στη Μ. Βρετανία καταπατάται το δικαιϊκό σύστημα, περίπου όπως γίνεται μέσα στις ΗΠΑ με τους περίπου 2.000 συλληφθέντες που τους στέρησαν, με τη νομοθετική ρύθμιση “Ειδικά Διοικητικά Μέτρα”, τα στοιχειώδη δικαιώματα επαφής και επικοινωνίας με συνηγόρους και συγγενείς τους. Μήπως το ίδιο δεν συνέβη -έστω και σε μικρή κλίμακα, που όμως ανοίγει τον δρόμο για την κατά περίπτωση επέκτασή τους- με την υπόθεση των κατηγορουμένων για τη “17Ν” και κυρίως με τον Σάββα Ξηρό; Τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν είναι λάστιχο για να εφαρμόζονται κατά το δοκούν. Με όλα τα παραπάνω φαίνεται ότι θα είχε, πράγματι, ενδιαφέρον μια τέτοια θεματική. Θα ήταν άλλωστε πιο διδάσκουσα τους νέους και τις νέες από τις γνωστές επετειακές εκδηλώσεις στα σχολεία.

από τις “Συναντήσεις” της ΑΥΓΗΣ

Η μικρή Αντιγόνη και ο χορός των Δώδεκα* Του Δ.Ν. Μαρωνίτη

Η Επιφυλλίδα αυτή αφιερώνεται στους φοιτητές: οι αγώνες τους, το θάρρος και η φρόνησή τους, οι θυσίες και το ήθος τους αποτελούν το πιο ευοίωνο σημάδι στα τελευταία έξη χρόνια. Και μόνο το γεγονός ότι η βιολογική και πνευματική φρεσκάδα τους σαρώνει ήδη στις πρώτες σελίδες των εφημερίδων τη σκηνοθεσία άλλων «συναρπαστικών» ειδήσεων, δείχνει πώς το χωράφι άρχισε να οργώνεται, η σπορά δεν θα αργήση και όταν κάποτε φτάσει ο καιρός του θερισμού, θα ξέρουμε σε ποιους χρωστάμε τον καρπό.

Ας μου συγχωρεθή η αισιόδοξη αυτή συγκίνηση, πού τη δικαιούμαι, ελπίζω, ως πρώην πανεπιστημιακός δάσκαλος, διωγμένος εδώ και πέντε χρόνια από μια δουλειά που με έτρεφε, την αγαπούσα και μου χάριζε τον ζωντανό διάλογο με νέους ανθρώπους πάνω σε προβλήματα επιστήμης και ζωής. Στο μεταξύ, τα πράγματα έχουν αλλάξει: οι δικοί μου φοιτητές έγιναν πια επιστήμονες ή έκοψαν τις σπουδές τους μέσα και γύρω από τις φυλακές και τις εξορίες. Οι σημερινοί σπουδαστές είναι άγνωστά μου πρόσωπα, που προσπαθώ να συνθέσω την ανήσυχη φυσιογνωμία τους από τον ρωμαλέο και φρόνιμο ήχο της φωνής τους-μισή ίσως παρηγοριά, αλλά ανεκτίμητη σε μια εποχή μάλιστα γενικής σύγχυσης, όπου όψιμες κυρίες και πρόωροι κύριοι ξοδεύουν το αγωνιστικό τους απόθεμα λιανίζοντας το λίγο κρέας που μας απόμεινε. Κάποτε νοιώθει κανείς την ανάγκη να γίνει εξομολογητικός-σε εκείνους που το αξίζουν.

Από τις πολλές και εύγλωττες φοιτητικές χειρονομίες του τελευταίου καιρού (τις αρχαιρεσίες τους, που τις αντιμετώπισαν υπεύθυνα, πληρώνοντας συχνά ακριβό τίμημα, τη θαρραλέα εμβολή τους στον προσχέδιο καταστατικό χάρτη της ανώτατης παιδείας, την αποχή τους από τα μαθήματα, για να ασφαλίσουν στοιχειώδεις συνθήκες περιορισμένης έστω πρωτοβουλίας σε θέματα δικά τους) θα σταματήσω σε δύο χαρακτηριστικές απολογίες: η μια ατομική και η άλλη ομαδική. Η δεύτερη γραπτή, η πρώτη προφορική.

Μιλώ για τον πικρό, κατακόρυφο αντίλογο της Βουτσινά στα Γιάννενα και τη σφριγηλή ομολογία των δώδεκα στον πρύτανη της Ανωτάτης. Τα δύο αυτά κείμενα πιστεύω πώς ιστορούν καλά το παρόν και προοικονομούν αισιόδοξα το μέλλον μας. Τα δίδυμα εξ άλλου επεισόδια συνδέονται κι από μια «σύμπτωση»: έξω από τις κλειστές αίθουσες, όπου δινόταν η μάχη, έστεκε επιφωνηματικός ο χορός των φοιτητών, προστάτης και μάρτυρας της κρίσης.

Ντρέπομαι να μεταγράψω τον επίλογο της Βουτσινά. Τη σφραγίζει και της ανήκει απόλυτα. Ο αιχμηρός λόγος της δείχνει το χάσμα που χωρίζει το δικό της ύφος από το ύφος του πρύτανή της: εκείνος κακέκτυπο του Κρέοντα. Εκείνη μια μικρή Αντιγόνη. Θα αισθάνονται, υποθέτω, ησυχασμένοι άξιοι δάσκαλοι σαν τον Κοκκινόπουλο και τον Παπαθωμόπουλο. Όσο για μένα, συχνά συλλογιζόμουνα τον τελευταίο καιρό πως ίσως η πιο άμεση και πιο πειστική αναίρεση κάθε ολοκληρωτισμού, είναι η δροσιά ενός νεανικού κορμιού, που κυκλοφορεί ατίθασα ανάμεσα στις στημένες κρεατομηχανές. Η κοπέλλα, από τα Γιάννενα έδωσε πρόσωπο σ’ αυτό το φάντασμα.

Στο «Βήμα» της περασμένης Τρίτης βρήκα στοιχισμένες στην ίδια σελίδα την απολογία των δώδεκα και την απαντητική ανακοίνωση που έδωσε στον Τύπο η Σύγκλητος της ΑΣΟΕΕ. Είναι ευτύχημα που ο πληροφορημένος, αλλά και ο απληροφόρητος αναγνώστης έχει την ευκαιρία να δη πώς κλείνουν το λόγο τους οι αντίδικοι. Η Σύγκλητος: «καθήκον επιτελούσα απεφάσισεν ομοφώνως όπως ο Πρύτανις καλέση τους υπογράψαντας το έγγραφον ίνα απολογηθούν. Διότι και ο τρόπος της κυκλοφορίας και το περιεχόμενον του εντύπου, ως εξετέθη ανωτέρω, εκρίθησαν πειρθαρχικώς ελεγκτέα. Και αυτή η ενέργεια, η νόμω και ουσία βάσιμος, εσχολιάσθη ποικιλοτρόπως. Η κοινή γνώμη ας κρίνη».

Οι δώδεκα: «Περιμέναμε από σας πρόσκληση για να πάη πιο μπροστά και πιο ψηλά ο διάλογος… Και μας ήλθαν κλήσεις, μετά από κλήσεις άλλης διαδικασίας ‘δι υπόθεσίν σας».

Η διαφορά ανάμεσα στην κάμψη και την ανάταση, την υποτελή έκφραση και τον ελεύθερο λόγο, την περιδεή αυτοσυντήρηση και την έκθετη αυτοθυσία βγαίνει ανάγλυφα από τις δύο αυτές σφραγίδες. Φυσικά και κρίνει η κοινή γνώμη. Αλλά προφανώς δεν φοβούνται την κρίση της οι κύριοι συγκλητικοί. Ή μήπως κάποιος άλλος, υποκείμενος φόβος εξουδετερώνει την ευθύνη τους απέναντι στην κοινή γνώμη, που παρά ταύτα την επικαλούνται;».

Υπάρχει ένα δεύτερο σημείο στην απολογία των δώδεκα, που θα πρέπει για τα καλά να σάστισε τους κριτές τους. Εννοώ την παράγραφο εκείνη που τρυπώντας το κέλυφος του προβλήματος, τολμά να δείξη γυμνό τον πυρήνα του: «Ανατριχιάζουμε» γράφουν οι δώδεκα «μπροστά στην τυποποιημένη σκέψη και έκφραση, στην έλλειψη κάθε φαντασίας, κάθε ανησυχίας, κάθε προσωπικής δομής. Αγωνιζόμαστε να βελτιώσουμε τις πνευματικές δυνάμεις μας, έστω με σφάλματα, έστω με πτώσεις».

Το ρίγος και στο σπασμό αυτής της φράσης δεν έχουν άλλο μέσο να τα αντιμετωπίσουν οι σεμνοί συγκλητικοί από το κουφάρι της καθαρεύουσας ρητορικής τους «χαρακτηρίζοντας τους δώδεκα για το κείμενο που συνέταξαν, την πέτρα του σκανδάλου, γράφουν: «αιτούμενοι, απαιτούντες και αιτιώμενοι με γλώσσαν, τόνον και ύφος καταφανώς απάδον εις την ιδιότητά των…». Κάποτε η γλώσσα εκδικείται, και όσους ακόμη δεν ανατριχιάζουν με τίποτε!

Δεν το έχω σκοπώ να κλείσω απαισιόδοξα σήμερα την επιφυλλίδα. Πλάι εξάλλου στους ανώνυμους συγκλητικούς, υπήρξαν τρεις τέσσερις επώνυμοι δάσκαλοι, που στη δύσκολη ώρα έδωσαν το χέρι στους μαθητές τους. Δεν είναι πολύ. Αλλά δεν είναι και λίγο. Χρειάζεται υπομονή, ωσότου αρχίση να πρασινίζη το χωράφι. Αυτό, υποθέτω, καλύτερα από εμένα το ξέρουν οι ίδιοι οι φοιτητές. Γι αυτό και δεν επιτρέπουν σε κανένα να σφετεριστή τις πράξεις τους και το βηματισμό τους. Όσο για τη δική μου γραφή, δεν θέλει να είναι παρά μόνο μια μορφή ανάγνωσης του δικού τους λόγου-παλιά δασκαλίστικη συνήθεια.

Σημείωση:

* Οι «επιφυλλίδες» του Βήματος, τις οποίες μοιραζόταν με ανθρώπους όπως ο Άγγελος Τερζάκης, ο Ηλίας Βενέζης, ο Κωστής Σκαλιόρας κ.α., ήταν «σημείο συνάντησης» για τους αντιδικτατορικούς αναγνώστες, ακόμα και υπό το βάρος της λογοκρισίας.

Ο τίτλος της επιφυλλίδας («ΤΟ ΒΗΜΑ» 10 Φεβρουαρίου 1973) του Δημήτρη Μαρωνίτη, αναφέρεται στην φοιτήτρια της Φιλοσοφικής Ιωαννίνων, αγωνίστρια του φοιτητικού αντιδικτατορικού αγώνα Πόπη Βουτσινά, ως «Αντιγόνη» και στους 12 της ΑΣΟΕΕ, που είχαν συντάξει και μοιράσει σε συνθήκες παρανομίας πολυσέλιδο φυλλάδιο που καταγράφτηκε ως «Η Μελέτη των 12 της ΑΣΟΕΕ», στις 25 Γενάρη 1973. Αφορούσε προβλήματα που αντιμετώπιζαν οι φοιτητές της ΑΣΟΕΕ, αλλά και γενικότερα, όπως ο χουντικός «Ακαδημαϊκός Χάρτης της Παιδείας».

• Η «Μελέτη» ήταν μια τομή τότε για το αντιδικτατορικό φοιτητικό κίνημα, πράξη που ακολούθησαν αμέσως η Ιατρική, η Πάντειος, η Βιομηχανική.

Η Πρυτανεία της ΑΣΟΕΕ, παρέπεμψε τους 12 φοιτητές στο πειθαρχικό, με πλήθος «παραπτωμάτων»!

• Την ημέρα απολογίας, στις 5/2/1973 πραγματοποιήθηκε η πρώτη στη δικτατορία αγωνιστική, αντιχουντική και μαζική κινητοποίηση, με πάνω από 1.500 φοιτητές, που φώναζαν αντιχουντικά συνθήματα και τραγουδούσαν το «Πότεε θα κάνει ξαστεριά» και Θεοδωράκη.
• Οι 12 φοιτητές και φοιτήτριες ήσαν: Θόδωρος Βλάχος, Αποστόλης Λουλουδόκης, Κώστας Μαργώνης, Βαγγελιώ Μαρώλια, Γεράσιμος Μπαλαούρας, Μανώλης Μπαστάκης, Νίκος Μπονέλης, Τάκης Ξανθόπουλος, Ζωή Παλούκα, Δημήτρης Παπαχρήστος, Θανάσης Τσιμπίδης, Λάκης Χονδρόπουλος. Εξ αιτίας της πυροδότησης του αντιδικτατορικού κινήματος, η τιμωρία ήταν αυστηρή επίπληξη.
• Λίγο μετά η Πόπη Βουτσινά και ο Νίκος Ράπτης, επίσης φοιτητής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων συλλήφθηκαν και βασανίστηκαν στο ΕΑΤ-ΕΣΑ.

Ο Δημήτρης Μαρωνίτης, ένας εξαιρετικός επιστήμονας και δάσκαλος στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, εμβληματική προσωπικότητα, που με τις επιφυλλίδες του κανοναρχούσε τη Χούντα, επίσης συνελήφθητε και βασανίστηκε στο ΕΑΤ-ΕΣΑ!

«ΤΟ ΒΗΜΑ»

typos-i.gr