Με τον Μάκη κρατήσαμε το πνεύμα της Δημοκρατίας και Ελευθερίας και το όνειρο να αλλάξει ο κόσμος
Με τον Μάκη τον Μπαλαούρα είμαστε αδερφοποιτοί από τότε που γνωριστήκαμε. Και όταν λέω από τότε, από την Ανωτάτη Εμπορική το 1968. Αυτός ορμώμενος από τα Λεχαινά και εγώ ορμώμενος από την Βόρεια Εύβοια, από την Ιστιαία. Πέρα από συνάδελφοι, συμφοιτητές, δεθήκαμε μέσα στους αγώνες ενάντια στη δικτατορία. Ο Μάκης ξεπέρασε όχι τον εαυτό του και τη σημερινή κατάσταση. Όταν με συλλάβανε ήρθε στην Ασφάλεια. «Που είναι ο αδελφός μου;» Και τον συλλάβανε και αυτόν.
Πέρα από βασανιστήρια και εκβιασμούς, κρατήσαμε αυτό το πνεύμα, όχι μόνο της Δημοκρατίας και της Ελευθερίας και το όνειρο για να αλλάξει ο κόσμος και για σοσιαλισμό και για κομμουνισμό και για αναρχισμό. Ήμασταν ελεύθερα πνεύματα, ελεύθερα παιδιά. Διαλέξαμε τον ίδιο δρόμο από διαφορετικές εκδοχές. Είμαστε ακόμα στην ίδια κατεύθυνση, γιατί η κατάσταση που υπάρχει από τότε μέχρι τώρα, είναι και χειρότερη θα έλεγα, τηρουμένων των αποστάσεων και των αναλογιών. Έχουμε μια Δημοκρατία που στο όνομα της Δημοκρατίας από την στιγμή που δεν υπάρχουν ενεργοί πολίτες αυθαιρετεί και κάνει πράγματα που δεν τα κάνουν ούτε οι Δικτατορίες. Και με την δική μας συνενοχή και θέλουν να μας κάνουν και συνενόχους.
Ο Μάκης είναι κέρδος για την πατρίδα μας και για την Ηλεία
Με αυτήν την έννοια το ότι επιμένει και κατεβαίνει πάλι και μάλιστα στον Νομό Ηλείας, να διεκδικήσει, να βρεθεί ξανά στο κοινοβούλιο, γιατί πιστεύει και από εκεί μέσα και μέσα και έξω συνεχίζεται ο αγώνας, είμαι τόσο πολύ μαζί του, που εσείς που είστε εκεί κάτω, πρέπει να γνωρίζετε και την ιστορία του, για να καταλάβετε ότι είναι κέρδος και για την πατρίδα μας και για την περιοχή του και για μας αλλά πάνω από όλα για την ιστορία που κουβαλάγαμε και κουβαλάμε. Αυτή η μνήμα λοιπόν είναι η κόκκινη γραμμή που μας συνδέει, αλλά είναι και ένα όπλο αντίστασης και στη φορά του χρόνου και σε κάθε μορφή εξουσίας.
Για να μιλάω για τον Μπαλαούρα, για τον Μάκη τον αδερφοποιητό μου, δεν το κάνω για να τον υπερασπιστώ, γιατί διεκδικεί να κατέβει στις εκλογές και να βρεθεί στο κοινοβούλιο, το κάνω γιατί κουβαλάει αυτή την ιστορία και τη μνήμη αλλά και την αντίσταση που χρειάζεται ο ελληνικός λαός. Και η φωνή του Μάκη είναι η συνέχεια των αγώνων που κάναμε πριν 50 χρόνια, διότι όπως είπα η αποκατάσταση την Δημοκρατίας, με την καταστροφή και την τραγωδία στην Κύπρο δεν έχει επέλθει, ας τη γιορτάζουμε κάθε 24 Ιουλίου, η μεταπολίτευση δεν οδήγησε εκεί που θέλαμε και όλοι μπορεί να μας κατηγορούνε κιόλας, διότι έφταιγε, «άκουσον-άκουσον», έφταιγε και η εξέγερση του Πολυτεχνείου.
Το Πολυτεχνείο δεν είναι μόνο ένα ιστορικό γεγονός, είναι το εφαλτήριο για τη Νεολαία
Είμαστε περήφανοι και γι΄ αυτό που κάναμε και γιατί το Πολυτεχνείο πλέον δεν είναι μόνο ένα ιστορικό γεγονός, είναι και ένα συμβολικό γεγονός, που δείχνει το δρόμο για την συνέχεια του αγώνα από εκεί που δεν μπορέσαμε εμείς. Δηλαδή είναι το εφαλτήριο για τα νέα παιδιά, γιατί τα νέα παιδιά νοσταλγούν κάτι που δεν ζήσανε και αυτό είναι η ελπίδα για το μέλλον του τόπου μας.
• Γνώρισα τον Μ. Μπαλαούρα από τα ακούσματα των γεγονότων του Πολυτεχνείου • Βρήκα τον Μάκη Μπαλαούρα στη Δ/νση Οικονομικών Μελετών, ασχολιόταν με θέματα Περιφερειακής Ανάπτυξης και με κοινωνικά ζητήματα • Πολύ δραστήριος, με συνεχή δράση στα κοινά, στα συνδικαλιστικά θέματα. • Διετέλεσε δύο περιόδους Πρόεδρος του Συλλόγου της Τράπεζας της Ελλάδος • Εξέδιδε το έγκυρο «ΕΓΚΟΛΠΙΟ του Τραπεζοελλαδίτη» • Πρωτοστάτης στις μεγάλες απεργίες • Στην ιστορική εφημερίδα «Η ΕΠΟΧΗ» • Με λόγο που έπειθε, πάντα τεκμηριωμένος • Δε το βάζει κάτω, να αγωνίζεται για τα κοινωνικά ζητήματα και ιδιαίτερα για τον τόπο τον οποίο αγαπάει ιδιαίτερα την Ηλεία.
Για τον Μάκη Μπαλαούρα πριν τον γνωρίσω προσωπικά, είχα αρκετά ακούσματα από την δράση του την περίοδο των γεγονότων του Πολυτεχνείου, όταν και ο αδερφός μου τότε ήταν φοιτητής στην Νομική Σχολή. Και από τον αδερφό μου προσωπικά είχα ακούσει διάφορες μαρτυρίες και μεταγενέστερα διαβάσαμε στον Τύπο για τα γεγονότα του Πολυτεχνείου και εκεί γνώρισα τον Μάκη Μπαλαούρα από αυτά τα ακούσματα ως ένα άτομο που είχε σημαντική δράση την περίοδο εκείνη.
Προσωπικά γνώρισα τον Μάκη Μπαλαούρα στα μέσα της δεκαετίας του 1990, τότε έκανε ένα διαγωνισμό η Τράπεζα της Ελλάδος, Γραπτό Διαγωνισμό για άτομα με μεταπτυχιακές σπουδές και προσλήφθηκα και εγώ μέσω του γραπτού διαγωνισμού στη Δ/νση Οικονομικών Μελετών στην Τράπεζα της Ελλάδος. Βρήκα τον Μάκη Μπαλαούρα στη Δ/νση Οικονομικών Μελετών εκείνη την εποχή και ασχολιόταν με θέματα Περιφερειακής Ανάπτυξης και με κοινωνικά ζητήματα στα πλαίσια των εργασιών της Δ/νσης Οικονομικών Μελετών. Γνώρισα ένα άτομο πολύ δραστήριο, με συνεχή δράση στα κοινά, στα συνδικαλιστικά θέματα. Θυμάμαι τότε διετέλεσε δύο περιόδους Πρόεδρος του Συλλόγου της Τράπεζας της Ελλάδος. Εκπροσώπησε τον σύλλογο στον αντίστοιχο ευρωπαϊκό φορέα εργαζομένων και ήταν πάρα πολλά χρόνια μέλος του ΔΣ του συλλόγου Υπαλλήλων της ΤτΕ.
Είναι χαρακτηριστικό ότι πάντα ο λόγος του ήταν τεκμηριωμένος και πάντα οι συνάδελφοι, άσχετα αν τον ψήφιζαν ή συμμετείχαν στην συνδικαλιστική παράταξη που ήταν τότε ο Μάκης Μπαλαούρας, τον άκουγαν πάντα με προσοχή, από όλες τις πλευρές, γιατί αυτά που έλεγε προσπαθούσα πάντα να τα τεκμηριώσει. Θα αναφέρω έτσι δύο παραδείγματα που θυμάμαι τώρα, που έχουν ενδιαφέρον και με είχαν εντυπωσιάσει, τότε η συνδικαλιστική παράταξη που συμμετείχε ο Μάκης, η Συνδικαλιστική Παρέμβαση κάπως έτσι ήταν το όνομα της, είχε καθιερώσει κάθε χρόνο να εκδίδει ένα ειδικό τόμο, το έλεγαν «ΕΓΚΟΛΠΙΟ του Τραπεζοελλαδίτη». Τι ήταν αυτό το Εγκόλπιο; Ήταν ένα εκτενές κείμενο των εβδομήντα ογδόντα σελίδων, που περιείχε όλα τα ζητήματα, τα διοικητικά, των προαγωγών, των μισθολογικών και ιστορικά στοιχεία για την ΤτΕ.
Όλοι οι συνάδελφοι όταν ήθελαν να δούνε ένα θέμα που τους αφορούσε για παράδειγμα για τις κατασκηνώσεις, για τα παιδικά επιδόματα για τις προαγωγές, ανέτρεχαν στο εγκόλπιο αυτό, που το οργάνωνε και προσπαθούσε κάθε χρόνο να το επανεκδίδει η Συνδικαλιστική Παρέμβαση με επικεφαλής τον Μάκη Μπαλαούρα. Ανέτρεχαν εκεί για να δούνε πραγματικά τι ισχύει για την περίπτωση τους. Θα σας πω κάτι πιο χαρακτηριστικό, τότε υπήρχε μία σύσκεψη στελεχών υπό τον Διοικητή τον κύριο Γκαργκάνα και ρωτούσε τι ισχύει τους διοικητικούς του Διευθυντές, τι ισχύει για τις μητέρες εργαζόμενες που μένουνε έγκυες. Η Διοικητική Υπηρεσία τότε δεν θυμόταν εκείνη τη στιγμή τι ισχύει, αν είναι 6 μήνες ή 9 μήνες η άδεια και βάζει τις φωνές ο κ. Γκαργκάνας και λέει: φέρτε μου το εγκόλπιο του Μάκη Μπαλαούρα να δούμε να δούμε τι ισχύει. Θέλω να πω ότι είχε απήχηση σε όλους τους συναδέλφους και σε όλη την ιεραρχία. Εγώ τον θυμάμαι χαρακτηριστικά με ένα καρότσι, που κουβάλαγε το υλικό αυτό, το περνούσε από βιβλιοδεσία κλπ. Πριν το ολοκληρώσει περνούσε από όλες τις Διευθύνσεις, όλες τις πληροφορίες που περιείχε ήταν από τον Διοικητικό μηχανισμό της τράπεζας. Περνούσε από όλους τους συναδέλφους που είχαν κάποια αρμοδιότητα με τα διοικητικά αυτά θέματα για να καταγράψει τι ακριβώς ισχύει. Το τύπωνε το έκανε βιβλιοδεσία, η παράταξη του συνολικότερα θα έλεγα και θυμάμαι τον Μάκη Μπαλαούρα με ένα καρότσι να γυρίζει από Δ/νση σε Δ/νση από γραφείο σε γραφείο και να μοιράζει το Εγκόλπιο.
Στις κινητοποιήσεις των εργαζομένων
Τέλος θυμάμαι το Μάκη Μπαλαούρα σε πάρα πολλές κινητοποιήσεις των εργαζομένων της ΤτΕ, την δεκαετία του ΄90 και την επόμενη δεκαετία είχαμε σημαντικά θέματα πάντα ανοιχτά. Ήταν το θέμα τον ασφαλιστικών ταμείων της ΤτΕ, που διάφορες κυβερνήσεις το έπαιρνα τον πήγαιναν στο ΙΚΑ, ξαναέβγαινε ως ανεξάρτητος φορέας μέχρι που μέσα από έναν μεγάλο αγώνα των εργαζομένων, θυμάμαι απεργιακές κινητοποιήσεις που κράτησαν ένα μήνα με το 100% των συναδέλφων στους δρόμους που πλέον τα ασφαλιστικά ταμεία της ΤτΕ αποτελούν κομμάτι της ίδιας της ΤτΕ, όπως άλλωστε γίνεται και σε επίπεδο ευρωσυστήματος.
Στην ΕΠΟΧΗ και ως βουλευτής
Έπειτα ο Μάκης ο συνταξιούχος ασχολήθηκε έντονα με το κομμάτι, με την εφημερίδα την ΕΠΟΧΗ, μαζί με τον αγαπητό φίλο τον Παύλο Κλαυδιανό, κατάφεραν να κρατήσουν ένα ιστορικό έντυπο ενεργό και δραστήριο και εκδίδεται μέχρι σήμερα με θεμάτων κοινωνικών κυρίως. Και αργότερα που έφυγε από την ΤτΕ και ως βουλευτής, πάντα παρακολουθούσα έτσι την δράση του η οποία χαρακτηριζόταν από μία προσπάθεια να τεκμηριώσει τον λόγο του και να προσεγγίσει ευρύτερα τον κόσμο άσχετα αν ανήκε στον χώρο τον πολιτικό του Μάκη ή ήταν κάπου αλλού.
Το πάθος του για την Ηλεία
Τέλος, τον θυμάμαι να ασχολείται, με το πάθος του για τον τόπο του την Ηλεία, που τον έχανες που τον έβρισκες έτρεχε στα χωριά της Ηλείας να μιλήσει με τους ανθρώπους να βοηθήσει όσο μπορούσε εκεί. Πολλές φορές μου έστελνε Ε-mail και ζητούσε πληροφορίες, οικονομικά στοιχεία, να τεκμηριώσει τον λόγο του. Αυτός ήταν ο Μάκης Μπαλαούρας, ήταν ένας αγαπητός καταρχάς και αποδεκτός από όλους τους συναδέλφους εν ενεργεία και συνταξιούχους της ΤτΕ. Είχε έναν λόγο που έπειθε, έναν λόγο που ήτανε πάντα τεκμηριωμένος. Ως έτσι θα τον θυμόμαστε τουλάχιστον στην ΤτΕ, ξέρουμε ότι δε το βάζει κάτω, συνεχίζει να αγωνίζεται και να τρέχει για τα κοινωνικά ζητήματα και ιδιαίτερα για τον τόπο τον οποίο αγαπάει ιδιαίτερα για την Ηλεία. Του ευχόμαστε καλή δύναμη καλή συνέχεια και καλή επιτυχία στην προσπάθεια που κάνει Μάκη να είσαι πάντα γερός και δυνατός.
• Ο Μάκης Μπαλαούρας είναι εμβληματική φυσιογνωμία του αντιδικτατορικού φοιτητικού κινήματος • Φωτογραφία στο εξώφυλλο περιοδικού ΕΠΙΚΑΙΡΑ με σαφή ίχνη του ξυλοδαρμού του • Φυλακίστηκε και κατηγορήθηκε για τρομερά και φοβερά πράγματα • Συνέλαβε αποφασιστικά στην κορύφωση των αντιδικτατορικών και φοιτητικών αγώνων • Στη μεριά του καταπιεσμένου ανθρώπου, υπέρ των δικαιωμάτων, υπέρ της απελευθέρωσης των καταπιεσμένων κοινωνικών στρωμάτων • Πρέπει να είναι στη Βουλή. Έχει την επάρκεια, την κατάρτιση και τις περγαμηνές και αξιοπιστία για να φέρει όσο είναι δυνατόν στις μέρες μας ξανά το όραμα, την ελπίδα και τις κοινωνικές κατακτήσεις
Χαίρομαι που θα ξανά είναι στην καινούργια Βουλή ο Μάκης Μπαλαούρας, εκπροσωπώντας τον νομό της Ηλείας, δηλαδή τους ανθρώπους πού όπως σε όλη τη χώρα, αυτή την περίοδο ζητούν ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο για να καθορίσουνε το μέλλον τους και τη ζωή τους.
Τον Μάκη τον Μπαλαούρα τον εκτιμώ, γιατί από πολύ νωρίς για μένα ήταν μία εμβληματική φυσιογνωμία του αντιδικτατορικού φοιτητικού κινήματος και αργότερα ένας φοιτητής με συνέπεια και πάντοτε ένας ενεργός άνθρωπος, ένας πολίτης που ήτανε κοντά στα προβλήματα των ανθρώπων.
Πρώτη εικόνα που είχα για τον Μάκη ήτανε το εξώφυλλο του περιοδικού ΕΠΙΚΑΙΡΑ, όπου παρά τις απαγορεύσεις της Χούντας το 1973, είχε φωτογραφία την δική του σε πρώτο πλάνο με σαφή τα ίχνη του ξυλοδαρμού του από τους ανακριτές και βασανιστές της Δικτατορίας. Είναι γνωστό ότι φυλακίστηκε και κατηγορήθηκε για τρομερά και φοβερά πράγματα. Είναι γνωστό ότι συνέλαβε αποφασιστικά στην κορύφωση των αντιδικτατορικών και φοιτητικών αγώνων της εποχής εκείνης.
Είναι ένας άνθρωπος παρών σε δύσκολα πράγματα, πάντα στη μεριά του καταπιεσμένου ανθρώπου, πάντα υπέρ των δικαιωμάτων, πάντα υπέρ της απελευθέρωσης των καταπιεσμένων κοινωνικών στρωμάτων.
Θυμάμαι χαρακτηριστικά την δεκαετία του 2000 όταν πλέον είχε ωριμάσει ένα κίνημα κριτικής στα μέσα ενημέρωσης, που συνεργαστήκαμε όσο γινόταν τότε για να δείξουμε τα όρια και τις κακοδαιμονίες, αυτού που μετέπειτα ονομάσαμε μιντιακή διαπλοκή, αυτό που ονομάσαμε πλύση εγκεφάλου των ανθρώπων, αυτό που ονομάσαμε κατευθυνόμενη ενημέρωση.
Μην τα πολυλογώ ο Μάκης πρέπει να είναι στη Βουλή, σε αυτή την καινούργια δύσκολη φάση. Μπορεί να συμβάλει, έχει την επάρκεια, την κατάρτιση και τις περγαμηνές, πάνω από όλα την αξιοπιστία για να φέρει όσο είναι δυνατόν στις μέρες μας ξανά το όραμα, την ελπίδα και τις κοινωνικές κατακτήσεις που έχουν στο μεταξύ χαθεί από αυτήν την ανεκδιήγητη κυβέρνηση των πλουσίων και της αυθαιρεσίας με ότι άλλο συνεπάγεται.
Είμαι πολύ αισιόδοξος ότι θα είναι στη Βουλή ο Μάκης και θα δούμε τα αποτελέσματα του έργου του και του σχηματισμού του ΣΥΡΙΖΑ όπως φαίνεται έχει πολλές ελπίδες να αλλάξει την πορεία των πραγμάτων προς το καλύτερο. Με κέντρο τον άνθρωπο.
Του Γιάννη Α. Πολίτη Σαν σήμερα το 1973 (14.02.2023) Αστυνομία και ΕΣΑ παραβίασαν το άσυλο και αφού ξυλοκόπησαν αδιακρίτως τους φοιτητές προχώρησαν σε δεκάδες συλλήψεις – Η απαρχή των γεγονότων που οδήγησαν στον ξεσηκωμό του Νοέμβρη Πολλοί λένε ότι οι δύο καταλήψεις της Νομικής στις 21 Φεβρουαρίου 1973 και στις 20 Μαρτίου του ίδιου έτους ήταν η θρυαλλίδα της εξέγερσης του Πολυτεχνείου ωστόσο το φυτίλι άναψε για τα καλά σαν σήμερα πριν από ακριβώς 50 χρόνια, όταν ξεσηκώθηκαν πάνω από 2.000 φοιτητές της Αθήνας οι οποίοι συγκεντρώθηκαν στο κτίριο της οδού Πατησίων. Ζητούσαν την κατάργηση του Ν.1347, ο οποίος προέβλεπε την υποχρεωτική στράτευση όσων ανέπτυσσαν συνδικαλιστική δράση κατά τη διάρκεια των σπουδών τους. Η αστυνομία συνεπικουρούμενη από άνδρες της ΕΣΑ παραβιάσε το πανεπιστημιακό άσυλο, εισήλθε στο χώρο του ιδρύματος και αφού χτύπησε αδιακρίτως τους συγκεντρωμένους – εισέβαλε ακόμα και στην αίθουσα όπου συνεδρίαζε η Σύγκλητος, προχωρώντας σε δεκάδες συλλήψεις. Στο αυτόφωρο παραπέμφθηκαν 11 φοιτητές με βαριές κατηγορίες: αντίσταση, περιύβριση αρχής, ακόμα και με τον νόμο 4000/58 περί «τεντιμποϊσμού»(!). Οι 11 φοιτητές ήταν οι: Παρασκευάς Βάγιας, Σέργιος Δημακόπουλος, Μάκης Μπαλαούρας, Κυριάκος Σταμέλος, Βλάσης Λιαροκάπης, Ηλίας Κατωπόδης, Βασίλης Χριστόπουλος, Σάκης Παπαθεοδώρου, Αλκιβιάδης Πρέπης, Μάνος Τζανετής που έφυγε από τη ζωή τον Σεπτέμβριο του 2022 και Δημήτρης Αρχοντής. Oι έντεκα εμφανίζονται με έντονα σημάδια βασανισμού. Ήταν η μοναδική δημόσια εμφάνιση χτυπημένων αντιστασιακών σε όλη τη διάρκεια της χούντας. Πνευματικοί άνθρωποι και καθηγητές του ΕΜΠ σπεύδουν στη δίκη για να υπερασπιστούν τους φοιτητές. Μεταξύ αυτών οι Ευτύχιος Κοκκινόπουλος, Νικόλαος Αθανασιάδης, Θεοδόσης Τάσιος, αλλά και ο Ιωάννης Πεσμαζόγλου, ο Αλ. Φλώρος, ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, ο Γεώργιος Μαύρος κ.ά.
Ο Μάκης Μπαλούρας πριν μερικά χρόνια μιλώντας στον υπογράφοντα για το συγκεκριμένο γεγονός είχε αναφερθεί στην ιστορία γύρω από τη φωτογραφία όπου είχε εμφανιστεί με σημαδεμένο το αριστερό του μάτι και εμφανή σημάδια κακοποίησης. Η φωτογραφία αυτή είχε τραβηχτεί κατά τη διάρκεια της προσαγωγής του στο δικαστήριο. «Η χούντα επιμελώς δεν είχε δείξει μέχρι τότε κακοποιημένους. Στην περίπτωση μου το επέτρεψε μόνο και μόνο για να τρομοκρατήσει το ανερχόμενο φοιτητικό κίνημα», είχε πει ο κ. Μπαλαούρας.
Από τα Επίκαιρα εκείνης της εποχής – Σε πρώτο πλάνο ο Μάκης Μπαλαούρας
Φωτογραφία από δια΄λειμμα στο δικαστήριο, με τους 11 φοιτητές: Παρασκευάς Βάγιας, Σεραφείμ Δημακόπουλος, Μάκης Μπαλαούρας,Κυριάκος Σταμέλος, Βλάσης Λιαροκάπης,Ηλίας Κατωπόδης, Βασίλης Χριστόπουλος,Σάκης Παπαθεοδώρου, Άλκης Πρέπης, Μάνος Τζανετής, Δημήτρης Αρχοντής.
Παραίτηση της Συγκλήτου του Πολυτεχνείου
Τα γεγονότα οδηγούν τη Σύγκλητο του Πολυτεχνείου σε παραίτηση(!), με λίβελλο εναντίον της Χούντας, αναφέροντας ότι «η ενέργεια της κυβέρνησης κάνει κενό γράμμα τα περί ελευθερίας του συνέρχεσθαι του συντάγματος, σεβασμός που πρέπει να αναγνωρίζεται ρητά και για τους φοιτητές». Σημειώνεται ότι ο Μάνος Τζανεττής {Μάκης Μπαλαούρας, καθώς και άλλοι) εισέπραξε τη μεγαλύτερη ποινή 11 μήνες για περιύβριση, θρασύτητα και εξύβριση του αστυνόμου Σμαΐλη (επρόκειτο για τον υπαστυνόμο και επικεφαλής του «Σπουδαστικού Γραφείου» της Ασφάλειας στο ΕΜΠ και κατηγορήθηκε ως ένας από τους κύριους βασανιστές της).
Ο Μάκης Μπαλαούρας και ο Κυριάκος Σταμέλος Βασίλης Χριστόπουλος, Σάκης Παπαθεοδώρου, Μάκης Μπαλαούρας (φωτογραφία από την Εισαγγελία, στη κορυφή του άρθρου)
Χαρακτηριστική είναι και η περιγραφή του Μίμη Ανδρουλάκη μέσα από τις σελίδες της αυτοβιογραφίας του «Πριν σβήσουν τα φώτα» αναφορικά με όσα διαδραματίστηκαν στις 14 Φλεβάρη 1973 αλλά και το πως κατάφερε να ξεφύγει από τα χέρια «του γιγάντιου κτήνους του “Σπουδαστικού” της Ασφάλειας, του Κ. Σμαΐλη. «Το Πολυτεχνείο πολιορκείται από πολυάριθμες αστυνομικές δυνάμεις. Στην κεντρική πύλη είναι παραταγμένο με πολιτικά το “Σπουδαστικό” της Ασφάλειας. Οσοι σπουδαστές, μεμονωμένοι ή κατ’ ομάδας, επιχειρούν να βγουν, λιντσάρονται. Ακόμα κι όταν μερικοί συνοδεύονται από τον πρύτανη Α. Λοΐζο. Λίγο πριν, η Αστυνομία είχε διαλύσει με βία μια ομάδα περίπου 300 φοιτητών της Νομικής που ήρθε για συμπαράσταση μέσω της οδού Στουρνάρη. Κι ενώ ο πρύτανης κι ο αντιπρύτανης διαπραγματεύονται με τον Δασκαλόπουλο την ασφαλή έξοδο των φοιτητών και καταφθάνει κι ο αντεισαγγελέας Σπυρόπουλος, μαινόμενα στίφη αστυνομικών εισβάλλουν από την πύλη της Τοσίτσα και κυριολεκτικά λιντσάρουν φοιτητές και, πρώτη φορά με τέτοια αγριότητα, τις λίγες φοιτήτριες. Τρέχουμε προς την αίθουσα της Συγκλήτου, την Πρυτανεία και τη Γραμματεία, όπου σε λίγα λεπτά διαδραματίζονται απίστευτες σκηνές κλοτσοπατινάδας. Οχυρώνουμε τις πόρτες με γραφεία και κομοδίνα, αλλά δεν θα αντέξουν στην πίεση των εκατοντάδων κάφρων. Θυμάμαι και τώρα τις μάχες σώμα με σώμα και το ξυλοκόπημα με κλομπ πάνω στο μεγάλο τραπέζι των συνεδριάσεων της Συγκλήτου. Βιβλιοθήκες, πολυθρόνες, καρέκλες, αναποδογυρίζονται.
Τα παράθυρα έχουν σ’ όλο το Πολυτεχνείο σιδεριές για να μην κρεμούν οι αντιδικτατορικές οργανώσεις πανό. Τελικά βλέπω τον εαυτό μου να επιχειρεί ένα άλμα προς την έξοδο, προσγειώνομαι κάτω από τα χέρια του γιγάντιου κτήνους του “Σπουδαστικού” της Ασφάλειας, του Κ. Σμαΐλη, ξεφεύγω, τρέχει ξοπίσω μου, αλλά καθώς έρχεται με φόρα ο Μάνος Τζανετtής, των Μηχανολόγων, στο ύψος του Σμαΐλη, εκείνος τον αρπάζει από τα μαλλιά και τον παραδίδει σ’ αυτούς τους αστυνομικούς που κάνουν συλλήψεις. Μες στον γενικό χαμό, βλέπω να συλλαμβάνονται δύο κολλητοί μου, ο Δημ. Αρχοντής της Αρχιτεκτονικής και ο Ηλίας Κατωπόδης των Τοπογράφων Μηχανικών, και στη συνέχεια ο Κυριάκος Σταμέλος των Μηχανολόγων, διακριτός στόχος λόγω μεγέθους και της μανίας του να ζητά εξηγήσεις από τον αντεισαγγελέα. Ενα λυσσασμένο ανθρωποκυνηγητό και αλύπητο ξυλοκόπημα στο προαύλιο, ενώ με πολιτικά οι γνωστοί τύποι του “Σπουδαστικού” υποδεικνύουν στους μπάτσους αυτούς που πρέπει κατά προτεραιότητα να συλληφθούν – αυτό κάνει κι ο Ανδρέας Β., ο χαφιές του Πολυτεχνείου, όταν με εντοπίζει να ξεγλιστρώ από την κεντρική πύλη. Η εντολή είναι να συλληφθώ πάση θυσία.
Δύο με πολιτικά και τρεις ή τέσσερις ένστολοι με καταδιώκουν. Τρεις τουλάχιστον φορές θα νιώσω την ανάσα τους πίσω μου. Φτάνω στη Σόλωνος κι ελίσσομαι στα γύρω στενά, μια στιγμή και στη Σκουφά. Στο μεταξύ κι άλλοι αστυνομικοί καταδιώκουν πίσω μου στοχευμένα μερικούς φοιτητές. Οι ένστολοι με τα κλομπ για μερικά δευτερόλεπτα μπερδεύονται –ποιος είναι ποιος–, όχι όμως και οι τύποι με τα πολιτικά. Κόβω δρόμο από το σημερινό Πνευματικό Κέντρο προς τις στάσεις της Ακαδημίας, μήπως ξεφύγω μες στο μπάχαλο. Η καταδίωξη μέσα στον κόσμο, με τις αναπόφευκτες συγκρούσεις με τους βιαστικούς επιβάτες, παίρνει μελοδραματικές διαστάσεις. Ενας νεαρός με προφταίνει και μου φωνάζει λαχανιασμένος: “Ακολούθα με”, τρέχει ανάμεσα στους πάγκους με τα υπαίθρια λουλουδάδικα και τα βιβλιοπωλεία – ένας ένστολος πέφτει πάνω σ’ ένα ράφι με γλαστράκια. Τότε βλέπω τον νεαρό να ανοίγει στ’ αριστερά μια μαύρη καγκελόπορτα και να χάνεται στο μπροστινό μεγάλο κτήριο. Τον ακολουθώ, το ’χω κιόλας μετανιώσει -θα πιαστούμε σαν ποντίκια στη φάκα- κι επιλέγω να κρυφτώ στο πίσω μεμονωμένο και μικρότερο. Σπρώχνω την πόρτα, ανοίγει, σκοτάδι και σιγή. Η απέναντι πόρτα δεν είναι εντελώς κλειστή, περνά μια λεπτή δέσμη φωτός. Ανασαίνω βαριά με την πλάτη στον τοίχο, αλλά μια αρρωστημένη φαρμακίλα μού κόβει την αναπνοή. Σαν να επέστρεψε, έπειτα από έξι-εφτά χρόνια, ο εφιάλτης του εφηβικού άσθματος. Ακούω απέξω βήματα, κάποιος ανοίγει την πόρτα, πίσω του ακολουθούν άλλοι, προφανώς οι διώκτες μου, ρίχνει μια ματιά στο σκοτεινό δωμάτιο και μ’ ένα αηδιαστικό γρύλισμα φεύγει δίχως να με προσέξει, καθώς είχα την πλάτη στον τοίχο έξω από το οπτικό του πεδίο. Τότε διέκρινα κι εγώ το κέρινο πρόσωπο μιας, υπολογίζω, εξηντάχρονης γυναίκας στο τρίτο τραπέζι απέναντι μες στο φέρετρο. Το πτώμα αυτής της γυναίκας απέτρεψε τη σύλληψή μου. Τους έφερναν εδώ μετά τη νεκροτομή για να τους “ετοιμάσουν” τα γραφεία κηδειών. Κλείνω τα μάτια και περιμένω δυο-τρία λεπτά, ν’ απομακρυνθούν οι αστυνομικοί. Προτιμώ πάντως να πέσω στα χέρια τους παρά να μείνω περισσότερο στο δωμάτιο με τη νεκρή και κυρίως με τη μυρουδιά της φορμόλης να μου κόβει την ανάσα. Τοίχο-τοίχο, βγαίνω από την απέναντι πόρτα, δίπλα από το τραπέζι με το πτώμα. Εφαγα λίγο χρόνο μες στα κτήρια, κι όταν βγήκα από την καγκελόπορτα στο πεζοδρόμιο, ένας λουλουδάς με αναγνωρίζει και με ενημερώνει: “Το έπιασαν το άλλο παιδί, τώρα τρέχουν κάτω στην Πανεπιστημίου», γράφει χαρακτηριστικά. Επτά ημέρες μετά και συγκεκριμένα στις 21 Φεβρουαρίου σημειώθηκε η πρώτη κατάληψη της Νομικής ενώ έναν μήνα αργότερα ακολούθησε η δεύτερη η οποία τελείωσε με δεκάδες τραυματίες καθώς και συλλήψεις φοιτητών και διαδηλωτών. Ο δρόμος για τα γεγονότα του Νοέμβρη του 1973 πλέον είχε ανοίξει… https://www.protothema.gr/stories/article/1339832/polutehneio-o-xesikomos-2000-foititon-i-diki-ton-11-kai-i-katalipsi-tis-nomikis-pou-odigisan-ston-noemvri-tou-73/
Η κηδεία του μεγάλου Εθνικού ποιητή μας, τιμημένου με Νόμπελ, Γιώργου Σεφέρη (22 Σεπτεμβρίου 1971) αποτέλεσε μια τεράστια εκδήλωση διατράνωσης υπέρ της Ελευθερίας και Δημοκρατίας που βίαζε βάναυσα η Χούντα. Ένα συγκλονιστικό σάλπισμα αντίστασης… Προσωπικά, με έχει σημαδεύσει ότι στο ύψος των Στηλών Ολυμπίου Διός κράτησα το φέρετρο του μεγάλου σαλπιστή της ελευθερίας… Χθες βράδυ θυμηθήκαμε μαζί με τον Δημήτρη Παπαχρήστο (ο εκφωνητής του Πολυτεχνείου και συγγραφέας) στιγμιότυπα της κηδείας. Από την εκκλησία της οδού Κυδαθηναίων της Πλάκας έως το Ά Νεκροταφείο όλο το πλήθος διατράνωνε “Δημοκρατία – Ελευθερία” και τραγουδούσε το ποίημα του Σεφέρη «Άρνηση» (Στο περιγιάλι το κρυφό) του Μίκη και το «Πότε θα κάνη ξαστεριά». Η δήλωση του Σεφέρη κατά της Δικτατορίας Στις 28 Μαρτίου 1969, δυο χρόνια πριν τον θάνατό του, αποφασίζει να μιλήσει για πρώτη φορά δημόσια καταγγέλλοντας τη Δικτατορία. Ἡ δήλωσή του στο BBC έκανε τεράστια αίσθηση στην Ελλάδα και εξωτερικό δίνοντας δύναμη και ελπίδα στο αντιδικτατορικό κίνημα: «…Κλείνουν δυὸ χρόνια ποὺ μᾶς ἔχει ἐπιβληθεῖ ἕνα καθεστὼς ὁλωσδιόλου ἀντίθετο μὲ τὰ ἰδεώδη γιὰ τὰ ὁποῖα πολέμησε ὁ κόσμος μας καὶ τόσο περίλαμπρα ὁ λαός μας στὸν τελευταῖο παγκόσμιο πόλεμο. Εἶναι μία κατάσταση ὑποχρεωτικῆς νάρκης, ὅπου ὅσες πνευματικὲς ἀξίες κατορθώσαμε νὰ κρατήσουμε ζωντανές, μὲ πόνους καὶ μὲ κόπους, πᾶνε κι αὐτὲς νὰ καταποντιστοῦν μέσα στὰ ἑλώδη στεκούμενα νερά. Δὲ θὰ μοῦ ἦταν δύσκολο νὰ καταλάβω πῶς τέτοιες ζημιὲς δὲ λογαριάζουν πάρα πολὺ γιὰ ὁρισμένους ἀνθρώπους. Δυστυχῶς δὲν πρόκειται μόνον γι᾿ αὐτὸ τὸν κίνδυνο. Ὅλοι πιὰ τὸ διδάχτηκαν καὶ τὸ ξέρουν πὼς στὶς δικτατορικὲς καταστάσεις ἡ ἀρχὴ μπορεῖ νὰ μοιάζει εὔκολη, ὅμως ἡ τραγωδία περιμένει ἀναπότρεπτη στὸ τέλος. Τὸ δράμα αὐτοῦ τοῦ τέλους μᾶς βασανίζει, συνειδητὰ ἢ ἀσυνείδητα, ὅπως στοὺς παμπάλαιους χοροὺς τοῦ Αἰσχύλου. Ὅσο μένει ἡ ἀνωμαλία, τόσο προχωρεῖ τὸ κακό. Εἶμαι ἕνας ἄνθρωπος χωρὶς κανένα ἀπολύτως πολιτικὸ δεσμὸ καί, μπορῶ νὰ τὸ πῶ, μιλῶ χωρὶς φόβο καὶ χωρὶς πάθος. Βλέπω μπροστά μου τὸν γκρεμὸ ὅπου μᾶς ὁδηγεῖ ἡ καταπίεση ποὺ κάλυψε τὸν τόπο. Αὐτὴ ἡ ἀνωμαλία πρέπει νὰ σταματήσει. Εἶναι ἐθνικὴ ἐπιταγή…»
Ενότητες στο άρθρο: • Χρειάστηκαν πολλοί αγώνες για να φτάσουμε στο Πολυτεχνείο • Η γνωριμία μου με τον Δημήτρη Παπαχρήστο • Οι επιρροές που μας άνοιξαν άλλους δρόμους • Πώς ξεχωρίζαμε τους φοιτητές • Η μελέτη των 12 της ΑΣΟΕΕ • Η ιστορία πίσω από το σημαδεμένο μάτι • Η εξέγερση • Οι αρνητές των νεκρών της εξέγερσης • Η σημαία του Πολυτεχνείου πρέπει να αποδοθεί στους φοιτητές • Το αποτύπωμα του Πολυτεχνείου
Γράφει ο Γιάννης Πολίτης
«Το Πολυτεχνείο ήταν κορυφαία πράξη όχι μόνο ως γεγονός για την Ελλάδα αλλά παγκοσμίως. Εάν έχεις δει φωτογραφίες από την κατάληψη υπήρχαν συνθήματα που έλεγαν “εδώ θα γίνει Ταϊλανδη”. Κάτι αντίστοιχο έγινε και με το Πολυτεχνείο. «Το Πολυτεχνείο έδρασε σαν σπινθήρας που έκανε τον κόσμο να αντιδράσει απέναντι στη χούντα». Ο πρώην βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Μάκης Μπαλαούρας που είχε ενεργή συμμετοχή, από την αρχή στο φοιτητικό αντιδικτατορικό κίνημα μιλάει στο ethnos.gr και θυμάται όλα όσα διαδραματίστηκαν εκείνες τις ημέρες. Επιπλέον στέκεται στην γνωριμία του με τον εκφωνητή του Πολυτεχνείου Δημήτρη Παπαχρήστο λέγοντας ότι δημιουργήθηκε μεταξύ τους «μία αδερφική σχέση» που κρατάει μέχρι και σήμερα. Ακόμη θυμάται τις επιρροές που είχε η γενιά του και στο τι τον οδήγησε να πάρει μέρος στην αντίσταση κατά της χούντας. Παράλληλα αναφέρεται στη «μελέτη των 12 της ΑΣΟΕΕ» που όπως λέει ήταν μία παράτολμη κίνηση καθώς ήταν ένα έντυπο όπου περιγραφόταν η κατάσταση που επικρατούσε στις σχολές. Μάλιστα με αφορμή αυτό το έντυπο ο ίδιος και άλλοι έντεκα συμφοιτητές του κλήθηκαν σε απολογία από το συμβούλιο των καθηγητών με την αιτιολογία της «παραβίασης των νόμων». Παράλληλα θυμάται ότι μετά την ολοκλήρωση της απολογίας τους στο προαύλιο της ΑΣΟΕΕ οργανώθηκε η πρώτη μαζική συγκέντρωση με πάνω από 1.500 άτομα και ακούστηκαν «απαγορευμένα» τραγούδια της εποχής και συνθήματα κατά της χούντας. Στη συνέχεια παραθέτει την ιστορία γύρω από τη φωτογραφία όπου εμφανίζεται με σημαδεμένο το αριστερό του μάτι και εμφανή σημάδια κακοποίησης. Όπως θυμάται η σύλληψή του τον Φεβρουάριο του ’73 πήρε μεγάλη δημοσιότητα επειδή χτυπήθηκε πάρα πολύ. «Η χούντα επιμελώς δεν είχε δείξει μέχρι τότε κακοποιημένους. Στην περίπτωση μου το επέτρεψε μόνο και μόνο για να τρομοκρατήσει το ανερχόμενο φοιτητικό κίνημα», αναφέρει μεταξύ άλλων. Αναφερόμενος στην εξέγερση του Πολυτεχνείου επισημαίνει ότι δεν ήταν τίποτε προμελετημένο. Παράλληλα προσθέτει ότι «όλες οι σχολές βρίσκονταν σε αναβρασμό και χρειαζόταν μία σπίθα». Σύμφωνα με τον κ. Μπαλαούρα «καμία πολιτική δύναμη δεν επεδίωξε την κατάληψη και όσα ακολούθησαν. Ακόμα και δυνάμεις της Αριστεράς δεν το ήθελαν. Όμως εδώ βλέπουμε το μεγαλείο της νεολαίας καθώς οι φοιτητές κατάφεραν και αντέστρεψαν τη γνώμη των κομμάτων τους. Το Πολυτεχνείο ήταν κορυφαία πράξη όχι μόνο ως γεγονός για την Ελλάδα αλλά παγκοσμίως. Έδρασε σαν σπινθήρας που έκανε τον κόσμο να αντιδράσει απέναντι στη χούντα». Σχετικά με τους αρνητές των νεκρών του Πολυτεχνείου κάνει λόγο για «γελοιότητες». «Δεν μπορώ να πω κάτι άλλο για τέτοιες θεωρίες συνομωσίας και βλακείας. Είναι γεγονότα και μάλιστα δεν πήραν την ηχηρή αποτύπωση που έπρεπε καθώς υπήρχε φόβος στις οικογένειες», τονίζει ακόμη. Μάλιστα καταθέτει και την προσωπική του άποψη με βάση την οποία υπήρχαν περισσότερα θύματα. «Από κάποια στιγμή και έπειτα η δικτατορία πολλούς δεν τους εμφάνιζε νεκρούς. Στις οικογένειες πήγαιναν ένα πακέτο και έλεγαν ότι τον βρήκαμε. Μπορεί να ήταν και 20 μέρες μετά το Πολυτεχνείο. Ενδεχομένως ακόμα και οι οικογένειες τους να μην ξέρουν ότι σκοτώθηκαν στην εξέγερση καθώς δεν τους άφησαν να ψάξουν. Αυτό που λέω είναι προσωπική μου άποψη. Σε καθεστώς έντονης καταστολής οτιδήποτε κινούνταν δεχόταν πυρά. Εκτός από την αστυνομία και τον στρατό υπήρχαν και οι ελεύθεροι σκοπευτές», τονίζει. Σχετικά με τη σημαία του Πολυτεχνείου ο πρώην βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ σημειώνει ότι πρέπει να αποδοθεί στους φοιτητές ή στο Πολυτεχνείο λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «είναι ένα σύμβολο της αντίστασης. Δεν μπορεί να το καρπώνεται μία πολιτική οργάνωση νεολαίας όπως είναι η ΠΑΣΠ». Καταλήγοντας αναφερόμενος στο αποτύπωμα που έχει αφήσει το Πολυτεχνείο τονίζει ότι «είναι κάτι ζωντανό καθώς μίλησε για το τρίπτυχο “Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία”. Είναι ένα σύνθημα που υπήρχε, υπάρχει και θα υπάρχει καθώς είναι ένα αίτημα που αποτυπώνει την ανθρώπινη ύπαρξη». Χρειάστηκαν πολλοί αγώνες για να φτάσουμε στο Πολυτεχνείο «Το Πολυτεχνείο στα μυαλά ορισμένων και ιδιαιτέρως των νέων ανθρώπων έχει σηματοδοτηθεί ως η μόνη κορυφαία πράξη της αντίστασης κατά της χούντας. Όμως τα πράγματα δεν είναι έτσι. Για να φτάσουμε στην εξέγερση χρειάστηκαν πολλοί αγώνες που ήταν το επιστέγασμα και η έκρηξη όλων όσων έγιναν. Θα μιλήσω για την προσωπική μου ερμηνεία των πραγμάτων. Όσοι πήραμε μέρος στην αντίσταση κατά του καθεστώτος είχαμε μία απόλυτη συντροφικότητα η οποία σε μεγάλο βαθμό διατηρείται ακόμα και σήμερα. Για παράδειγμα βλέπω ανθρώπους που ακολουθούσαν άλλους δρόμους – πολιτικούς και κοινωνικούς – και αισθάνομαι μία αγάπη. Δηλαδή δεν δέχομαι να πει κάποιος για τον τάδε που μπορεί να ήταν υπουργός ότι τα έπαιρνε. Αν ακούσω κάτι τέτοιο κάνω επίθεση. Μάλιστα υπήρχαν περιπτώσεις κατά τις οποίες όταν κάποιος από εμάς έπεφτε στα χέρια της αστυνομίας πήγαινε κάποιος άλλος και αναλάμβανε την ευθύνη. Ξεκίνησα από ένα χωριό. Η οικογένεια μου ήταν κεντρώα και ήρθα στην Αθήνα ως ένα χωριατόπαιδο. Όταν πέρασα το κατώφλι της Ανωτάτης Εμπορικής (ΑΣΟΕΕ) ασφυκτιούσα γιατί δεν μπορούσα να μάθω ιδέες που τις απέκρυβαν (κυρίως για την οικονομική σκέψη). Για παράδειγμα ο Μαρξ, ακόμα και ο Κέινς δεν υπήρχαν πουθενά. Αυτό δημιουργούσε σε εμένα αλλά και άλλους έντονους προβληματισμούς. Τότε ήμασταν και σε μία εποχή αμέσως μετά τον Μάη του ’68. Παράλληλα υπήρχε η επιβολή διορισμένων φοιτητών στους φοιτητικούς συλλόγους. Αυτό το θέμα έπαιξε κομβικό ρόλο στη συνέχεια των πραγμάτων. Άλλα ζητήματα που έπαιξαν ρόλο ήταν οι εκδηλώσεις που κάποια στιγμή επιτράπηκαν αναγκαστικά. Αυτές οι εκδηλώσεις γίνονταν από την Ελληνοευρωπαϊκή Κίνηση Νέων (ΕΚΙΝ) και την ΕΚΕΠ (Έταιρεία Μελέτης Ελληνικών Προβλημάτων) . Για παράδειγμα είχε έρθει η Τζόαν Ρόμπινσον (κάτοχος Νόμπελ Οικονομίας). Εκεί μας περίμεναν οι ασφαλίτες οι οποίοι μας κατέγραφαν ενώ στους περισσότερους αφού τους έπαιρναν τα στοιχεία τους καλούσαν στην Ασφάλεια για υπόθεση τους. Φυσικά αυτό το έκαναν για τρομοκράτηση. Αυτές οι εκδηλώσεις λοιπόν ήταν εάν φυτώριο όπου μπορούσες να μιλήσεις χωρίς όμως να είσαι σίγουρος για τον συνομιλητή σου”, αφηγείται στο ethnos.gr o Μάκης Μπαλαούρας.
Η γνωριμία μου με τον Δημήτρη Παπαχρήστο
Ακολούθως εξιστορεί πως γνωρίστηκε με τον Δημήτρη Παπαχρήστο αλλά και τον δημοσιογράφο Πάνο Γεραμάνη. «Μέσα από αυτές τις εκδηλώσεις γνώρισα τον Δημήτρη Παπαχρήστο (εκφωνητής του Πολυτεχνείου) και γίναμε αδέρφια. Ο ένας έδωσε εμπιστοσύνη στον άλλον και σκεφτήκαμε να κινηθούμε. Ήταν η εποχή που άρχισε πια η ενόχληση πολλών φοιτητών από τα φασιστάκια που ήταν διορισμένοι στις σχολές. Τον Μάιο του 1972 πήραμε μία πρωτοβουλία και μαζέψαμε υπογραφές. Όταν το πήρε χαμπάρι η Ασφάλεια άρχισε να μας παρακολουθεί. Είχαμε μαζέψει 100 υπογραφές. Θυμάμαι ότι μας κυνήγησαν. Μάλιστα για να μην τις βρουν τις έχωσα στο πουκάμισο ενός συμφοιτητή μου από το χωριό μου στην Πλατεία Βικτωρίας. Όταν με έπιασαν δεν βρήκαν τίποτε επάνω μου. Πρόσφατα ο εν λόγω φοιτητής μου το θύμισε…Με αυτές λοιπόν τις υπογραφές έγινε ντόρος και το έγραψαν οι εφημερίδες. Είχαμε την ευτυχή συγκυρία να γνωριστούμε με τον Πάνο Γεραμάνη που τότε εργαζόταν στην Ακρόπολη. Όλα ξεκίνησαν όταν θελήσαμε να δώσουμε τις υπογραφές. Πήγαμε στον αρμόδιο δημοσιογράφο τις δώσαμε και φύγαμε. Τότε μας πήρε από πίσω ένας παχύς άνθρωπος και μας λέει “ελάτε εδώ θέλω να σας μιλήσω. Να προσέχετε αυτόν που πήγατε. Δώστε μου ένα αντίγραφο να το στείλω στους ξένους σταθμούς”. Πράγματι το έκανε. Μετά μάθαμε ποιος ήταν. Ο Γεραμάνης ήταν μία σπουδαία φυσιογνωμία», θυμάται με συγκίνηση.
Οι επιρροές που μας άνοιξαν άλλους δρόμους
«Άλλη μία επιρροή ήταν οι παράνομες οργανώσεις. Διότι μέσω των ξένων σταθμών μαθαίναμε τι γινόταν στα στρατοδικεία. Τότε αναρωτιόμασταν “γιατί αυτοί να δικάζονται και να περιγράφουν τα βασανιστήρια τους; Εμείς δεν πρέπει να κινηθούμε;” Το Πολυτεχνείο δεν ήταν μία φωτοβολίδα. Άλλο ένα σημαντικό γεγονός ήταν ότι θέλαμε ελεύθερες εκλογές στους συλλόγους. Εν τέλει έγιναν με βία και νοθεία και αποκαλύφθηκαν πολλά. Για παράδειγμα στη Φιλοσοφική βρήκαν παραπάνω ψηφοδέλτια, ενώ στην Ανωτάτη Εμπορική βρήκαν ψηφοδέλτια ακόμα και στην τουαλέτα. Αυτό ήταν μία σημαντική στιγμή και έπαιξε ρόλο στη μαζικοποίηση του φοιτητικού κινήματος», προσθέτει ο Μάκης Μπαλαούρας.
Πώς ξεχωρίζαμε τους φοιτητές
«Επειδή εκείνη την εποχή ήταν δύσκολο να εμπιστευτείς τον συνομιλητή σου είχαμε βρει έναν τρόπο για να ξεχωρίζουμε τους φοιτητές. Όποιος κρατούσε αθλητική εφημερίδα έμπαινε στη γωνία. Τότε η δικτατορία πήγε να πουλήσει το ποδόσφαιρο σαν όπιο στον ελληνικό λαό. Όποιος κρατούσε μια άλλη εφημερίδα όπως για παράδειγμα το Βήμα και τα Νέα είχε άλλη αντιμετώπιση. Το Βήμα τότε είχε ένα καλό. Παρουσίαζε σε συνέχειες άρθρα αλλά και παρουσίαση του Μάη του ’68. Τα Νέα είχαν μία φωτεινή μορφή, τον Μήνα τον Παπάζογλου. Ο Μηνάς ήταν ο άνθρωπος που παρουσίαζε όλες μας τις κινήσεις. Του χρωστάμε πάρα πολλά», αναφέρει ακόμη.
Η μελέτη των 12 της ΑΣΟΕΕ
«Στο μεταξύ εμείς στη σχολή μου κάναμε κάτι παράτολμο. Συγκεκριμένα εκδώσαμε παράνομα ένα έντυπο σε 1.000 αντίτυπα και καταγράφηκε στην ιστορία ως η “Μελέτη των 12 της ΑΣΟΕΕ“. Στο συγκεκριμένο έντυπο περιγράφαμε την κατάσταση της σχολής. Από τα βιβλία που δεν είχαμε μέχρι τα κεντρικά ζητήματα, όπως ο Νόμος Πλαίσιο που ετοίμαζε η χούντα και κάναμε έντονη αναφορά σε αυτά. Θεωρώ ότι το κείμενο ήταν τομή για την πορεία του φοιτητικού κινήματος. Αμέσως ακολούθησαν το παράδειγμα μας και άλλες σχολές (Ιατρική, Πάντειος, Βιομηχανική κτλ). Όλοι όσοι ήταν άνδρες και είχαν υπογράψει αυτά τα αιτήματα αμέσως μετά στρατεύτηκαν. Στις 25 Ιανουαρίου 1973 μας κάλεσαν στο πειθαρχικό για να απολογηθούμε επειδή παραβιάσαμε ένα κάρο νόμους και ότι θίξαμε το κύρος της σχολής. Στις 5 Φεβρουαρίου απολογηθήκαμε και αμέσως μετά έγινε η πρώτη μαζικότατη αντιδικτατορική διαδήλωση στην Ελλάδα. Τότε η αστυνομία είχε πει ότι στο προαύλιο της ΑΣΟΕΕ βρίσκονταν 1.500 άτομα. Βγαίνοντας έξω από τη Σύγκλητο, μετά την απολογία μας, μιλήσαμε στους συγκεντρωμένους. Τότε έπεσαν και τα πρώτα συνθήματα και τραγούδια. Εκεί βέβαια ήταν οι διορισμένοι που τους λέγαμε ΕΚΟΦΙΤΕΣ αλλά και ασφαλίτες. Η τιμωρία που εμάς επιβλήθηκε ήταν αστεία και δεν τόλμησαν να μας αποβάλλουν», προσθέτει.
Η ιστορία πίσω από το σημαδεμένο μάτι
Ο πρώην βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ είναι ένα από τα πρόσωπα εκείνης της εποχής που εμφανίστηκε σε φωτογραφίες με εμφανή σημάδια κακοποίησης. Όπως λέει ο ίδιος «εκείνη την εποχή έγινε και η πρώτη κατάληψη του Πολυτεχνείου η οποία έχει περάσει στα “ψηλά”. Στις 14 Φεβρουαρίου παραβιάστηκε το άσυλο και η αστυνομία συνέλαβε 14 φοιτητές. Ανάμεσά τους και εγώ. Η σύλληψη μου πήρε μεγάλη δημοσιότητα γιατί με χτύπησαν πάρα πολύ. Μάλιστα υπάρχουν φωτογραφίες που με δείχνουν με σημαδεμένο μάτι. Ήμουν ο πρώτος και ίσως να ήμουν ο μοναδικός άνθρωπος στη δικτατορία που εμφανίστηκα με σημάδια κακοποίησης. Η χούντα επιμελώς δεν έδειχνε κακοποιημένους. Στην περίπτωση μου το επέτρεψε μόνο και μόνο για να τρομοκρατήσει το ανερχόμενο φοιτητικό κίνημα. Μάλιστα κατά τη διάρκεια της δίκης τα δικαστήρια περιφρουρούνταν από μεγάλη αστυνομική δύναμη έτσι ώστε να μην τα προσεγγίσουν οι φοιτητές. Δεν άφησαν ούτε τον πατέρα μου να μπει στη δίκη. Ακόμα και ο ήρωας της αντίστασης Αλέκος Παναγούλης δεν εμφανίστηκε ποτέ χτυπημένος. Η δίκη μαζικοποίησε το φοιτητικό κίνημα και πήρε μεγάλη δημοσιότητα διεθνώς. Μάρτυρες υπεράσπισης ήταν και πολιτικοί (όπως ο Μαύρος και ο Ζίγδης), ακαδημαϊκοί, καθηγητές, όπως ο Γιάνγκος Πεσματζόγλου και δικηγόροι μας, όπως ο Γεώργιος Αλέξανδρος Μαγκάκης, ο Αντώνης Βγότζας, ο Νίκος Κωνσταντόπουλος. Η ποινή μου ήταν έντεκα μήνες με αναστολή. Τις ίδιες μέρες ανακοινώθηκε το προεδρικό διάταγμα για τη στράτευση των φοιτητών. Αμέσως μετά στρατεύτηκα».
Η εξέγερση
Ενθυμούμενος το τριήμερο της εξέγερσης υποστηρίζει ότι «εκείνες τις μέρες του Νοέμβρη αναπτύχθηκε μία πλέρια συντροφικότητα. Τότε έγινε η ρήξη με κάποιους οι οποίοι ορέγονταν ή ήταν έτοιμοι να δεχθούν την πολιτικοποίηση του Παπαδόπουλου με τον Μαρκεζίνη. Το σχέδιο του Παπαδόπουλου έμοιαζε με του Εβρεν στην Τουρκία. Η κατάληψη και η εξέγερση δεν ήταν προμελετημένες. Όλες οι σχολές βρίσκονταν σε αναβρασμό και χρειαζόταν μία σπίθα. Έγινε μία αναταραχή στο Πολυτεχνείο και ταυτόχρονα άλλη μία στη Νομική. Τότε έπεσε το σύνθημα “όλοι στο Πολυτεχνείο“. Δεν το επεδίωξε καμία πολιτική δύναμη. Μάλιστα ακόμα και δυνάμεις της Αριστεράς δεν το ήθελαν. Όμως εδώ βλέπουμε το μεγαλείο της νεολαίας καθώς οι φοιτητές κατάφεραν και αντέστρεψαν τη γνώμη των κομμάτων τους». «Το Πολυτεχνείο ήταν κορυφαία πράξη όχι μόνο ως γεγονός για την Ελλάδα αλλά παγκοσμίως. Εάν έχεις δει φωτογραφίες από την κατάληψη υπήρχαν συνθήματα που έλεγαν “εδώ θα γίνει Ταϊλανδη”. Κάτι αντίστοιχο έγινε και με το Πολυτεχνείο. Το Πολυτεχνείο έδρασε σαν σπινθήρας που έκανε τον κόσμο να αντιδράσει απέναντι στη χούντα. Ιδιαίτερα μετά την εξέγερση – επειδή είχαν βγει διάφορες φήμες – είχαν γίνει αναφορές για δεκάδες νεκρούς. Αυτό ήταν που εξόργισε τον λαό. Θεωρώ ότι ο κόσμος μέχρι τότε ήταν παθητικός απέναντι στη δικτατορία. Βέβαια υπήρχε ένα μεγάλο μέρος που ήταν αντίθετο. Ωστόσο μετά την εξέγερση “έσπασε” η παθητικότητα του κόσμου. Αμέσως μετά το Πολυτεχνείο άρχισαν οι διώξεις.
Οι αρνητές των νεκρών της εξέγερσης
Απαντώντας σε όσους αρνούνται την ύπαρξη νεκρών κάνει λόγο για «γελοιότητες». «Οι νεκροί υπάρχουν. Πάρα πολλοί σκοτώθηκαν γύρω από το Πολυτεχνείο. Όταν γίνεται ένα γεγονός δεν σημαίνει ότι έχεις νεκρούς μόνο στο κέντρο του συμβάντος. Τα παιδιά που δολοφονήθηκαν ήταν στο Πολυτεχνείο ή κοντά σε αυτό. Δεν μπορώ να πω κάτι άλλο για τέτοιες θεωρίες συνομωσίας και βλακείας. Είναι γεγονότα και μάλιστα δεν πήραν την ηχηρή αποτύπωση που έπρεπε καθώς υπήρχε φόβος στις οικογένειες. Προσωπικά πιστεύω ότι είχαμε περισσότερους νεκρούς. Από κάποια στιγμή και έπειτα η δικτατορία πολλούς δεν τους εμφάνιζε νεκρούς. Στις οικογένειες πήγαιναν ένα πακέτο και έλεγαν ότι τον βρήκαμε. Μπορεί να ήταν και 20 μέρες μετά το Πολυτεχνείο. Ενδεχομένως ακόμα και οι οικογένειες τους να μην ξέρουν ότι σκοτώθηκαν στην εξέγερση καθώς δεν τους άφησαν να ψάξουν. Αυτό που λέω είναι προσωπική μου άποψη. Σε καθεστώς έντονης καταστολής οτιδήποτε κινούνταν δεχόταν πυρά. Εκτός από την αστυνομία και τον στρατό υπήρχαν και οι ελεύθεροι σκοπευτές. Τα ονόματα τους έχουν γραφτεί. Μετά τη δικτατορία έφυγαν στο εξωτερικό και δεν αποκλείεται τώρα να έχουν γυρίσει πίσω. Όταν βρισκόμουν στο ΕΑΤ – ΕΣΑ μετά από ξύλο και ανακρίσεις με έστειλαν στην ΕΣΑ Φιλαδέλφειας. Μετά από 15 μέρες γύρισα ξανά στο ΕΑΤ. Εκεί με περίμενε ο διάδοχος του Ιωαννίδη, ο Σπανός. Μόλις μπήκα στο γραφείο είδα ένα περίστροφο πάνω σε ένα τραπεζι και γύρω – γύρω έβλεπα φακέλους που έγραφαν “αρνάκι γάλακτος”, “αρνάκι Νέας Ζηλανδίας κλπ“. Οπότε εγώ τρομοκρατήθηκα και σκέφτηκα ότι αυτοί ήταν νεκροί. Δεν ήταν όμως έτσι. Οι φάκελοι αφορούσαν το σκάνδαλο με υπόθεση των κρεάτων του Μπαλόπουλου».
Η σημαία του Πολυτεχνείου πρέπει να αποδοθεί στους φοιτητές
Σχετικά με τη σημαία του Πολυτεχνείου τονίζει ότι «πρέπει να αποδοθεί στους φοιτητές. Μπορεί να αποδοθεί στους συλλόγους του Πολυτεχνείου. Είναι ένα σύμβολο της αντίστασης. Δεν μπορεί να το καρπώνεται μία πολιτική οργάνωση νεολαίας όπως είναι η ΠΑΣΠ».
Το αποτύπωμα του Πολυτεχνείου
Σύμφωνα με τον κ. Μπαλαούρα «το αποτύπωμα που έχει αφήσει το Πολυτεχνείο 47 χρόνια μετά είναι ότι πρόκειται για ένα ζωντανό γεγονός. Δεν είναι ότι γίνεται ένα μνημόσυνο. Γίνεται μία γιορτή – αγωνιστική παρουσία. Πιστεύω ότι ακόμα και να έρθει ένα σοσιαλιστικό καθεστώς – που θα ήθελα εγώ – το Πολυτεχνείο θα παίζει τον ρόλο του. Μίλησε για τρία πράγματα που δεν ήταν εφεύρημα της κατάληψης. Το “Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία” ήταν να μην πεινάμε και να μπορούμε να ζούμε καλύτερα και να είμαστε ελεύθεροι. Αυτό το σύνθημα υπήρχε τουλάχιστον από την εποχή του Σπάρτακου, υπάρχει και θα υπάρχει καθώς είναι ένα αίτημα διαχρονικά αγωνιστικό».
Ο Μάκης Μπαλαούρας σε συνέντευξη του στο ρ/σ «Στο Κόκκινο» και στον Α. Πετρόπουλο.
Στην αρχή ο πρώην βουλευτής μίλησε για μέρα χαράς, αλλά και δικαίωσης, αναφέρθηκε στην ομόφωνη απόφαση του Εφετείου, αν και αυτονόητη μετά τα εγκλήματα που έκαναν, δε παύει να είναι ιστορική (γνωρίζοντας, παντού, τη μεροληπτική τυφλότητα της), που έχει διδαχτικό αντίχτυπο σε όλη την Ευρώπη. Δίνοντας απέραντα συγχαρητήρια στους δικαστές που εξέφρασαν το κοινωνικό αίσθημα, όπως εκφράστηκε και στην μεγαλειώδη συγκέντρωση, αλλά και το έντονο συναίσθημα που φάνηκε από τα δάκρυα νέων και μεγάλων και από τις ζητωκραυγές και χειροκροτήματα, ιδιαίτερα σε όσους/όσες μιλούσαν και αγωνίζονταν για χρόνια να σπάσουμε το αυγό του φιδιού, όταν άκουσαν ότι «Η Χρυσή Αυγή είναι εγκληματική οργάνωση”!!!
Σε ερώτηση για το πως βίωσε στη Βουλή τη Χρυσή Αυγή, ο Μάκης Μπαλαούρας αναφέρθηκε σε δύο περιστατικά με τον Κασιδιάρη, το μακρύ χέρι της Ναζιστικής οργάνωσης:
«Μάϊος 2016, σε συνεδρίαση της Βουλής όπου προέδρευα, όταν ο Κασιδιάρης που ήθελε, ανεπιτυχώς, να πάρει τον λόγο με τσαμπουκά, προέβη σε τραμπουκισμούς και προσωπικές απειλές και ύβρεις στο πρόσωπο μου. «Δε φοβηθήκαμε τους όμοιούς σου σε νύχτες βάρβαρες με τανκς, σιγά μην φοβηθώ εσένα», του απάντησα και κάθισε κάτω».
Για τη «Φρουρά-Φρουρά!» Έναν, ακριβώς, χρόνο μετά, το 2017, ο Κασιδιάρης επιτέθηκε στον Δένδια «Μην περνάς από μπροστά μου, δεν βλέπεις ότι μιλάω», τον έσπρωξε και έγινε μπάχαλο, που όμως δε έδειξε το κανάλι της Βουλής Οι Χρυσαυγίτες βουλευτές πετούσαν μπουκάλια νερού στους βουλευτές. Βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, όπως Μανιός, Ξυδάκης και Μηταφίδης, σηκώθηκαν απειλητικά, προσεγγίζοντας τα έδρανα της της Χρυσής Αυγής.
«Προέδρευα και βλέποντας ότι η Βουλή θα γινόταν ρινγκ, απέβαλα τον Κασιδιάρη, λέγοντας του «Μολύνετε τη Βουλή!», αλλά αυτός με τσαμπουκά δεν έφευγε. Τότε κάλεσα τη Φρουρά της Βουλής να τον βγάλει βιαίως έξω. Όμως από το πανδαιμόνιο δεν ακουγόταν τίποτα. Το επανέλαβα 20 φορές, μέχρι να ακούσουν οι φρουροί. Έστειλα κλητήρα να καλέσει τη Φρουρά, αλλά και όταν ήλθε ήταν αμήχανη, γιατί πρώτη φορά αντιμετώπιζε τέτοιους έκνομους τραμπουκισμούς. Τελικά, υπάκουσαν και τον έβγαλαν έξω, ο οποίος αφρίζοντας εκστόμιζε ακατανόμαστες ύβρεις. Το σημαντικό κέρδος για τη Δημοκρατία, ήταν μετά από πρόταση μου, η Βουλή ομόφωνα καταδίκασε τη Χρυσή Αυγή, επιβάλλοντας μομφή σε ΟΛΗ την Κοινοβουλευτική Ομάδα της και όχι μόνο στον Κασιδιάρη.»… «Αρκετοί, ιδίως τα γνωστά κανάλια και σάιτ, λοιδόρησαν τη «Φρουρά-Φρουρά», μετρώντας τις φορές που κάλεσα τη φρουρά, υποβαθμίζοντας τη ναζιστική επίθεση της Χρυσής Αυγής στη Δημοκρατία, μέσω της επίθεσης εντός του Κοινοβουλίου», δήλωσε ο Μάκης Μπαλαούρας.
Ο πρώην βουλευτής αναφέρθηκε και στην τυχοδιωκτική πολιτική, όπως έπραξε και στη Συμφωνία των Πρεσπών, της ΝΔ που παρά το επεισόδιο άρχισε από το πέραμα του Ν. Δένδια μπροστά από τον Κασιδιάρη και την ομόφωνη καταδικαστική απόφαση της Βουλής, το βράδυ, ακολουθώντας Άδωνη Γεωργιάδη, έβγαλε ανακοίνωση ότι ήταν στημένο(!) από ΣΥΡΙΖΑ και Χρυσή Αυγή, αδειάζοντας τους βουλευτές της και τον σημερινό υπουργό Εξωτερικών…
Μνήμες από το Πολυτεχνείο και μήνυμα για έναν άλλο δρόμο.
–Κύριε Μπαλαούρα καλησπέρα σας, ευχαριστούμε πάρα πολύ που είστε κοντά μας απόψε για αυτή τη συνέντευξη με την ευκαιρία του εορτασμού της εξέγερσης του Πολυτεχνείου της 17ης Νοέμβρη του 1973, εδώ στο Eλληνικό Σπίτι στο Παρίσι.
Σήμερα είστε βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, τότε ήσασταν στέλεχος του αντιδικτατορικού φοιτητικού κινήματος οπότε και συλλυφθήκατε, βασανιστήκατε, φυλακιστήκατε, κάνατε μεγάλο αγώνα.
Τι έχετε να πείτε σήμερα στην ελληνική διασπορά της Γαλλίας και στους νέους, Έλληνες ή ελληνικής καταγωγής πολίτες της Γαλλίας κυρίως, αλλά και γενικά στο γαλλικό κοινό για την εποχή εκείνη ;
–Κοιτάξτε να δείτε,
Θα πω τους στίχους του εθνικού μας ποιητή, όλα τάσκιαζε η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά.
Και μού έρχεται στο μυαλό και ένας στίχος από τη Μασσαλιώτισσα, που μου το έλεγε η μάνα μου γιατί είχε κάτι σχέσεις με τη Γαλλία; εναντίον της τυραννίας κλαν κλάν τυρανί, κάπως έτσι δεν το θυμάμαι τώρα, μικρός ήμουνα που το άκουγα, ότι δηλαδή πρέπει να αποτινάξουμε την τυραννία.
Πως ήταν στη δικτατορία
Τι ήτανε η δικτατορία στην Ελλάδα ; Ήτανε μια αιματηρή κατάληψη της εξουσίας όπου όλα μπήκανε στο γύψο. Δηλαδή δεν μπορούσαμε να επιλέξουμε να δούμε το κινηματογραφικό έργο που θέλαμε, να δούμε γιατί δεν ερχότανε ποτέ στην Ελλάδα; να διαβάσουμε το βιβλίο που θέλαμε να διαβάσουμε, γιατί το απαγορεύανε από τη λογοκρισία, δεν μπορούσαμε να πάμε μεγαλύτερες παρέες από ορισμένα άτομα και πάνω, ακόμα και εντός του πανεπιστημίου. Αυτό ώθησε κάποιους από μας, νέους τότε, όχι μόνο με ιδανικά αλλά και με αυταπάρνηση, να καλλιεργήσουμε μεταξύ μας αυτό που λέμε συντροφικότητα, πλέρια συντροφικότητα, η συντροφικότητα υπάρχει ακόμα, ανεξάρτητα από τους πολιτικούς χώρους όπου βρισκόμαστε, είναι σαν να αγαπιόμαστε γιατί αυτή η συντροφικότητα δομήθηκε στις συγκρούσεις στους αγώνες εντός και εκτός των πανεπιστημίων, στα κρατητήρια στις εξορίες και όλα αυτά. Άρα είναι δεσμοί, θα έλεγα εν πολλοίς, μεταφορικά, αίματος. Ξεκινήσαμε, λοιπόν, ανά σχολή διάφοροι για να ζητήσουμε τα ελάχιστα. Να πω ένα παράδειγμα. Τότε, το ΄68 ήτανε ο περίφημος Μάης, όχι μόνο ΄στη Γαλλία ήταν στην Ιταλία, στην Αγγλία, στη Γερμανία, στις ΗΠΑ… Οι εφημερίδες και τα ραδιόφωνα της εποχής εκείνης, το μόνο που μετέφεραν για να σταθεροποιήσουν το χουντικό, το δικτατορικό καθεστώς, ήταν ότι οι κομμουνιστές θέλαν να πάρουν την εξουσία. Αυτό ήταν. Αλλά δεν μαθαίναμε, δεν μας επιτρεπόταν να μάθουμε το τι ακριβώς ήταν τα αιτήματα της νεολαίας της εποχής εκείνης. Όχι μόνο τα αιτήματα, ήτανε και πως τα παρουσιάζανε, πώς τα διεκδικούσανε, με χάπενινγκς. Τελικά η προσφυγή μας ήταν στους παράνομους κατά τη δικτατορία ραδιοφωνικούς σταθμούς του εξωτερικού όπως ήταν η Ντόιτσε Βέλε, ο ραδιοφωνικός σταθμός του Παρισιού, το ΒΒC, η Φωνή της Αλήθειας και προσπαθούσαμε μέσα από αυτά τα ραδιοκύματα να μάθουμε το τι συνέβαινε. Έγινε μια πρωτοφανής ιστορικά, αν θέλετε, κίνηση τος πώς γεννήθηκε αυτό το κίνημα. Ήταν ένα αυτόνομο, αυτόνομο υπογραμμίζω, κίνημα της τότε νεολαίας. Βέβαια οι επιρροές ήταν μεγάλες από τις αντιδικτατορικές οργανώσεις και πάντα το σημειώνω, αυτό που και προηγήθηκε ημών, δηλαδή του μαζικού φοιτητικού κινήματος εντός των πανεπιστημίων και που το συνέχισαν κατά τη διάρκεια που ήμασταν και εμείς. Αυτές λοιπόν οι οργανώσεις με τον αγώνα που δώσανε, τον παράνομο αγώνα, δηλαδή μπορεί να βάζανε κροτίδες, πετάγανε φυλλάδια στους δρόμους και στα αμφιθέατρα και συλλαμβάνονταν, η μαθηματική βεβαιότητα ότι θα συλληφθούν ήτανε σίγουρη, αυτοί λοιπόν με τον στεντόρειο λόγο τους, τον αγωνιστικό λόγο τους στα στρατοδικεία μας φλόγιζαν και μας έδιναν δυνάμεις για να κάνουμε κι εμείς κάτι και λέγαμε, γιατί αυτοί κι όχι εμείς.
Η μεταπολίτευση είχε τη σφραγίδα του φοιτητικού κινήματος
–Κατάλαβα…Να σας κάνω μια ερώτηση Στη μνήμη μου εκ των υστέρων έχει καταγραφεί, όπως και σε πολλούς άλλους ανθρώπους, αυτή η τρομερή σκηνή του τανκ που μπαίνει στο Πολυτεχνείο και σκοτώνει τους φοιτητές…
– Ναι, ήταν ένας Σουηδός δημοσιογράφος, ρεπόρτερ, με τον οποίο γνωριστήκαμε μετά από πολλά χρόνια και τα είπαμε, μια εξαιρετική ύπαρξη που μας βοήθησε όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά στην Ευρώπη. Θέλω να σημειώσω εδώ κάτι. Εμείς είχαμε και σημαντικό σύμμαχο: τους Έλληνες του εξωτερικού και τους Ευρωπαίους ανά χώρα: Γάλλους, Γερμανούς, Εγγλέζους, Ιταλούς οι οποίοι βοήθησαν πάρα πολύ και μας ενίσχυσαν και ηθικά και πολιτικά αλλά και σε μερικές περιπτώσεις και οικονομικά. Οι Έλληνες και οι ξένοι σύντροφοι, οι διανοούμενοι πολλοί πέρναν το λόγο βοηθούσαν δυνατά και στεντόρεια έτσι ώστε κατάφεραν και αυτοί να απομονώσουν το καθεστώς. Θυμίζω ότι η Ελλάδα τότε επί δικτατορίας την είχανε πετάξει έξω από το Συμβούλιο της Ευρώπης, ένα μεγάλο πλήγμα για τη δικτατορία στη χώρα μας. Εν πάση περίπτωση ο αγώνας ήταν και ωραίος και δύσκολος. Και νομίζω ότι καταφέραμε πολλά πράγματα. Δεν καταφέραμε αυτά τα οποία θα θέλαμε και είχαμε όνειρα αλλά καταφέραμε πολλά. Και νομίζω ότι η μεταπολίτευση είχε τη σφραγίδα του φοιτητικού κινήματος τότε σε πολλά πράγματα. Ακόμα και το σύνταγμα της Ελλάδας, αν εξαιρέσεις τα άρθρα αυτά τα οποία γίνεται προσπάθεια να αλλαχτούνε, είναι από τα πλέον προοδευτικά της Ευρώπης, άλλο αν εφαρμόζονται και πώς είναι. Το σύνταγμα αυτό μιλάει για συμμετοχές, μιλάει για την ελευθερία του ατόμου, μιλά για το άσυλο στα πανεπιστήμια, μιλά για το δημόσιο πανεπιστήμιο, πολλά πράγματα είναι το σύνταγμα το δικό μας, δεν ξέρω αν υπάρχουν τέτοια στοιχεία έτσι και σε τέτοια ένταση και σε άλλα συντάγματα της Ευρώπης. Είναι λογικό ότι τα άλλα συντάγματα τα ευρωπαϊκά ήτανε παλιά, με εξαίρεση Ισπανία και Πορτογαλία, το δικό μας ήταν ένα τελευταίο σύνταγμα το οποίο αποτύπωνε τις κοινωνικές ισορροπίες και τα μηνύματα που είχανε διαμορφωθεί την εποχή εκείνη που φτιάχτηκε το σύνταγμα παρά το γεγονός ότι φτιάχτηκε από μια συντηρητική πλειοψηφία.
Το Πολυτεχνείο ήταν ο βατήρας που εκτοξεύτηκε
-Δεν ήτανε μόνο το Πολυτεχνείο όμως, το Πολυτεχνείο ήτανε, αν θέλετε, το επιστέγασμα μιας προσπάθειας που άρχισε από την πρώτη μέρα της δικτατορίας, από την 21η Απριλίου του 1967. Δηλαδή ήταν σαν ο βατήρας να εκτοξεύτηκε και να πήγε στο υψηλότερό του σημείο. Νωρίτερα είχαν γίνει πολλά πράγματα και είναι λογικό η Ιστορία να μην τα καταγράφει πλήρως και ούτε στα ίδια μεγέθη όπως την ιστορία του Πολυτεχνείου αλλά να τα αναφέρω απλώς : η πρώτη εκδήλωση η αντιδικτατορική μαζική ήταν στο προαύλιο της ΑΣΟΕΕ, εγώ ήμουνα στην ΑΣΟΕΕ αλλά είναι γεγονός, δεν το λέω επειδή ήμουνα στην ΑΣΟΕΕ, όπου τότε γύρω στα 1600 άτομα, φοιτητές, μαζευτήκανε για να μας υποστηρίξουν γιατί τότε μας περνάγανε πειθαρχικό, τραγουδούσανε τραγούδια απαγορευμένα, αντιχουντικά υπέρ της ελευθερίας και φωνάζανε συνθήματα κατά της δικτατορίας. Αμέσως μετά γίνανε οι τρείς καταλήψεις με κορύφωση πάντα την τρίτη κατάληψη της Νομικής Σχολής, αλλά προηγήθηκε η πρώτη κατάληψη η οποία παραμένει άγνωστη του Πολυτεχνείου στις 14 του Φλεβάρη του ΄73 όπου εκεί ήτανε αν θέλετε μια τομή, όλα αυτά τα γεγονότα που σας λέω ήτανε τομές για την εκτίναξη τη μαζικοποίησή του και αν θέλετε τη στρατηγική που τότε επιλέχτηκε μιας σύγκρουσης στο Πολυτεχνείο.
Το σήμερα είναι πολύ δύσκολο, ο αντίπαλος είναι ύπουλος
–Τι θυμάστε από τότε, το λέω αυτό γιατί. αν για παράδειγμα σας ακούει ένα παιδί, ένας έφηβος, τι θα του λέγατε ;
-Νομίζω ότι δεν θα του έλεγα περιστατικά, αυτά έχουν αποτυπωθεί, υπάρχουν μαρτυρίες, φωτογραφίες, κινηματογραφικά στιγμιότυπα, αυτά έχουν αποτυπωθεί. Όπως σας είπα, εκείνες οι τρείς ημέρες ήταν επιστέγασμα μιας ολόκληρης πορείας και εκεί γίνανε και τομές όσον αφορά στην οργάνωση όλου αυτού του εγχειρήματος με το εστιατόριο, με το φαρμακείο, με το νοσοκομείο και με το ραδιοφωνικό σταθμό φυσικά.
Να πάμε στο σήμερα λιγάκι. Το σήμερα είναι πολύ δύσκολο και έχει πολλές δυσκολίες και πολλά αρνητικά όσον αφορά στους νέους αλλά και στους πολίτες γενικότερα. Γιατί σήμερα ο αντίπαλος είναι κρυφός, δεν είναι φανερός όπως το τανκ και οι συλλήψεις κτλ. Σήμερα ο αντίπαλος εισχωρεί μπαίνει από τις χαραμάδες, από τις πόρτες, τα παράθυρα, o αντίπαλος είναι η τηλεόραση, είναι τα κανάλια που περνάνε μηνύματα, αν θέλετε, απαράδεκτα για νέους ανθρώπους που πρέπει να διαμορφωθούν με ελευθερία, με δημοκρατία, με αγάπη στο συνάνθρωπό τους. Περνάνε πολλά μηνύματα καλυμμένα, ρατσιστικά, ομοφοβικά και επομένως είναι δύσκολη η αντιμετώπισή του, τότε ήταν πιο εύκολα. Δεν είναι μόνο η κεντρική πολιτική σκηνή γιατί υπάρχουν συγκρούσεις μεταξύ των κομμάτων που διαμορφώνουν συσχετισμούς . Είναι κυρίως το υπόγειο που διαμορφώνεται,, είναι τα μπλόγκς στο ίντερνετ που μπορεί να γράψει ο άλλος μια ψευδή είδηση να αμαυρώσει καταστάσεις, να περάσει μηνύματα αυτού του είδους που είπα προηγουμένως.
Αν η Ευρώπη δεν αλλάξει, δε θάχει μέλλον
Και το μεγάλο πρόβλημα που έχει συνολικά η Ευρώπη, δεν είναι μόνο η Ελλάδα, είναι ότι κινείται προς την Ακροδεξιά. Τι σημαίνει ακροδεξιά; Δεν είναι απλώς μια μετατόπιση προς ένα άκρο του πολιτικού γίγνεσθαι είναι τα μηνύματα και τα μορφώματα που παρουσιάζει η ακροδεξιά: να χτυπήσουμε, να εκδιώξουμε τον Άλλον, που είτε είναι ξένος είτε είναι διαφορετικός: Nα περιχαρακωθούμε σε ένα δήθεν εθνικό γίγνεσθαι: οι Γάλλοι να είναι οι Γάλλοι γιατί έτσι τους γουστάρει, οι Γερμανοί από την άλλη μεριά, να πάμε δηλαδή σε καταστάσεις που θεωρούσαμε ότι είχαν ξεπεραστεί από την Ιστορία και από τους πολέμους και αυτό ήταν μια μεγάλη τομή για τους ευρωπαϊκούς λαούς και με την ίδρυση της ευρωπαϊκής ένωσης.
Όμως εδώ υπάρχει το μεγάλο πρόβλημα
Η ευρωπαϊκή ένωση έχει ακολουθήσει το νεοφιλελεύθερο δόγμα, δηλαδή όλα υπέρ του κεφαλαίου. η ιστορία σε αυτά τα κράτη της Ευρώπης, που είναι πάρα πολύ σημαντική και διδακτική, ήταν ότι προσπαθούσαν να αμβλύνουν τις κοινωνικές διαφοροποιήσεις όσο μπορούσανε. Καπιταλισμός ήταν και τότε, καπιταλισμός είναι και τώρα αλλά τώρα είναι ο έντονος, ο νεοφιλελευθερισμός . Αυτό τι κάνει; Αυτό περιθωριοποιεί πολλές ομάδες πολιτών στα ευρωπαϊκά κράτη με ανέχεια. Σκεφτείτε στη Γερμανία την πλούσια τη Γερμανία που κυριαρχεί στην Ευρώπη από όλες τις απόψεις, υπάρχουν σήμερα αυτή τη στιγμή που μιλάμε γύρω στα 15 εκατομμύρια πάμφτωχοι, χωρίς δικαιώματα, χωρίς τίποτε. Αυτή η κατάσταση της Ευρώπης αν δεν αλλάξει θα οξυνθεί θα έχουμε το μόρφωμα Λεπέν ή του Ούρμπαν ή του Σαλβίνι στην Ιταλία, να αγκαλιάζει όλη την Ευρώπη. Επομένως πρέπει ο κώδωνας του κινδύνου να ακουστεί από όλους, ότι αυτά τα μορφώματα πρέπει να χτυπηθούνε και είναι πρώτο καθήκον των ευρωπαίων πολιτών να το κάνουν.
Η νεοφιλελεύθερη πολιτική, και φυσικά η Ελλάδα την έχει πληρώσει τώρα οχτώ χρόνια με την πιο ακραία μορφή της, ασκείται, πολύ λιγότερο βέβαια, και στην υπόλοιπη Ευρώπη, με αποτέλεσμα να υπάρχουν αυτά τα μορφώματα. Δεν μπορώ να ανεχτώ σαν άτομο, σαν Ευρωπαίος πολίτης ότι η Λεπέν είναι πρώτη σε δημοτικότητα, βγήκε χτες δημοσκόπηση, στη Γαλλία. Είναι εξωφρενικό. Πού; Στη Γαλλία. Αν λοιπόν η Ευρώπη δεν αλλάξει οικονομικά, πολιτισμικά, αν δεν αλλάξει και δεν επανέλθει στις βασικές αξίες είτε της γαλλικής επανάστασης είτε των αγώνων των υπολοίπων λαών, τότε η Ευρώπη δε θάχει μέλλον. Στην πρώτη φάση θα πάει στην ακροδεξιά που θα αγκαλιάσει πάρα πολλά κράτη και σε δεύτερη φάση δε θάχει μέλλον. Αυτό δηλαδή που είχαν καταφέρει οι λαοί της Ευρώπης θα γκρεμιστεί. Κι αυτό είναι πάρα πολύ επικίνδυνο πράγμα.
–Επικίνδυνο για την ειρήνη ;
Επικίνδυνο για την ειρήνη και για την ανθρωπότητα. Και εν γένει και στην Ευρώπη. Τα μορφώματα τύπου Τράμπ θα γίνουνε και στην Ευρώπη και μάλιστα ενδεχομένως με πιο ακραία μορφή. Σκεφτείτε τώρα να υπάρξουν ηγεσίες πιο ακραίες από τον Τράμπ. Τι άλλο να πει κανείς, για αυτά που μπορεί να υπάρξουν.
-Ωστόσο για να έρθουμε ξανά στην Ελλάδα και να τελειώσουμε με ένα πιο αισιόδοξο μήνυμα. Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα στην ΕΕ που έχει στην κυβέρνηση ένα κόμμα της ριζοσπαστικής Αριστεράς, τον ΣΥΡΙΖΑ, με πρωθυπουργό τον Αλέξη Τσίπρα και είναι έντονη η επιθυμία πολλών μελών τόσο της ελληνικής διασποράς όσο και της γαλλικής κοινής γνώμης να στηριχτεί η προσπάθεια αυτή του ελληνικού λαού και της κυβέρνησής του που έχει δώσει κατεύθυνση προς την κοινωνική δικαιοσύνη, προς τις δημοκρατικές αρχές και τις ελευθερίες.
–Μακάρι να είναι έτσι όπως τα λέτε. Μακάρι. Αλλά φοβάμαι πώς δεν είναι, είναι αυτό που θέλουμε, όχι αυτό που γίνεται. Γιατί όταν δίναμε τη μάχη το 2015 εναντίον των μνημονίων κτλ μείναμε μόνοι, μα τελείως μόνοι . Κι όχι μόνο από κυβερνήσεις , μείναμε μόνοι κι από τα κινήματα της Ευρώπης. Σταματήσανε να μας υποστηρίζουν, έγινε μια παράλυση, θα έλεγα. Στις μεγάλες συγκρούσεις μέχρι το καλοκαίρι του 2015 αισθανόμουνα κι εγώ και πολλοί από μας, ίσως και όλος ο ελληνικός λαός αισθανόμασταν ότι μείναμε μόνοι. Κι επομένως όταν ένας μικρός λαός και μια κυβέρνηση της Αριστεράς, η μόνη κυβέρνηση της Αριστεράς που υπήρχε τότε την αφήνουνε μόνη της, καταλαβαίνετε ότι θα πάει σε επώδυνους συμβιβασμούς. Και υπογράψαμε μνημόνιο, δεν το θέλαμε, αναγκαστήκαμε, εν πάση περιπτώση, δείξαμε όμως και εντός μνημονίων την άλλη λογική μας στηρίζοντας τους πιο αδύναμους της κοινωνίας. Νομίζω ότι υπάρχουν τέτοια δείγματα, να μην τα αναφέρω αναλυτικά, το εισόδημα αλληλεγγύης, πολλά άλλα κοινωνικά μέτρα, την Υγεία που είχε καταβαραθρωθεί, την Παιδεία που δεν λειτουργούσε, την κοινωνική οικονομία και πολλά άλλα και τώρα μετά το καλοκαίρι που βγήκαμε από το μνημόνιο έχουμε πολύ έργο να κάνουμε παρά τον περιορισμό τον δημοσιονομικό που εξακολουθεί να υπάρχει, αλλά αυτό το δείχνουμε μέχρι να γίνουν εκλογές.
-Μπορεί να είναι μια μειοψηφία όσοι στηρίζουν τον ελληνικό λαό και την ελληνική κυβέρνηση στη Γαλλία, ωστόσο θα θέλαμε να γίνει ακόμα πιο μεγάλος και ο σκοπός αυτής της βραδιάς αυτός είναι.
-Προφανώς. Μια τελευταία κουβέντα: σε λίγους μήνες, τον Μάη, θα έχουμε ευρωεκλογές. Εδώ είναι ένα στοίχημα, Η άκρα δεξιά θα συνασπιστεί, η δεξιά το ίδιο. Η αριστερά στην Ευρώπη, με τις διαφορές που έχει μεταξύ της, θα μπορέσει να δώσει ένα μήνυμα στους Ευρωπαίους πολίτες για έναν άλλο δρόμο ;
Τα τρία κομμάτια του συνθήματος «Ψωμί, Παιδεία, Ελευθερία» έρχονται από πολύ παλιά, από τον Σπάρτακο, και φτάνουν έως τη Γαλλική Επανάσταση. Τράνταξε αυτό το σύνθημα την παθητική στάση μεγάλων τμημάτων του ελληνικού λαού. Η χούντα έστειλε τα τανκς και χτύπησε στο ψαχνό, όμως από το Πολυτεχνείο ολοκληρώνεται η απονομιμοποίησή της στον ελληνικό λαό
Του Μάκη Μπαλαούρα*
Η επέτειος της εξέγερσης του Πολυτεχνείου είναι μια γιορτή ανάτασης, μια γιορτή αντίστασης, μια νίκη του αδύνατου. Είναι μια απόδειξη της αισιοδοξίας της βούλησης.
Το Πολυτεχνείο ήταν κορύφωση, ήταν ώριμος καρπός ενός μακρού, επταετούς συλλογικού αγώνα με πολλές κοίτες: Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Γιάννενα. Και με πολλές εκβολές: φοιτητές, μαθητές, εργάτες και αγρότες. Πάνω από όλα, τους νέους και τις νέες.
Το Πολυτεχνείο είναι ένα ιστορικό παράδειγμα για τη θεωρία της πράξης. Από την πρώτη στιγμή της δικτατορίας είχαμε φυλακίσεις και εξορίες χιλιάδων, κυρίως κομμουνιστών – αριστερών, αλλά και δημοκρατών. Υπήρξαν οι πρώτες αντιστασιακές οργανώσεις και πράξεις: το ΠΑΜ, η «Δημοκρατική Άμυνα», η νεολαία της ΕΔΑ, ο «Ρήγας Φεραίος», η ΚΝΕ, το ΑΕΜ, το ΠΑΚ, το «Κίνημα της 20ής Οκτώβρη», καθώς και άλλες, όπως του Αλέκου Παναγούλη. Όλοι τους έδωσαν σκληρό, αδυσώπητο αγώνα εναντίον του αυταρχισμού, της ωμής βίας, της στέρησης βασικών δικαιωμάτων και ελευθεριών και της διαφθοράς της χούντας.
Οι οιμωγές των βασανισμένων έγιναν μανιφέστα ελευθερίας και ριζοσπαστισμού και φλόγισαν εμάς τους νεότερους. Μέσα από τα παράνομα ραδιόφωνα, Deusche Welle, Λονδίνο, Παρίσι, «Φωνή της Αλήθειας», έρχονταν τα μηνύματα του Μάη του ’68, του αντιπολεμικού κινήματος για το Βιετνάμ, για τον Τσε, για την Άνοιξη της Πράγας. Μαζί προθέτονταν και άλλα μακρύτερα «απελευθερωτικά ποτάμια», όπως το παράδειγμα του ΕΑΜ, το κίνημα για τη δημοκρατική ομαλότητα, το «1-1-4», το 15% για την Παιδεία. Στην πορεία φτιάχτηκε ένα εκρηκτικό αμάλγαμα της σπουδάζουσας νεολαίας με τους διανοούμενους και την τέχνη.
Καταιγιστικές εξελίξεις
Όλα αυτά έφεραν καταιγιστικά γεγονότα:
• το 1971 ήταν η κηδεία του Σεφέρη,
• το 1972 το αίτημα για ελεύθερες εκλογές
• και το 1973 η «Μελέτη των δώδεκα της ΑΣΟΕΕ» που αποτέλεσε τομή για το φοιτητικό κίνημα. Ακολούθησαν αμέσως Ιατρική, Πάντειος, Βιομηχανική.
• Η πρώτη μαζική εκδήλωση σε πανεπιστήμιο ήταν για την παραπομπή των 12 απείθαρχων φοιτητών στο Πειθαρχικό Συμβούλιο της ΑΣΟΕΕ, τον Φεβρουάριο του 1973.
•Η δικτατορία κατέφυγε στη στράτευση των φοιτητών, προσδοκώντας ότι θα αφήσει ακέφαλο το φοιτητικό κίνημα. Όμως μπήκαν μπροστά στον αγώνα οι συντρόφισσές μας και πήραν το κίνημα στα χέρια τους.
• Τελευταίο γεγονός -σταθμός του φοιτητικού κινήματος πριν από την έκρηξη του Νοεμβρίου ήταν η πρώτη κατάληψη του Πολυτεχνείου τον Φεβρουάριο του 1973, η παραπομπή και η δίκη των 11 συλληφθέντων εκεί και στη συνέχεια οι τρεις καταλήψεις της Νομικής. Οι φοιτητές της Νομικής πολιτικοποίησαν περισσότερο: διεκδικούσαν την ελευθερία, τη σε βάθος δημοκρατία, θέτοντας ουσιαστικά ζήτημα ανατροπής του καθεστώτος.
Όλοι οι δρόμοι οδήγησαν, συνεπώς, στο μεγάλο αντιστασιακό άλμα: Η κατάληψη στο Πολυτεχνείο ήταν μία πλήρης ελευθερία, συντροφικότητα, ελπίδα, για έναν καινούργιο, διαφορετικό κόσμο. Το μοντέλο της οργάνωσης στην κατάληψη, με ιατρεία, μαγειρεία και ραδιοφωνικό σταθμό, φανέρωνε ένα ατίθασο, αυτόνομο κίνημα.
«Ψωμί, Παιδεία, Ελευθερία»
Τα τρία κομμάτια του συνθήματος «Ψωμί, Παιδεία, Ελευθερία» έρχονται από πολύ παλιά, από τον Σπάρτακο, και φτάνουν έως τη Γαλλική Επανάσταση. Τράνταξε αυτό το σύνθημα την παθητική στάση μεγάλων τμημάτων του ελληνικού λαού. Η χούντα έστειλε τα τανκς και χτύπησε στο ψαχνό, όμως από το Πολυτεχνείο ολοκληρώνεται η απονομιμοποίησή της στον ελληνικό λαό.
Διδάγματα από το Πολυτεχνείο: Το ηθικό, πολιτικό, ιδεολογικό δέσιμο ολοκληρώθηκε με την πλέρια συντροφικότητα. Δόθηκε αγώνας από όλες τις πολιτικές πλευρές, οφείλω να πω, αλλά με ηγεμονεύουσα δύναμη την πληθυντική Αριστερά.
Το Πολυτεχνείο υπήρξε μια ανολοκλήρωτη εξέγερση. Ιδίως τότε καταγράφηκε ως ήττα, όμως ήταν μια εικονική ήττα. Εμπεριείχε αναπτυσσόμενα κύτταρα ανατροπής, σπέρματα νίκης. Έφερε ρήξη στον ισχύοντα μέχρι τότε συσχετισμό των κοινωνικών δυνάμεων. Η επίδρασή του έγινε ιδιαίτερα αισθητή στη Μεταπολίτευση, καθώς επέφερε ρήξη στον αυταρχισμό, στο κράτος έκτακτης ανάγκης των τριών δεκαετιών μετά τον Εμφύλιο, οδήγησε στην εξομάλυνση του ανώμαλου πολιτικού συστήματος που χώριζε τους πολίτες σε μιάσματα και εθνικόφρονες, έβαλε ζητήματα εθνικής ανεξαρτησίας και αποτέλεσε ένα παγκόσμιο παράδειγμα για το πώς ένας λαός γίνεται ξανά ελεύθερος.
Φλογίζει τις καρδιές, κυρίως, της νεολαίας στο σήμερα και στο αύριο…
* Ο Μάκης Μπαλαούρας είναι βουλευτής Ηλείας του ΣΥΡΙΖΑ. Κατά τη διάρκεια της χούντας συνελήφθη και δικάστηκε και βασανίστηκε για την αντιδικτατορική του δράση ** από την «Αυγή»
Πρώτο επεισόδιο: Δε φοβήθηκα τους ομοίους σου σε νύχτες βάρβαρες με τανκς, σιγά μην φοβηθώ εσένα
«Μάϊος 2016, σε συνεδρίαση της Βουλής όπου προέδρευα, ο Κασιδιάρης με τσαμπουκά πήρε αυθαίρετα τον λόγο, ενώ μιλούσε άλλος βουλευτής, της ΝΔ. Τότε άρχισε τραμπουκισμούς και προσωπικές απειλές και ύβρεις στο πρόσωπο μου. «Οι τραμπουκισμοί δεν περνάνε σε μένα» του απάντησα. Ο Κασιδιάρης με άγριες φωνές και εκφράσεις πεζοδρομίου με χαρακτήρισε «βλάκα» και «καραγκιόζη».
«Κάτσε κάτω ρε», του είπα “Μη μου σηκώνεις εμένα τη φωνή.. Αλλού αυτά. Στη νύχτα να πηγαίνεις να τα κάνεις…Δεν σε φοβάμαι. Δε φοβηθήκαμε τους ομοίους σου σε νύχτες βάρβαρες με τανκς, σιγά μην φοβηθώ εσένα» και απαίτησα να κάτσει κάτω και αυτός αποχώρησε σαν βρεγμένη γάτα…
Δεύτερο επεισόδιο: «Φρουρά-Φρουρά!» για τους πετάξουν έξω γιατί μολύνουν τη Δημοκρατία
Έναν, ακριβώς, χρόνο μετά, το 2017, ο Κασιδιάρης επιτέθηκε στον Δένδια «Μην περνάς από μπροστά μου, δεν βλέπεις ότι μιλάω», τον έσπρωξε. Έγινε μπάχαλο, που όμως σταμάτησε να το δείχνει το κανάλι της Βουλής. Οι Χρυσαυγίτες βουλευτές είχαν σηκωθεί κραύγαζαν και πετούσαν μπουκάλια νερού στους βουλευτές.
Βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, όπως Μανιός, Ξυδάκης, Μηταφίδης και άλλοι σηκώθηκαν απειλητικά, προσεγγίζοντας τα έδρανα της της Χρυσής Αυγής.
Προέδρευα και βλέποντας ότι η Βουλή θα γινόταν ρινγκ, απέβαλα τον Κασιδιάρη, λέγοντας του «Μολύνετε τη Βουλή, μολύνετε τη Δημοκρατία!», αλλά αυτός με τσαμπουκά δεν έφευγε. Τότε κάλεσα τη Φρουρά της Βουλής να τον βγάλει βιαίως έξω. Όμως από το πανδαιμόνιο δεν ακουγόμουν στην αίθουσα. Αντίθετα με κατέγραφε το κανάλι. Το επανέλαβα 20 φορές, μέχρι να έλθει η φρουρά. Έστειλα κλητήρα να την καλέσει, αλλά και όταν ήλθε ήταν αμήχανη, γιατί πρώτη φορά αντιμετώπιζε τέτοιους έκνομους τραμπουκισμούς. Τελικά, υπάκουσαν και τον έβγαλαν έξω, ο οποίος αφρίζοντας εκστόμιζε ακατανόμαστες ύβρεις.
Το σημαντικό κέρδος για τη Δημοκρατία, ήταν μετά από πρόταση μου, η Βουλή ομόφωνα καταδίκασε τη Χρυσή Αυγή, επιβάλλοντας μομφή σε ΟΛΗ την Κοινοβουλευτική Ομάδα της και όχι μόνο στον Κασιδιάρη…
«Αρκετοί, ιδίως τα γνωστά κανάλια και σάιτ, λοιδόρησαν τη «Φρουρά-Φρουρά», μετρώντας τις φορές που κάλεσα τη φρουρά, υποβαθμίζοντας τη ναζιστική επίθεση της Χρυσής Αυγής στη Δημοκρατία, μέσω της επίθεσης εντός του Κοινοβουλίου».
Σημειώνω όμως την τυχοδιωκτική πολιτική της Ν.Δ., που παρά το επεισόδιο άρχισε από το πέρασμα του Ν. Δένδια μπροστά από τον Κασιδιάρη, καθώς και ότι ψήφισε την καταδικαστική απόφαση της Βουλής, το βράδυ έβγαλε ανακοίνωση ότι ήταν «στημένο επεισόδιο», από ΣΥΡΙΖΑ- Χρυσή Αυγή, αδειάζοντας τους βουλευτές της και τον σημερινό υπουργό Εξωτερικών…
Ο Δένδιας που τον ρώτησα αν συμφωνεί με το κόμμα του, γιατί έτσι θα ήταν και αυτός στο κόλπο, μου απάντησε πως δεν τον ενημέρωσαν και ότι αυτά είναι αστειότητες και κούνησε το κεφάλι του με μορφασμό απέχθειας…
Λόγω του πάθους της εναντίον του ΣΥΡΙΖΑ, δυστυχώς ακολούθησε τον ίδιο καιροσκοπικό δρόμο με τη ΝΔ και η Ζωή Κωνσταντοπούλου μιλώντας για «προσυνεννοημένο επεισόδιο»! …
Τέσσερα κτήρια του πρώην Στρατοπέδου ΕΑΤ – ΕΣΑ, που βρίσκονται στο Πάρκο Ελευθερίας, από το 1997 έχουν χαρακτηρισθεί ιστορικά διατηρητέα μνημεία, δεδομένου ότι υπήρξαν τόπος βασανιστηρίων και μαρτυρίου των αγωνιστών κατά της χούντας, καθώς και μνημειακός χώρος και σύμβολο της αντιδικτατορικής δημοκρατικής αντίστασης του Ελληνικού λαού.
Τα δύο από αυτά έχουν παραχωρηθεί κατά χρήση και χωρίς αντάλλαγμα για αόριστο χρονικό διάστημα προς το Σύνδεσμο Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών Σ.Φ.Ε.Α 1967 – 1974, με αποφάσεις του Δημοσίου, προκειμένου να δημιουργηθεί και να λειτουργήσει σ` αυτά Μουσείο Αντιδικτατορικής Αντίστασης.
Όλα τα κτήρια όμως χρειάζονται εκτεταμένες οικοδομικές εργασίες, προκειμένου να συντηρηθούν, να ανακαινισθούν, να εκσυγχρονισθούν και να αναδειχθούν, ώστε να είναι δυνατή η λειτουργία του ανωτέρω Μουσείου στα δύο από αυτά, καθώς και για τη χρήση των άλλων δύο για συναφείς ή εν γένει πολιτιστικούς σκοπούς.
Με τροπολογία που έφερε χθες στη Βουλή ο βουλευτής Ηλείας του ΣΥΡΙΖΑ Μ. Μπαλαούρας, με τη συνυπογραφή του Νίκου Μανιού και του Τριαντάφυλλου Μηταφίδη (και οι τρεις μέλη του Σ.Φ.Ε.Α., που συνδέονται με αντιδικτατορική δράση), τα ιστορικά αυτά κτήρια μεταβιβάζονται κατά κυριότητα στην Περιφέρεια Αττικής. Με τη μεταβίβαση της κυριότητας στην Περιφέρεια, δε θίγεται η χρήση των δύο κτηρίων από το Σ.Φ.Ε.Α.
Έτσι, η Περιφέρεια, με δικές της δαπάνες, θα μπορέσει να προβεί στην εκτέλεση τωναπαιτούμενων έργων, και το Μουσείο Αντιδικτατορικής Αντίστασης θα προστατευτεί από ενδεχόμενες μελλοντικές απόπειρες να μεταβιβαστεί σε ιδιωτικά συμφέροντα, θα ξεπεράσει τα προβλήματα λειτουργίας του και θα καταλάβει τη θέση που του αξίζει στον πολιτιστικό χάρτη της Αθήνας.
Σημείωση: Ευτυχώς η τροπολογία υπερψηφίστηκε, έστω και με αυτά τα δύο κατά από ΝΔ και Χρυσή Αυγή, που «καταγράφονται στην ιστορική συνείδηση»…
Μίλησαν οι: Μάκης Μπαλαούρας, Βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ, Δημήτρης Αλευρομάγειρος, Αντιστράτηγος ε.α. -Επίτιμος Γενικός Επιθεωρητής Στρατού και Χριστίνα Μουστακλή, σύζυγος του άγρια βασανισμένου στο ΕΑΤ-ΕΣΑ Ταγματάρχη Σπύρου Μουστακλή. Τη συζήτηση συντόνισε η δημοσιογράφος και μέλος του δ.σ. της ΕΣΗΕΑ, Νανά Νταουντάκη.
Στο κατάμεστο από σπουδαστές των Στρατιωτικών Σχολών μεγάλο αμφιθέατρο της Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων (ΣΣΕ), έλαβε χώρα χθες το βράδυ αντιφασιστική εκδήλωση με αφορμή την 48η επέτειο από την επιβολή της δικτατορίας της 21ης Απριλίου 1967. Την πρωτοβουλία και την πολική εποπτεία της οργάνωσης είχε ο Υφυπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Τόσκας.
Με κεντρικό θέμα «Ποτέ πια χούντα! – Ποτέ πια φασισμός!», η εκδήλωση εξελίχθηκε ως ένα περίπου τρίωρο ιστορικό και πολιτικό σεμινάριο, με συντελεστές-ομιλητές που είχαν βιώσει άμεσα τις συνέπειες της αντιδικτατορικής δράσης των ίδιων ή μελών της οικογένειάς τους. Αρκετό μέρος του χρόνου της εκδήλωσης αφιερώθηκε σε ερωτήσεις και διατυπώσεις προβληματισμών των σπουδαστών προς τους ομιλητές, όπως και στις αντίστοιχες απαντήσεις.
Μίλησαν οι: Μάκης Μπαλαούρας, Βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ, Δημήτρης Αλευρομάγειρος, Αντιστράτηγος ε.α. -Επίτιμος Γενικός Επιθεωρητής Στρατού και Χριστίνα Μουστακλή, σύζυγος του άγρια βασανισμένου στο ΕΑΤ-ΕΣΑ Ταγματάρχη Σπύρου Μουστακλή. Τη συζήτηση συντόνισε η δημοσιογράφος και μέλος του δ.σ. της ΕΣΗΕΑ, Νανά Νταουντάκη.
Παρόντες ήταν: Η Αναπληρώτρια Υπουργός Οικονομικών Νάντια Βαλαβάνη, (τότε μαθήτρια, μέλος του ΣΦΕΑ 1967-1974), ο Αντιπεριφερειάρχης Νήσων Σαρωνικού Παναγιώτης Χατζηπέρος (Ναύαρχος ε.α. συμμετείχε στο Αντιδικτατορικό Κίνημα του Ναυτικού), ο Αρχηγός ΓΕΝ, Αντιναύαρχος Ευάγγελος Αποστολάκης, ο Αρχηγός ΓΕΑ, Αντιπτέραρχος Χρήστος Βαΐτσης, ο Α΄Υπαρχηγός ΓΕΣ, Αντιστράτηγος Ανδρέας Ηλιόπουλος, καθώς και οι Διοικητές και Υποδιοικητές των Στρατιωτικών Σχολών, Ευελπίδων, Ναυτικών Δοκίμων, Ικάρων και Αξιωματικών Νοσοκόμων.
Μάκης Μπαλαούρας (Επισημάνσεις):
Δεν είναι ο στρατός που έκανε το πραξικόπημα και επέφερε την δικτατορία είναι μια πολύ στενή ομάδα στρατιωτικών η οποία καλυμμένη και προωθούμενη από άλλα κέντρα προχώρησε σε αυτό το ειδεχθές εγχείρημα. Η κατάσταση τότε ήταν ανώμαλη ήταν τα απόνερα του εμφυλιοπολεμικού καθεστώτος .Η Ελλάδα ήταν εξαρτημένη από τις ΗΠΑ.
Η δικτατορία δεν είχε άλλο τρόπο να σταθεί παρά με συλλήψεις, με δολοφονίες, με βασανιστήρια και ταυτόχρονα με κατάργηση της δυνατότητας της κοινωνικής διεκδίκησης της κοινωνικής πάλης. Δεν υπήρχαν συνδικάτα, δηλαδή οι εργαζόμενοι δεν είχαν την συλλογική έκφραση προκειμένου να διεκδικήσουν. Επίσης τα πάντα λογοκρίνονταν.
Όμως αγαπητοί φίλοι η δικτατορία δεν απέκτησε ποτέ λαϊκή βάση, ενδεχομένως στην πρώτη φάση λόγω της κατάπτωσης του τότε πολιτικού συστήματος με τις αποστασίες και όλα αυτά να απέκτησε κάποια ανοχή.
Περνάμε μια σοβαρή οικονομική κρίση. Βγήκαν λοιπόν κάποιοι να περάσουν την προπαγάνδα σε απελπισμένους ανθρώπους ότι η εποχή εκείνη από άποψη οικονομική ήταν καλή ενώ, φυσικά τώρα δεν είναι καθόλου καλή, είναι εξανδραποδισμός. θέλανε να περάσουν ότι η δικτατορία έκανε καλά πράγματα στην οικονομία. Θα σας πω τα εξής: Διπλασιάστηκε το δημόσιο χρέος, η ανάπτυξη ήταν σταθερή όπως και πριν την δικτατορία, αλλά η όποια ανάπτυξη στηρίχθηκε σε σαθρά πόδια. Το εμπορικό έλλειμμα ήταν 4 φορές χειρότερο και οι επενδύσεις έπεσαν στο μισό από την προδικτατορική εποχή. Επίσης, υπήρχε μεγάλη αστυφιλία και ο πληθωρισμός χτύπησε την πρώτη θέση ανάμεσα στις χώρες του ΟΟΣΑ.
Η απόσυρση της Μεραρχίας ήταν ένα κομβικό σημείο για την εξέλιξη των πραγμάτων στο Κυπριακό αργότερα με το πραξικόπημα εναντίον του Μακαρίου. Έγινε η εισβολή με τα γνωστά επακόλουθα, 40% του εδάφους της Κύπρου υπό τουρκική κατοχή ,200000 πρόσφυγες, χιλιάδες νεκροί, 2500 αγνοούμενοι .
Στρατιωτικοί συμπεριφέρθηκαν με τόση βαναυσότητα, με τόση προσπάθεια να ταπεινώσουν να οδηγήσουν τους ανθρώπους, τους συνάδελφους τους, μέχρι πρότινος, σε αναξιοπρέπεια και ταπείνωση. Είναι κάτι ανύπαρκτο στα χρονικά .
Όλος ο ελληνικός λαός σήμερα ζητά να αποζημειωθεί απο την Γερμανία για τις συμφορές ,τις καταστροφές και τις δολοφονίες που έκαναν οι ναζί στην Ελλάδα. Η χούντα αντιθέτως δεν τόλμησε ποτέ ούτε να το θέσει προκειμένου να υπάρχει.
Οι δικτατορίες καταρρέουν αφήνοντας συμφορές και πολλά μεγάλα προβλήματα. Πιστεύω ότι η Ελλάδα θα ήταν διαφορετική αν δεν είχε συμβεί αυτή η βάναυση παρένθεση.H δημοκρατία φυσικά δεν λειτουργεί πάντα καλά, είναι μεροληπτική με τους έχοντες, αλλά τουλάχιστον αφήνει δυνατότητες παρέμβασης που μπορούν να αξιοποιηθούν και να την διευρύνουν και να έχουμε κοινωνικές κατακτήσεις.
Ζούμε σε μια έκτακτη, εξαιρετική και ενδιαφέρουσα κατάσταση. Αυτό που θα προκύψει από τις εκλογές της 25ης Ιανουαρίου θα καθορίσει τον καθένα ξεχωριστά και όλους μαζί. Έχει να κάνει με την απελευθέρωση της πατρίδας μας από τους δανειστές δυνάστες και φυσικά από τους ντόπιους υποτακτικούς της.
Η πραγματικότητα, δεν είναι η διαπραγμάτευση, ποιος θα τη διαπράξει καλύτερα. Είναι η πράξη αυτή καθ’ εαυτή της επιθυμίας και του λόγου, είναι της καθημερινής ζωής η τιμή και η αξιοπρέπεια.
Αφορά την ύπαρξή μας που είναι αδιαπραγμάτευτη.
Όσοι την θεωρούν ωμή, απτή και σκληρή δεν γνωρίζουν, πως κάτι κρύβει μέσα της, όπως ο βράχος τη σταγόνα που τον τρυπάει σιγά σιγά και γίνεται πηγή, δροσιάς και ελευθερίας για να φυτρώσουν κυκλάμινα στου βράχου τη σχισμάδα.
Φτάσαμε στο σημείο να ζούμε τη ψευδαίσθηση της πραγματικότητας και να εκλαμβάνουμε τη διαστροφή της ως αληθινή. Η τέχνη της πολιτικής τους, χρησιμοποιεί το φόβο, το ψέμα και το «μετά από εμένα η καταστροφή». Ο Σαμαράς το τραβάει το σχοινί. Απειλεί λυτούς και δεμένους «μετά από εμένα το χάος», θα έρθει ο ΣΥΡΙΖΑ.
«Πέντε χρόνια αγωνίζομαι να σας σώσω και τώρα που έφτασε η ώρα, να σας βγάλω στις αγορές και να σας ξεπουλήσω, με αφήνετε με τον Βενιζέλο να χτυπιόμαστε για το ποιος φταίει;»
Ήρθε η ώρα να πληρωθεί το «φταίξιμο» κι αυτό δεν θα γίνει μόνο από το αποτέλεσμα των εκλογών, αλλά από τους ενεργούς πολίτες της χώρας μας, που δεν αντέχουν άλλο το μαρτύριο της επιβίωσης και τη δικτατορία της ανάγκης και θα βγουν στους δρόμους να στηρίξουν τη ψήφο τους και να ελέγχουν τη νέα κυβέρνηση.
Δεν είναι φιλανθρωπικό το πρόβλημα. Είναι ανθρωπιστικό, είναι κοινωνικό είναι πολιτιστικό και βαθύτατα ταξικό. Οι έχοντες και οι κατέχοντες, όλων των κατηγοριών, εκμεταλλεύονται την κρίση, εμπορεύονται ακόμα και το θάνατο και δεν διστάζουν, προκειμένου να αυξήσουν τα κέρδη τους να πουλήσουν και το σχοινί που θα κρεμαστούν.
Οι πολίτες όμως θα πρέπει να γίνουν ενεργητικοί. «Ο ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να γίνει η ατμομηχανή, αλλά αυτό δεν αρκεί, χρειάζεται η ριζική ρήξη για την ανατροπή του όλου συστήματος» που αναπαράγει και ανακυκλώνει την κρίση. Χρειάζεται συνεπώς η παρουσία του καθενός και η συμμετοχή του, για να αποκτήσει υπόσταση και ουσία η δημοκρατία, που είναι λειψή καθότι έτσι τους βολεύει…
Δημοκρατία εσωτερική χρειάζεται και η Αριστερά. Οι επαγγελματίες θα πρέπει να αποσυρθούν στα μετόπισθεν και να εργαστούν. Τη μοναδική αλήθεια δεν την κατέχει ούτε ο θεός, γι’ αυτό και είναι «πεθαμένος» πόσο μάλλον οι πεφωτισμένοι φωστήρες που την κάνουν δόγμα και θρησκεία και θέλουν να την επιβάλουν.
«Δεν διαπραγματευόμαστε τη ζωή μας»
Τις σκέψεις αυτές τις μοιράζομαι με το συνάδελφο, συναγωνιστή σύντροφο από τα φοιτητικά μας χρόνια Μάκη Μπαλαούρα που κατεβαίνει στις εκλογές στον Νομό Ηλείας με τον ΣΥΡΙΖΑ. Μπορεί να έπεσε η χούντα αλλά το καπιταλιστικό σύστημα που φτιάχνει και δημοκρατικές χούντες καλά κρατεί.
Χρησιμοποιούν τη δημοκρατία για να μας καθιστούν συνένοχους και συνυπεύθυνους στα μέτρα που παίρνουν που ούτε η χούντα θα τολμούσε. Η παθητικότητά και η απογοήτευση τους βολεύει.
Τώρα όμως ήρθε η στιγμή να τρομοκρατήσουμε τους τρομοκράτες να ξεπεράσουμε τις φοβίες και να δώσουμε το παρόν στις 26 Ιανουαρίου. Από την άλλη μέρα αρχίζει ο αγώνας. Στέκομαι δίπλα στο Μάκη, γνωρίζει τα προβλήματα, ζει μέσα στην κοινωνία, αγαπάει και πονάει τον τόπο του. Θα μεταφέρει το πνεύμα της ρήξης για την ελευθερία και τη δημοκρατία, για τη δικαιοσύνη και την ισότητα μέσα στο διαφορετικό που είμαστε. Θα συνεχίσει να αγωνίζεται στους δρόμους. Γνωρίζει πώς το ουσιαστικό αποτέλεσμα δεν θα βγει μόνο από τις κάλπες. Χρειάζεται να αφυπνιστεί και να ταρακουνηθεί η κοινωνία. Η κοινωνία και η πατρίδα είμαστε εμείς. Η αλήθεια είναι επαναστατική και η δημιουργία απελευθερωτική.
Ο Μάκης γνωρίζει πως ακόμα και η πολύπλευρη κρίση που ζούμε μπορεί να μας βοηθήσει να βρούμε τους αληθινούς εαυτούς μας και να απελευθερωθούμε.
Θα πρέπει όμως να προετοιμαστούμε γι’ αυτό που έρχεται, να μη βρεθούμε «άοπλοι». Ο αγώνας και μετά τις εκλογές θα συνεχιστεί με τα όπλα που διαθέτει ο καθένας μας. Το φώναξα στο Πολυτεχνείο το φωνάζω και σήμερα. Θα πρέπει να αποκτήσουμε πίστη, να πιστέψουμε ο ένας στον άλλο. Είναι εφικτό να αλλάζει ο κόσμος. Το 2015 είναι σημαδιακό, η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα είναι για όλη την Ευρώπη.
Από τη χώρα μας αρχίζει η ανατροπή της Ενωμένης Ευρώπης της Γερμανίας.” • Ο Δημήτρης Παπαχρήστος είναι συγγραφέας, αρθρογράφος, παραγωγός και εκφωνητής ραδιοφωνικών εκπομπών. Έγινε γνωστός, ως η φωνή του Πολυτεχνείου, στην εξέγερση του 1973 στο ραδιοσταθμό των φοιτητών. Εφημερίδα “Πατρίς”,24/1/2015
• Έγινα πλούσιος σε αισθήματα και γνώσεις από τους ανθρώπους της Ηλείας
• Φοιτητής ΑΣΟΕΕ, γνωριμία με Δημήτρη Παπαχρήστο, τον μετέπειτα εκφωνητή του Πολυτεχνείου
• Στέλεχος του αντιδικτατορικού φοιτητικού κινήματος
• «Πλευρίζαμε συμφοιτητές μας που διάβαζαν πολιτικές εφημερίδες, ιδίως το ΒΗΜΑ, συλλέξαμε 100 υπογραφές για ελεύθερες- δημοκρατικές εκλογές στους φοιτητικές εκλογές»
• Μπροσούρα με υπογραφή Μπαλαούρας- Παπαχρήστος, που αναλαμβάναμε την ευθύνη της συλλογής υπογραφών
• «Εκδώσαμε σε παρανομία τη Μελέτη των 12,, που μιλούσαμε για τις σπουδές και τη ζωή μας μέσα στη σχολή»
• «Η Χούντα υποχρέωσε Σύγκλητο να μας παραπέμψει στο Πειθαρχικό»
• Έγινε η πρώτη μεγάλη συγκέντρωση συμπαράστασης μας, 1.300 φοιτητών, με αντιχουντικά συνθήματα Βασανίστηκε και φυλακίστηκε στην Ασφάλεια Υποχρεωτική Στράτευση
• Σύλληψη στη Ά κατάληψη του Πολυτεχνείου, Φεβρουάριος 1973, Καταδίκη στη γνωστή ως «Δίκη των 11», ο μόνος στη Δικτατορία που εμφάνισαν κτυπημένο
• Μετά από το Πολυτεχνείο βασανίστηκε και φυλακίστηκε σε πλήρη απομόνωση στο ΕΑΤ – ΕΣΑ
• Ο πρώτος δημοκρατικά εκλεγμένος Πρόεδρος των φοιτητών ΑΣΟΕΕ
• Αργότερα πήρε Master`s από το Πανεπιστήμιο του Λονδίνου
• Με εξετάσεις στην Τράπεζα της Ελλάδος, στη Διεύθυνση Μελετών
• Μέλος του Προεδρείου του «Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα», μαζί με Μανώλη Γλέζο, (όπως και στη Γραμματεία του ΣΥΡΙΖΑ, όταν τον δημιουργούσαμε).Εκπρόσωπος του Συμβουλίου για την Ευρώπη
• Ως εκπρόσωπος των εργαζομένων της Τράπεζας της Ελλάδος συμμετείχε στον «Κοινωνικό Διάλογο» με τον Διοικητή της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Τρισέ και το 2010 έθεσε ζήτημα για την ελληνική κρίση επεισοδιακή σύγκρουση που έγινε θέμα στις μεγάλες ευρωπαϊκές και ελληνικές εφημερίδες με τον τίτλο «Ο άνθρωπος που εξόργισε τον Τρισέ»
• Συμμετείχε στα ριζοσπαστικά κινήματα στο Πόρτο Αλέγκρε, στη Γένοβα, στο Παρίσι.
• Συμμετείχε στη στήριξη του αγώνα των Παλαιστινίων, ενώ πήγε σε αποστολή συμπαράστασης στη Γάζα κατά τη διάρκεια της μεγάλης βομβιστικής επίθεσης του Ισραήλ τον Ιανουάριο 2009.
• Αρθρογραφεί σε πολιτικές και οικονομικές εφημερίδες της Αθήνας. Συνεργάτης της “ΑΥΓΗΣ” και από το 1989 μέλος της Συντακτικής Επιτροπής και μόνιμος αρθρογράφος της εφημερίδας «Η ΕΠΟΧΗ».
• Πολλές φορές υποψήφιος σε όλες τις εκλογικές αναμετρήσεις στη Β΄ Αθηνών και το 2000 υποψήφιος του Συνασπισμού, από την πλευρά της ΑΚΟΑ, προκειμένου ο Συνασπισμός, ως κόμμα της Ανανεωτικής Αριστεράς, προκειμένου να εκπροσωπηθεί στη Βουλή.
• Υποψήφιος το 1989 και στην Ηλεία, και στη συγκέντρωση στον Πύργο, με ένα ακροατή!
• «Το 2012 με έστειλε ο ΣΥΡΙΖΑ στην Ηλεία, όπως και άλλους για ενισχύσουμε τα ψηφοδέλτια της περιφέρειας»
• Το 2014 ο Τσίπρας μου ζήτησε να είμαι υποψήφιος στην Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας, αλλά επειδή η γυναίκα μου η Αννίτα ήταν σοβαρά άρρωστη αρνήθηκα, λίγους μήνες μετά πέθανε
• «Δυναμική η Αννίτα, που εξ αιτίας της πήγα στη Γάζα το 2009, στους βομβαρδισμούς του Ισραήλ»
• «Ήμουν στρατευμένος στις αρχές μου, δεν με ενδιέφεραν οι καρέκλες»
• «Στις επόμενες εκλογές κρίνεται ποιοι θα σταματήσουν την ανθρωπιστική κρίση και όταν θα γίνουμε κυβέρνηση αμέσως θα εντάξουμε όλους τους ανθρώπους στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη»
• Στη Ευρώπη έχουν μεγαλώσει κόμματα, όπως ο ΣΥΡΙΖΑ, καθώς και τα κινήματα
• Στα ενδεχόμενα συνεργασιών με άλλα κόμματα, υποστηρίζω να παρουσιαστούμε στη Βουλή και να πούμε αυτό είναι το πρόγραμμα μας, με το ΠΑΣΟΚ δε θέλω, δε θα είχα αντίρρηση για τη ΔΗΜΑΡ που έκανε αυτοκριτική, έχω επιφυλάξεις για τους ΑΝΕΛ, αλλιώς να πάμε σε νέες εκλογές…
«Η ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΟΥ» Ένα σπιρτόξυλο για πέννα αίμα στο πάτωμα χυμένο για μελάνι το ξεχασμένο περιτύλιγμα της γάζας για χαρτί Μα τι να γράψω; Τη Διεύθυνσή μου μονάχα ίσως προφτάσω παράξενο και πήζει το μελάνι Μέσ’ από φυλακή σας γράφω στην Ελλάδα»
(Από «ΤΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΦΥΛΑΚΗΣ» του Αλέκου Παναγούλη)
*Γιώργο εσύ ήσουν ένας έφεδρος Δεκανέας. Ήρθες ξαφνικά στις αρχές του 1969 σε επαφή με έναν δολοφόνο, όπως σου έλεγαν, που ήταν κρατούμενος στις φυλακές, στο Μπογιάτι. Περιέγραψε τη σκηνή μόλις τον είδες, τι ένοιωσες;
-Οι συνάδελφοι για να με αγριέψουνε, μου είπανε ότι θα σε πάμε να γνωρίσεις ένα βαρύ εγκληματία. Δεν μου είπαν ότι ήταν ο Αλέκος Παναγούλης. Πράγματι πήγα στο κελί το οποίο το χώριζε ένας μικρός θάλαμος και ενδιάμεσα μια σκληρή σιδερένια πόρτα η οποία είχε μια τρύπα, για να βλέπεις μέσα. Την ώρα λοιπόν που μου είπανε δες ποιος είναι μέσα, ο Αλέκος για να μου κάνει πλάκα μου έβγαλε το δάχτυλο για …υποτίθεται, για να μου βγάλει το μάτι. Εκεί μου αποκάλυψαν ότι είναι ο Αλέκος Παναγούλης τον οποίο δεν ήξερα, αν και είχα ακούσει για αυτόν στην προπαγάνδα. Συνάντησα λοιπόν έναν άνθρωπο ο οποίος από την πρώτη στιγμή με το διαπεραστικό του βλέμμα με άγγιξε. Ήταν σε άθλια κατάσταση, μόλις είχε γυρίσει από τις φυλακές της Αίγινας, που τον είχαν πάει για να τον εκτελέσουν, φοβερά ταλαιπωρημένος από τα βασανιστήρια, σε μια άθλια σωματική, όχι όμως ψυχική κατάσταση. Ήταν δυνατός, ακμαίος και έτοιμος να ξανακάνει αυτό που έκανε τον Αύγουστο του 1968. Έζησα έξι μήνες με τον Αλέκο, σε καθημερινή βάση, από τις 7 Ιανουαρίου μέχρι και τις 5 Ιουνίου του 1969 που αποδράσαμε μαζί.
*Προφανώς με την καθημερινή επαφή σου, σαν φύλακας του Παναγούλη, έγινε μια μετάλλαξη μέσα σου. Είδες έναν άνθρωπο βασανισμένο…
-Ζούσε σε ένα βρωμερό κελί, βόθρος, χωρίς τουαλέτα, χωρίς παράθυρα, χωρίς κρεβάτι μόνο με ένα παλιό στρώμα και μόνιμα δεμένος με χειροπέδες. Το κλειδί από τις χειροπέδες το είχαμε εμείς και όποτε μας δινόταν η ευκαιρία του τις λύναμε. Για να ξεκουραστούνε τα χέρια του. Αλλά ήμαστε υποχρεωμένοι να τις ξαναβάλουμε γιατί βρισκόμασταν σε κατάσταση πολιορκίας, πήγαινες έκτακτο στρατοδικείο και πήγαινες και για εκτέλεση. Δεν το ήθελε και ο ίδιος ο Αλέκος. Μας προστάτευε παρόλο ότι ήθελε την ελευθερία του μας προστάτευε. Δηλαδή ο Αλέκος όσο σκληρός επαναστάτης και να ήταν δεν θα μας έφευγε ποτέ από τα χέρια μας ούτως ώστε να μας δημιουργήσει τεράστιο πρόβλημα στρατοδικείου, μόνο και μόνο για να απελευθερωθεί. Ήθελε να απελευθερωθεί, ήθελε να αποδράσει με τη δική μας βοήθεια, με τη δική μας συναίνεση. Και προσωπικά με τη δική μου. Γιατί μόνο σε μένα είχε εμπιστοσύνη.
*Οι άλλοι δύο επηρεάστηκαν;
-Καλά συμπεριφέρονταν, δεν επηρεάστηκαν όμως τόσο όσο εγώ ώστε να του ανοίξουν την αμπάρα του κελιού και τις χειροπέδες και να τον βγάλουν έξω και να αποδράσει. Δεν θα το έκαναν ποτέ.
*Έμπαινες μέσα στο κελί και έκανες κουβέντες μαζί του ;
-Συνέχεια η συζήτηση ήταν συνεχόμενη για τα πάντα. Από πολιτική, κοινωνική, στρατιωτική, μέχρι οικογενειακή ότι συζήτηση μπορούσες να φανταστείς γινόταν μεταξύ εμού και του Αλέκου.
*Σου παρουσίασαν τον Αλέκο ως δολοφόνο;
-Ναι. Όμως ήξερα ότι ο άνθρωπος αυτός αποπειράθηκε να εκτελέσει τον δικτάτορα. Άρα μου ανέβηκε πάρα πολύ στη συνείδησή μου. Δεν είχα να κάνω με έναν εγκληματία κοινού ποινικού δικαίου. Είχα να κάνω με έναν άνθρωπο ο οποίος τα ‘ ‘βαλε με έναν ολόκληρο στρατό. Και αυτό με συγκινούσε ιδιαίτερα.
*Συζητήσεις για τους τυραννοκτόνους της Αρχαίας Αθήνας κάνατε;
-Είχε σαν πρότυπο τον Αρμόδιο και Αριστογείτονα, οι οποίοι όχι μόνο δεν εκτελέστηκαν, αλλά τιμήθηκαν από τη δημοκρατία της Αθήνας και μάλιστα τους κηδεύσαν με τιμές στον Κεραμεικό.
*Επομένως συζητούσατε και τέτοιου είδους ζητήματα.
-Βεβαίως. Άρα μέρα με την ημέρα δενόμουν με αυτόν τον άνθρωπο. Μέρα με την ημέρα. Και ο άνθρωπος δεν θέλει και πολύ να βοηθήσει έναν άνθρωπο ο οποίος δεινοπαθεί.
*Εσύ τώρα πως ένοιωθες από τη στιγμή που κατάλαβες ότι αυτός είναι ένας αγωνιστής ένας άδολος άνθρωπος που έχει πίστη που έχει το θάρρος..
-Και το όραμα να βοηθήσει για την επαναφορά της ελευθερίας και της δημοκρατίας.
Η απόδραση
*Όταν αποφάσισε, σου μίλησε ότι θα πρέπει να αποδράσει;
-Μου το είπε το πρωί της ίδιας μέρας. Εγώ εκείνη την ημέρα έπρεπε να βγω έξοδο και για να καθίσω μέσα έδωσα την έξοδό μου σε κάποιο λοχία. Λοιπόν επειδή είχα τα κλειδιά της φυλακής και τα κλειδιά από τις χειροπέδες το βράδυ αφού μπήκανε μέσα οι ποινικοί κρατούμενοι ντυθήκαμε με τις στολές μας. Εγώ με τη δική μου στολή και ο Αλέκος με τη δεύτερη δική μου στολή. Φτιάξαμε το στρώμα έτσι ούτως ώστε να φαίνεται ότι κοιμάται κάποιος κλειδώσαμε το κελί πήραμε τα κλειδιά και κατεβήκαμε στη πύλη της εσωτερικής μάνδρας της φυλακής. Εκεί υπήρχε μια σκοπιά. Κάθε βράδυ ερχόταν από το ΚΕΒΟΠ νεοσύλλεκτοι και φυλούσαν τις φυλακές. Αυτό εκμεταλλευτήκαμε. Οι οποίοι εμένα με βλέπανε σαν δεκανέα της φρουράς αλλά τον Αλέκο δεν τον είχαν δει ποτέ. Δεν τον βγάζαμε ποτέ έξω. Κατεβαίνοντας λοιπόν στην πύλη του πετάξαμε τα κλειδιά στον νεοσύλλεκτο, μας άνοιξε την πόρτα από έξω, ανέβηκε στη σκοπιά του, κλειδώσαμε την πόρτα έτσι απλά, αλλά με φοβερή αγωνία βέβαια και περάσαμε πίσω από το διοικητήριο, γιατί μπροστά ήταν αξιωματικοί της φρουράς. Πηδήξαμε τη μάντρα, η οποία εσωτερικά ήταν γύρω στα δύο μέτρα, ανέβηκε ο ένας πάνω στο άλλο, αλλά από έξω ήταν πάνω από πέντε έξι μέτρα. Πηδήξαμε τη μάντρα, αλλά για κακή μας τύχη μας περίμεναν τσοπανόσκυλα και κόντεψαν να μας φάνε. Το ξεπεράσαμε όμως και έτσι ξεκίνησε πλέον το οδοιπορικό μας να κατέβουμε στην Αθήνα για να βρούμε κάποιο καταφύγιο.
*Τελείως μόνοι σας, δηλαδή.
-Δεν υπήρχε καμία συνεννόηση με κανέναν εσωτερικά και με κανέναν εξωτερικά. Άρα ενεργήσαμε από μόνοι μας. Δεν ήξερε κανένας τι πρόκειται να κάνουμε. Και δεν μας περίμενε έξω κανένας. Γιατί αν είχαν ειδοποιηθεί κάποιοι θα μας περίμεναν έξω στον εθνικό δρόμο θα μας έπαιρναν και θα εξαφανιζόμασταν. Δεν είχε γίνει αυτό, άρα έπρεπε να πάρουμε την κατιούσα για την Αθήνα για να βρούμε κάποιο κρησφύγετο. Τα κρησφύγετα όμως δεν ανοίγανε εύκολα όταν στις δύο, τρεις η ώρα τη νύχτα χτύπαγες σε κάποιο φίλο, δε σου άνοιγε γιατί σου λέει κάτι συμβαίνει. Είτε κανένας χουντικός είναι, είτε κάποιος κυνηγημένος είναι και δεν άνοιγαν τις πόρτες παρόλο ότι βγήκανε μετά πολλοί σε σπίτια που πήγαμε και είπανε γιατί δεν ήρθατε σε μας. Μα ήρθαμε κύριοι, αλλά δεν μας ανοίξατε την πόρτα. Λοιπόν μετά από πολλές εναλλαγές σπιτιών που δεν μπορούσαν να μας φιλοξενήσουν γιατί ήταν όλοι σταμπαρισμένοι από τη χούντα, καταλήξαμε στον ξάδερφο του Αλέκου, παλιό χωροφύλακα Πατίτσα και τον Περδικάρη και νομίζαμε ότι εκεί βρήκαμε καταφύγιο, όμως αυτοί οι άνθρωποι για τα πεντακόσια χιλιάρικα και για θέσεις στο δημόσιο, παραδώσανε τα κλειδιά του διαμερίσματος στην ασφάλεια της Νέας Ιωνίας και μας κάνανε τσιμπητούς στις 9 Ιουνίου. Τέσσερις μέρες μετά από την απόδραση. Μέχρι τότε περιπλανιόμασταν από το ένα σπίτι στο άλλο, μας έδιωχνε ο ένας, μας καλούσε ο άλλος και ούτω κάθε εξής. Κανένας δεν είχε όμως τη δυνατότητα και το σθένος να μας φιλοξενήσει περισσότερο πλην της Τασίας της ξαδέρφης του Αλέκου, η οποία θέλησε να μας βοηθήσει, μας έδωσε λεφτά αλλά δεν μπορούσε να μας φιλοξενήσει γιατί ήταν το πρώτο σπίτι που θα ψάχνανε μετά την απόδραση, όπως και πράγματι συνέβη την επόμενη μέρα το πρωί, μόλις είχαμε φύγει. Φαντάσου αν ήταν δηλαδή φτιαγμένη η κατάσταση έτσι θα ήμαστε στην Ιταλία και ακόμα δεν θα ήξεραν τίποτα εδώ.
*Ο στόχος σας ήταν η Ιταλία;
-Εκεί προσπαθούσε ο Αλέκος, προσπαθούσαμε να βρούμε το Στάθη, δεν ήταν δυνατή η επαφή με το Στάθη και έτσι το πρώτο βράδυ μείναμε στον Πατίτσα και στον Περδικάρη, μας έδιωξαν την άλλη μέρα και έτσι την τελευταία βραδιά επειδή δεν είχαμε που να πάμε πλέον καταλήξαμε πάλι στους ίδιους. Οι ίδιοι μας κατέδωσαν και τελείωσε η υπόθεση. Ο μεν Αλέκος ξανά οδηγήθηκε στο Μπογιάτι για να εκτίσει την δις εις θάνατον καταδίκη του και εγώ σε άλλες φυλακές με 37 χρόνια στη πλάτη.
*Πότε τον ξαναείδες τον Παναγούλη ;
-Όταν βγήκα από τη φυλακή τον Ιούλιο του 1974 που έπεσε η Χούντα.
*Ποια ήταν η επαφή σας ; Πως μπορείς να την περιγράψεις ;
-«Που είσαι παπαδοπουλάκι;» μου είπε ο Αλέκος. Ήταν καυστικός στα σχόλιά και στις εκδηλώσεις του. Όμως είχαμε δεθεί στενά τόσο στενά που η φιλία μας ήταν ανεξάντλητη μέχρι και την ημέρα που έφυγε από τη ζωή. Η μάνα του η Αθηνά με λάτρευε αλλά και η υπόλοιπη οικογένεια η σημερινή που είναι εν ζωή. Ο Στάθης, η γυναίκα του η πρώτη, η γυναίκα του η δεύτερη, τα παιδιά του, έχω βαφτίσει ένα από τα δύο παιδιά, ένα εγώ και ένα ο Σπύρος ο Μουστακλής . Δημιουργήθηκε μια σχέση μεταξύ εμού και της οικογένειας του Παναγούλη η οποία είναι ανεξίτηλης αγάπης. Είναι δεσμοί που ο ένας πέφτει στη φωτιά για τον άλλο. Όλα αυτά τα συναισθήματα δεν γεννιούνται πλέον μεταξύ των ανθρώπων. Όποτε βρισκόμασταν ήταν χαράς ευαγγέλιο. Ήταν άνθρωπος ο οποίος εκτίμησε πάρα πολύ, βαθύτατα, όπως και όλη η οικογένεια εκτίμησε και αυτή τη μικρή πράξη που έκανα για τον Αλέκο.
Αν ζούσε ο Αλέκος σήμερα
*Δεν ήταν μικρή πράξη.
-Εγώ θα το έλεγα μικρή πράξη. Θα μπορούσε να το κάνει ο οποιοσδήποτε, ο οποιοσδήποτε θα μπορούσε να είχε λίγα ανθρώπινα αισθήματα.
*Εσύ δεν είχες μόνο ανθρώπινα αισθήματα. Είχες μια αντίληψη για την κοινωνία, για την ελευθερία για τη δημοκρατία.
-Ναι είχα γαλουχηθεί από τους γονείς μου έτσι οι οποίοι ήταν βενιζελικοί, αλλά εγώ προχώρησα ακόμα περισσότερο όπως και τα αδέλφια μου και γι αυτό και γράφτηκα στη Νεολαία Λαμπράκη και για αυτό έκανα παρέα με κομμουνιστές. Οι ιδεολογικές μου καταβολές μου επέτρεπαν να είμαι όσο το δυνατόν πιο παρορμητικός απέναντι στον Αλέκο.
*Είπες ότι λείπει ο Αλέκος στη σημερινή εποχή. Γιατί;
-Λείπει ο Αλέκος γιατί πιστεύω χωρίς να είναι εγωιστικό και χωρίς να είναι υπερβολή επειδή τον έζησα έντονα ότι ο άνθρωπος αυτός σήμερα εάν ήταν εν ζωή πιστεύω ότι θα ήταν πολύ διαφορετικά τα πολιτικά πράγματα στη χώρα. Πιστεύω ότι αν ήταν εν ζωή πολύ δύσκολα να κυβερνούσε και ο Ανδρέας Παπανδρέου. Όμως αλλοίμονο, όπως έλεγε ο Μπρεχτ, αν μια χώρα χρειάζεται ήρωες για να προχωρεί. Χρειάζεται δυστυχώς ήρωες. Πιστεύω ότι ο Αλέκος, χωρίς να θέλω, σε καμία περίπτωση, να υποτιμήσω τον αγώνα των άλλων συναγωνιστών και συντρόφων, ήταν ο άνθρωπος που θα μπορούσε να ανατρέψει πολλές πολιτικές ανωμαλίες στον τόπο.
*Σε βασάνισαν όταν σε πιάσανε;
-Κοίταξε, δεν θα έλεγα ότι τα βασανιστήρια που πέρασα ήταν σκληρά, αλλά το ξύλο που έφαγα ήταν πάρα πολύ. Δηλαδή δεν είχα τα βασανιστήρια που είχε ο Στάθης, ο Αλέκος, ο Μιχάλης ο Βαρδάνης. Δεν είχα καυτή βελόνα να μου περνάνε στην ουρήθρα. Αλλά είχα αρκετό ξυλοκόπημα. Και ψυχολογικά βασανιστήρια.
