Ο Νίκος Βούτσης μιλά για τον Μάκη Μπαλαούρα

• Η παρουσία του φίλου και συντρόφου Μάκη Μπαλαούρα στην προσεχή Βουλή θα είναι πολύ σημαντική
• Η αντιδικτατορική διαδρομή, στην Ανανεωτική Αριστερά, στον συνδικαλισμό, στη Βουλή
• Ιδιαίτερη η συμβολή του στην χωρίς τους μνημονιακούς καταναγκασμούς εποχή

Η παρουσία του φίλου και συντρόφου Μάκη Μπαλαούρα στην προσεχή Βουλή, μετά από ένα νικηφόρο αποτέλεσμα του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, μέσα σε μία μεγαλύτερη κοινοβουλευτική ομάδα, θα είναι πολύ σημαντική, όπως σημαντική ήταν η παρουσία του Μάκη και τα προηγούμενα χρόνια από τα έδρανα του κοινοβουλίου, από τις υπεύθυνες θέσεις στις επιτροπές και από τον δημόσιο λόγο στον οποίο πάντοτε ήτανε παρών και ευθύς.

Θα μπορούσα, τι θα ήθελα, να πω αρκετά πράγματα από όλη τη διαδρομή, την κοινή εν πολλοίς διαδρομή που είχαμε με τον Μάκη Μπαλαούρα, από το αγωνιστικό αποτύπωμα που άφησε στην αντιδικτατορική του δράση ως πολύ νεαρός φοιτητής, μέχρι την συνεπή για πολλά χρόνια συνδικαλιστική του παρουσία σε αγώνες των εργαζομένων στον τομέα των τραπεζών και όχι μόνο. Και βεβαίως στην πολιτική του παρουσία μέσα σε αυτά τα χρόνια από τα μετερίζια πάντοτε της Ανανεωτικής Ριζοσπαστικής Κομμουνιστικής Αριστεράς που έδωσε την δυνατότητα και την ευκαιρία στους συμπολίτες του να τον επιλέξουν ως βουλευτή στην κρίσιμη περίοδο την οποία περάσαμε μέσα στην υπεράσπιση των συμφερόντων του λαού μας, για να βγει η χώρα από την χρεωκοπία, να βγει η χώρα από τη μιζέρια και τα μνημόνια σε κόντρα με τους πολιτικούς θήτες, που θέλουν και τώρα να μας οδηγήσουν στις ίδιες περιπέτειες και που είχαν μηχανευθεί την αριστερή παρένθεση.

Πιστεύω λοιπόν η παρουσία του Μάκη, σε αυτό που αποκάλεσε και ο πρόεδρος του κόμματος ο Αλέξης Τσίπρας, για πρώτη φορά αριστερά χωρίς τους καταναγκασμούς τους μνημονιακούς για να ασκήσουμε πράγματι τις πολιτικές που αφορούν τους πολλούς, θα είναι μια ιδιαίτερη σημαντική συμβολή στο πλαίσιο αυτής της γενικότερης για τη χώρα πορείας, η οποία αφήνει το αποτύπωμα της και στην Ευρώπη και το ξέρουμε αυτό και πάντοτε αυτόν τον ορίζοντα είχε και ο Μάκης στην δικιά του πολιτική ενόραση αυτές τις δεκαετίες.

https://www.youtube.com/embed/Bys5AJ1VnP8

O Νίκος Ξυδάκης* μιλά για τον Μάκη Μπαλαούρα

• Ο Μάκης του αγώνα κατά της Δικτατορίας, όταν ήταν παιδί, φοιτητής

• Του μαχητικού και ανιδιοτελούς συνδικαλισμού για πολλά χρόνια

• Ο Μάκης της Ανανεωτικής Αριστεράς, των ιδεών και των αγώνων

• Ο ακούραστος αγωνιστής, ο ανιδιοτελής που δεν μασάει τα λόγια του

Για τους προοδευτικούς και αριστερούς πολίτες, ο Μάκης Μπαλαούρας δεν χρειάζεται ιδιαίτερα συστάσεις. Σε όλη την Ελλάδα αλλά πολύ περισσότερο στην πατρίδα του την Ηλεία.

Αλλά ας τον συστήσω εγώ ένας φίλος, του για όσους δεν τον ξέρουν. Ας συστήσω λοιπόν τον φίλο, τον συνοδοιπόρο, τον συναγωνιστή. Είναι ο Μάκης από τα Λεχαινά της Ηλείας, είναι ο Μάκης του αγώνα κατά της Δικτατορίας, όταν ήταν παιδί, φοιτητής. Είναι ο Μάκης του μαχητικού και ανιδιοτελούς συνδικαλισμού για πολλά πολλά χρόνια.

Είναι ο Μάκης της Ανανεωτικής Αριστεράς, των ιδεών και των αγώνων. Είναι ο Μάκης στην Βουλή, Πρόεδρος της Επιτροπής Οικονομικών Υποθέσεων. Είναι ο Μάκης της Καρδιάς μας. Ο Μάκης που τον αγαπούν οι συμπολίτες του, τον τιμούν οι σύντροφοι του, που τον σέβονται οι πολιτικοί του αντίπαλοι. Είναι ο ακούραστος αγωνιστής, ο ανιδιοτελής που δεν μασάει τα λόγια του. Αυτός ο Μάκης αξίζει την ψήφο μας, αξίζει να ξαναβρεθεί στη Βουλή.

Μάκη μαζί σου.

Στα μπουντρούμια της χούντας: Η καθημερινότητα ενός αντιστασιακού φοιτητή στην δικτατορία

Ο Μάκης Μπαλαούρας αφηγείται στον Γρηγόρη Ν. Θεοχάρη για το tvxs.gr - 17 Νοέμβρη 2021

Η χρονική απόσταση από την Εξέγερση του Πολυτεχνείου τον Νοέμβρη του 1973 δεν είναι τόσο μακρινή. Όμως, ταυτόχρονα, απέχει έτη φωτός από την άποψη των διαφορών στην κοινωνία, ακόμη και στην καθημερινότητά της. Διότι για τους περισσότερους σήμερα είναι πρακτικά αδύνατον να φανταστούν τον ασφαλίτη να ανάβει τσιγάρο πίσω από μια εφημερίδα στη γωνία και τον χαφιέ να παριστάνει τον φίλο που νομίζαμε για «κολλητό». Κι όμως, τα θύματα εκείνων των παρακολουθήσεων, αλλά και των βασανισμών που τις συνόδευαν σε χιλιάδες περιπτώσεις, κυκλοφορούν σήμερα δίπλα μας. Όπως και πολλοί από τους θύτες βέβαια.

Με αφορμή την επέτειο του Πολυτεχνείου, το Tvxs.gr μίλησε με έναν από τους στόχους της χούντας, ο οποίος βίωσε ουσιαστικά όλη την «γκάμα» των μεθόδων του καθεστώτος.
Ο Μάκης Μπαλαούρας, αγωνιστής του αντιδικτατορικού κινήματος, πρώην βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, μας μεταφέρει 50 χρόνια πίσω, για να μας «ξεναγήσει» στην νοσηρότητα και την βαρβαρότητα που συνόδευσαν μία από τις πιο ζοφερές σελίδες της νεότερης ιστορίας της Ελλάδας.

Ο «καλός» και ο «κακός» ασφαλίτης
Ο Μάκης Μπαλαούρας, φοιτητής της ΑΣΟΕΕ στα χρόνια της χούντας, είχε αναπτύξει αντιδικτατορική δράση, σε επαφή, αλλά όχι σε άμεση σύνδεση με τις παράνομες οργανώσεις. Η δράση του ήταν φανερή, έστω κι αν ήταν αυτή καθ΄ εαυτή παράνομη, γεγονός που είχε και κακές και «καλές» συνέπειες. Οι κακές ήταν οι συχνές «επισκέψεις» του στην Ασφάλεια. Οι «καλές» ήταν ότι, ακριβώς επειδή δεν ήταν μέλος παράνομων οργανώσεων, οι ασφαλίτες ήξεραν ότι δεν μπορούσαν να περιμένουν ουσιαστικές πληροφορίες από εκείνον. Χωρίς όμως αυτή η γνώση να τον γλιτώσει από τα βασανιστήρια.
«Στην Ασφάλεια πηγαίναμε είτε με προσαγωγές, είτε με κλήσεις “δια υπόθεσίν σας”» μας λέει. «Δεν υπήρχε πρωτόκολλο, χαρτιά, τίποτα. Παίρνανε τηλέφωνο στο αρμόδιο γραφείο και μας “υποδέχονταν” παίζοντας τον ρόλο του «καλού» και του «κακού». Ο ένας έλεγε “εσύ είσαι καλό παιδί, τι θέλεις και μπλέκεις με αυτούς, δεν σκέφτεσαι τους γονείς σου, την φίλη σου;”. Και ο άλλος, “έλα εδώ ρε κωλόπαιδο, θα σε γα.., δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην έχει ομολογήσει εδώ”, “κάτσε καλά γιατί την επόμενη φορά θα σε διαλύσουμε”.
»Εγώ δεν ήμουν σε παράνομη οργάνωση. Είχα σχέση με τον “Ρήγα Φεραίο”, αλλά, όπως και πολλοί άλλοι από εμάς, ήμασταν στο μαζικό κίνημα. Επομένως όλες οι κινήσεις μας ήταν φανερές. Οπότε δεν μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν πάνω μας μεθόδους όπως “είπε ο τάδε για σένα”. Εντάξει, είπε. Δεν ήταν κρυφό ότι συναντηθήκαμε σε μια καφετέρια και συζητήσαμε.
»Ήξερα την μεταχείριση των ασφαλιτών. Το κυριότερο χαρακτηριστικό τους ότι, επειδή ήταν εκπαιδευμένοι, δεν σου προκαλούσαν ανήκεστο βλάβη. Αυτά τα προσέχανε, όχι επειδή ήταν καλοί, αλλά επειδή φοβούνταν τις αντιδράσεις από το εξωτερικό. Έβλεπαν τους εαυτούς τους ως επαγγελματίες. Και δεν είχαν κάτι να πάρουν απο εμάς. Το ήξεραν. Γι’ αυτό έκαναν βασανιστήρια για να “βάλουμε μυαλό”. Με ξύλο, απειλές, εκφοβισμό.».

Οι 100 υπογραφές και η «Μελέτη των 12»
«Έτυχε να κάνουμε κάτι παράτολμο τότε, με τον Δημήτρη Παπαχρήστο, τον μετέπειτα εκφωνητή του Πολυτεχνείου», συνεχίζει ην αφήγησή του ο Μ. Μπαλαούρας. «Μαζέψαμε 100 υπογραφές για να ζητήσουμε τη διενέργεια δημοκρατικών εκλογών στην ΑΣΟΕΕ, όπου σπουδάζαμε και οι δύο. Τις δείξαμε στις εφημερίδες, αλλά δεν τις δώσαμε. Τις έχω ακόμα. Ποτέ δεν τις πήραν στα χέρια τους. Αυτοί μάθανε ότι μαζεύουμε υπογραφές και με βουτήξανε. Με συνέλαβε ο Σμαϊλης, με έβαλε σε ένα μπουντρούμι και άρχισε να με χτυπάει με μπουνιές, να μου τραβάει τα μαλλιά – ξερίζωσε το πάνω μέρος του κεφαλιού – να με κλωτσάει».
«Θεωρώ κομβικό σημείο στο αντιδικτατορικό κίνημα την έκδοση της “Μελέτης των 12” (σσ: από τον αριθμό των συντακτών της), ένα κείμενο 25 σελίδων που αφορούσε γενικά το πανεπιστήμιο και ειδικά την ΑΣΟΕΕ. Σε αυτήν μιλάγαμε για την δημοκρατία, για τα μαθήματα, ότι δεν μπορεί να λείπει ο Μαρξ και άλλοι διανοητές, ειδικά σε μια οικονομική σχολή. Το είχαμε ετοιμάσει, το πολυγραφήσαμε και είχαμε πει να το μοιράσουμε την τάδε μέρα και ώρα. Προς το απόγευμα. Νομίζω στις 25 Γενάρη του 1973.
»Παραπλανήσαμε την Ασφάλεια, Είχα έναν πολύ φίλο, ήταν ο άνθρωπος για να παρακολουθεί εμένα, αλλά τον είχα εγώ για να του δίνω παραπλανητικές πληροφορίες για την ασφάλεια. Είχε το παρατσούκλι “Πράκτορας”. Τους είπε λοιπόν ότι “αυτοί κάτι ετοιμάζουν πιθανώς σήμερα ή αύριο, το μεσημέρι”. Εμείς πήγαμε το απόγευμα όταν αυτοί είχαν φύγει και μοιράσαμε το υλικό μας.
»Μας πέρασαν πειθαρχικό στην ΑΣΟΕΕ. Η εξέλιξη ήταν ότι στις 5 του Φλεβάρη, οι φοιτητές μας περίμεναν στο προαύλιο μετά την απολογία μας στον Πρύτανη – μια φλογερή απολογία για την δημοκρατία και τις ακαδημαϊκές ελευθερίες – και κατεβήκαμε κάτω και τους έβγαλα λόγο στο προαύλιο. Σύμφωνα με την αστυνομία ήταν 1.500 άτομα. Ήταν η πρώτη μεγάλη ανοιχτή μαζική εκδήλωση στη δικτατορία. Αμέσως μετά μας πιάσανε και φάγαμε ξύλο».

Από τους «επαγγελματίας» στους «ανώνυμους»… και το «αλώνι»
Τον Γενάρη του 1974 «έγινε μια σύσκεψη με ανθρώπους του “Ρήγα” και επειδή τα πανεπιστήμια είχαν νεκρώσει και δεν πατάγανε φοιτητές (σσ. μετά την Εξέγερση του Πολυτεχνείου) είπαμε να τα ζωντανέψουμε και να σπάσουμε την τρομοκρατία. Προσφέρθηκα λοιπόν να πάω στην ΑΣΟΕΕ ξέροντας ότι μπορεί να με συλλάβουν. Αλλά δεν περίμενα να με συλλάβει η ΕΣΑ. Δεν το πίστεψα στην αρχή. Ήταν με πολιτικά.». Επικεφαλής των ΕΣΑτζήδων ήταν ο ταγματάρχης Κουλουμβάκης.«Την ασφάλεια την ήξερα απέξω κι ανακατωτά» συνεχίζει ο Μάκης Μπαλαούρας. «Ήξερα τους “κακούς” και τους “καλούς” μπάτσους. Ήξερα πώς θα μου συμπεριφέρονταν, τι απειλές θα εκτόξευαν. Μπορούσα να τους δουλέψω κι εγώ. Μου έλεγαν “θα σε στείλουμε εξορία στην Ανάφη”. Τους έλεγα “ωραίο νησί η Ανάφη”. Να μια μπουνιά. Στην ΕΣΑ ήταν διαφορετικά. Είχα δει ανθρώπους που είχαν βγει ερείπια. Είχαν συλληφθεί ως μέλη παράνομων οργανώσεων όπως του “Ρήγα Φεραίου”, της ΚΝΕ και πολλών άλλων. Πέρασαν μεγάλα βασανιστήρια».
«Όταν με πήγανε στο ΕΑΤ, σταμάτησε το τζιπ και με περίμεναν καμια 15αριά ΕΣΑτζήδες. Το περίφημο “αλώνι”. Είναι ένας κύκλος από 10 – 15 άτομα, σε βάζουν στη μέση και όποιος προλάβει σε δέρνει. Μπουνιές, κλωτσιές, γκλοπ. Κατευθείαν. Ήταν η “υποδοχή”. Για να “βάλεις μυαλό” και να είσαι έτοιμος μετά για την ανάκριση. Ήταν άλλο πράγμα αυτό το βασανιστήριο γιατί δεν ήξερες τι θα πάθεις. Όταν σε κλωτσάνε στην πλάτη, στα νεφρά, στο κεφάλι, μπορεί να πάθεις εσωτερική αιμορραγία. Οι ΕΣΑτζήδες δεν φοβόντουσαν όπως στην Ασφάλεια, γιατί θεωρούσαν τον εαυτό τους το “ανφάν γκατέ” της δικτατορίας. Επίσης, ήταν ανώνυμοι. Δεν ήταν όπως στην αστυνομία που μπορούσες να μάθεις τα ονόματά τους. Τα έλεγαν και μόνοι τους, επειδή θεωρούσαν ότι ήταν απλά “επαγγελματίες” που έκαναν την δουλειά τους. Στην ΕΣΑ ήταν τελείως διαφορετικοί.
»Οι ανακριτικές μέθοδοι είχαν και διαφορές και συμπτώσεις. Ας πούμε, την πολύωρη ορθοστασία την είχα υποστεί και στην Ασφάλεια. Σε βάζανε σε ένα εντελώς άδειο κελί και σου έδιναν χαρτί και μολύβι για να γράψεις τι ξέρεις. Αυτό έπρεπε να το κάνεις όρθιος. Τρελαινόσουν. Και κοιτούσαν από το παραθυράκι της πόρτας αν είσαι ακόμη όρθιος. Αν δεν ήσουν, σε πλακώνανε στο ξύλο.
»Αλλά στην ΕΣΑ ήταν και μεγαλύτερη η αγριότητα. Πέρασα την ανάκριση, με απείλησαν και με περίστροφο. Και ο Κουλουμβάκης που με συνέλαβε, ο ταγματάρχης, και ο Σπανός που ήταν διοικητής και είχε διαδεχθεί τον Ιωαννίδη στην ηγεσία της ΕΣΑ. Ο Σπανός με “υποδέχθηκε” με το περίστροφο και μου είπε “πέστα όλα”».

Πώς μπορεί να σε τρομάξει ένα αρνάκι Αργεντινής και ένα μοσχαράκι Ροδεσίας
Μέσα αυτό το «τρομοκρατικό περιβάλλον», όπως το χαρακτηρίζει ο Μ. Μπαλαούρας, κάθε τι που πέφτει στην αντίληψη του θύματος, προσαρμόζεται στην κατάστασή του και παίρνει άλλες διαστάσεις.
Στο γραφείο του Κουλουμβάκη που τον πήγαν, ο Μ. Μπαλαούρας είδε φακέλους που έγραφαν «αρνάκι Αργεντινής» και «μοσχαράκι Ροδεσίας». «Σκέφτηκα ότι είναι δικοί μας σκοτωμένοι (σσ: με συνθηματικές ονομασίες). Από το Πολυτεχνείο. Ξέραμε για νεκρούς, αλλά δεν ξέραμε αριθμό. Τους κράταγαν για μέρες στα ψυγεία και τους έδιναν στις οικογένειές τους αργότερα για να μην ταυτιστούν χρονικά με την εξέγερση. Τρομοκρατήθηκα ότι θα γίνω κι εγώ “μοσχαράκι” και “αρνάκι” σε κάποιον φάκελο.. Αλλά αυτή ήταν η υπόθεση του σκανδάλου με τα κρέατα του Μπαλόπουλου. Ήταν δεξί χέρι του Παπαδόπουλου και είχε γίνει υπουργός Εμπορίου. Έφερνε σάπια κρέατα από Αργεντινή και Ροδεσία που αγόραζε πάμφθηνα και τα έφερνε στην Ελλάδα, που τα έδινε και στον στρατό με δεκαπλάσια τιμή. Θησαύριζαν. Εμείς δεν τα ξέραμε τότε αυτά και όταν με συνέλαβαν, την επόμενη μέρα γέμισε η φυλακή με κρατούμενους από την υπόθεση κρεάτων. Ήμουν “τυχερός”, γιατί αναγκαστικά με πήγαν στην ΕΣΑ της Νέας Φιλαδέλφειας. Όπου ήταν κρατητήριο, αλλά όχι ανακριτικό κέντρο.
»Εκεί με βάλανε σε πλήρη απομόνωση. Δεν σε βγάζανε ούτε στο προαύλιο. Δεν έβλεπες το φως της μέρας. Δεν είχες άνθρωπο να μιλήσεις. Δεν είχες βιβλίο να διαβάσεις. Είχες μόνο ένα κρεβάτι και μια κουβέρτα. Και καθόσουν ώρες ατελείωτες μέσα στο κερί μόνος σου. Μπορείς να τρελαθείς. Μετά από ενάμιση μήνα μόνο άρχισαν να μας βγάζουν για πέντε λεπτά να δούμε λίγο φυσικό φως. Εκεί έμεινα τρεισήμισι μήνες».

«Αγνοούμενος»…
Ένα από τα κοινά χαρακτηριστικά όλων των διδακτοριών – και ουσιαστικά ένα επιπλέον βασανιστήριο, τόσο για το άμεσο θύμα, όσο και για την οικογένειά του – είναι η απόλυτη ανυπαρξία πληροφοριών για την «τύχη» του. Οι συλληφθέντες «εξαφανίζονται».
«Οι δικοί μου άνθρωποι δεν ξέρανε τίποτα για το πού βρισκόμουν. Εξαφανίστηκα. Από την δράση μου κατάλαβαν ότι με συλλάβανε. Η αδερφή μου πήγε στην Ασφάλεια, της είπαν ότι “δεν τον έχουμε εμείς” και ότι μπορεί να το “έσκασα” στο εξωτερικό και άλλες τέτοιες σαχλαμάρες.
»Ο Πάνος Γεραμάνης ήταν πολύ φίλος μου. Δημοσιογράφος εκείνος στην εφημερίδα “Ακρόπολη” τότε, γνωριστήκαμε όταν πηγαίναμε στις εφημερίδες να δώσουμε το υλικό μας με τις θέσεις μας. Μια φορά ο Πάνος μας ειδοποίησε ότι με κάποιον που μιλούσαμε ήταν χαφιές και από τότε γίναμε φίλοι. Ο Πάνος λοιπόν πληροφορήθηκε από κάποιους φίλους μου στην ΑΣΟΕΕ ότι με συλλάβανε και έδωσε την πληροφορία στην Ντόιτσε Βέλε. Και έτσι το μάθανε οι δικοί μου ότι ήμουν στην ΕΣΑ. Αναγκάστηκαν να παραδεχθούν ότι με έχουν, αλλά “δεν μπορούμε να σου πούμε πού είναι”. Η αδερφή μου τους ρώτησε τι επιτρέπεται να μου στείλει και της είπαν, σώβρακα. Καινούργια,. “‘Όπως τα αγοράζεις από το μαγαζί, να τα φέρνεις κατευθείαν εδώ”, της είπαν. Μέσα στα σώβρακα υπήρχε ένα χαρτόνι και με αυτά τα χαρτόνια έφτιαξα τράπουλα. Πέρναγα την ώρα μου ρίχνοντας πασιέντζες και παίζοντας πόκερ με τον εαυτό μου. Το ζητούμενο ήταν πότε θα βγω. Η πασιέτζα έλεγε “άμεσα”, άλλα τελικά βγήκα τον Απρίλη του ’74».

Πώς κατασκευάζεται ένας βασανιστής
Για τον Μάκη Μπαλαούρα, η δημιουργία ενός βασανιστή γίνεται από πολλά πράγματα μαζί. Τα παρέθεσε χωρίς να αξιολογεί την σημασία του ενός σε σχέση με το άλλο, αφού λειτουργούν με λανθάνοντα, πολύπλοκο τρόπο.
«Η οικογένεια. Εάν του έχουν πιπιλήσει το κεφάλι ότι “εμείς είμαστε οι καλοί”, οι “πατριώτες”, άνθρωποι της εκκλησίας. Και εκείνος είναι κομμουνιστής, άθεος, “θέλει να δώσει την πατρίδα μας στους Ρώσους”. Αυτός ο άνθρωπος λοιπόν είχε ένα ευνοϊκό πεδίο στο κεφάλι του για να δεχθεί τα πιο ακραία πράγματα της χούντας.
Ακολουθεί η συνεχόμενη προπαγάνδα. Η οργανωμένη. Με λόγους στον στρατό. Με φωτογραφίες υποτιθέμενων “εγκλημάτων” του “εχθρού”, τις οποίες δεν είχαν την δυνατότητα να καταλάβουν αν ήταν αληθινές.
Να έχει υποστεί ο ίδιος ο βασανιστής κακομεταχείριση. Όταν με πιάσανε, το πολύ ξύλο το έφαγα μέσα στην κλούβα της αστυνομίας.
Από αστυνομικούς που τους είχαν ώρες ολόκληρες μέσα στο λεωφορείο και όρθιους έξω. Και τους έλεγαν ότι τα τραβάνε αυτά για “κάποια κωλόπαιδα που δεν σας αφήνουν να πάτε σπίτια σας και να δείτε τις κοπέλες σας”».

«Συστατική επιστολή» σε ΕΣΑτζή
Ο χαρακτήρας παίζει επίσης ρόλο. «Ένας ΕΣΑτζής, από την Ρόδο, ήταν ερωτευμένος με μια Σουηδέζα. Και η Σουηδία τότε ήταν στα κάγκελα ενάντια στην χούντα στην Ελλάδα. Η Σουηδέζα έμαθε ότι είναι ΕΣΑτζής – εκείνος της το έκρυβε και της έλεγε ότι είναι φαντάρος – και του είπε, “ή εμένα ή την ΕΣΑ”. Και μου λέει “θέλω την βοήθειά σου, τι να κάνω”. Μου είπε ότι θέλει να το σκάσει στο εξωτερικό. Και του λέω “πώς θα πας; Αν σε πιάσουν και ειδικά που είσαι ΕΣΑτζής θα σε διαλύσουν. Αλλά ακόμη κι αν τα καταφέρεις τι θα κάνεις στην Σουηδία; Πώς θα ζήσεις;”. Και τότε του είπα ότι θα “σου δώσω συστατική επιστολή ότι είσαι καλό παιδί και δεν μας δέρνεις”».
Ακόμη ένα χαρακτηριστικό των βασανιστών ήταν η εντοπιότητα. Αν τύχαινε να είναι συντοπίτες με το θύμα, το βασάνιζαν επειδή ήταν… η «ντροπή του τόπου». «Εμένα», θυμάται ο Μ. Μπαλαούρας, «με βασάνιζε ένας ΕΣΑτζής, μπουζουξής στο επάγγελμα, μόνο και μόνο επειδή ήμουν κι εγώ από την Ηλεία». Όταν ο Μ. Μπαλαούρας έμαθε το επάγγελμά του, την επόμενη φορά που ήρθε για το καθημερινό ξύλο, του είπε ότι ξέρει μια γνωστή τραγουδίστρια της εποχής και ότι αν της μιλούσε, δεν θα έβρισκε πουθενά δουλειά. Και ο ΕΣΑτζής, άναυδος, έπαψε έκτοτε να τον βασανίζει!

Τα «υλικά» της αντοχής
Τι είναι όμως αυτό που μετατρέπουν τα θύματα των βασανιστών σε τελικούς νικητές; Τι τους κάνει να αντέχουν; «Η πίστη στα ιδανικά και τις ιδέες σου» μας λέει ο Μ. Μπαλαούρας. «Και ότι έχεις ανθρώπους φίλους, αγαπημένους, που σε στηρίζουν και πιστεύουν σε σένα. Ότι δεν είσαι μόνος σου».
 

tvxs.gr

Μπαλαούρας, στο Κεντρικό Δελτίο ειδήσεων της ΕΡΤ, για το επεισόδιο με τη Χρυσή Αυγή: «Ακολουθούν το μοντέλο του Χίτλερ και του Μουσολίνι» «Ο Κασιδιάρης έσπρωξε τον Δένδια με συνέπεια να πέσει πάνω στα έδρανα» (βίντεο)

Για το πρωτοφανές επεισόδιο που σημειώθηκε στην Ολομέλεια της Βουλής με πρωταγωνιστή τον Χρυσαυγίτη βουλευτή Ηλία Κασιδιάρη μίλησε στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων της ΕΡΤ ο πρόεδρος της Επιτροπής Οικονομικών της Βουλής, Μάκης Μπαλαούρας, ο οποίος εκείνη την ώρα εκτελούσε χρέη προέδρου.

Ο κ. Μπαλαούρας έριξε την ευθύνη για τον απόλυτο χαμό εντός της αίθουσας των συνεδριάσεων της Βουλής τον Ηλία Κασιδιάρη, υποστηρίζοντας πως αυτός έσπρωξε τον Νίκο Δένδια, με αποτέλεσμα ο δεύτερος να πέσει πάνω στα έδρανα.

Ο εκτελών χρέη προέδρου, σημείωσε ότι «συνηθίζεται οι βουλευτές να περνούν από τους διαδρόμους, όταν θέλουν να βγουν από την αίθουσα. Τη στιγμή λοιπόν που περνούσε ο κ. Δένδιας ο Ηλίας Κασιδιάρης τον ρώτησε γιατί περνά την ώρα που είχε το λόγο εκείνος».

Στη συνέχεια ο Ηλίας Κασιδιάρης έσπρωξε τον Ν. Δένδια με συνέπεια να οπισθοχωρήσει από την σπρωξιά και να πέσει στο επόμενο έδρανο. Την ίδια στιγμή, βουλευτές της ΧΑ έριχναν μπουκάλια και έσπρωχναν άλλους βουλευτές. Αμέσως, όπως είπε ο κ. Μπαλαούρας ο οποίος βρισκόταν στην έδρα, ζήτησε να αποβληθεί ο κ. Κασιδιάρης.

Επίσης, επεσήμανε το γεγονός ότι ήταν ομόφωνη η απόφαση των κομμάτων για αποπομπή της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της Χρυσής Αυγής από τις συνεδριάσεις των Επιτροπών και του Ηλία Κασιδιάρη και από την Ολομέλεια, η οποία θα έχει τον τελικό λόγο για τα μέτρα που θα επιβληθούν τόσο στον Κασιδιάρη όσο και στα άλλα μέλη της Κ.Ο του κόμματος.

Μάλιστα, υποστήριξε ότι τα μέλη και οι βουλευτές της Χρυσής Αυγής «ακολουθούν το μοντέλο του Χίτλερ και του Μουσολίνι».

Ο κ. Μπαλαούρας εξέφρασε επίσης τη δυσαρέσκεια του για την ανακοίνωση της Νέας Δημοκρατίας, η οποία αναφέρει ότι «για μια ακόμη φορά η Χρυσή Αυγή διευκολύνει τον ΣΥΡΙΖΑ».

ΣΑΝΤΕ σκέτο*

Με γερμένο το δεξί ώμο και με κοφτό βήμα, μαγκιά περασμένων εποχών, στρογγυλοκάθησε, βγάζοντας από την τσέπη του ένα κόκκινο πακέτο τσιγάρα ΣΑΝΤΕ άφιλτρο. - «Τα ξέρεις αυτά;» μου είπε. - Ναι, φυσικά, ακόμα αυτά καπνίζεις; - «Άλλο σ’ ρώτησα. Θυμάσαι που στα έστειλα όταν σ’ έπιασαν»; Ένας στρόβιλος μνήμης με πλημμύρισε. «Τι τσιγάρα καπνίζεις;» με ρώτησε ο φρουρός. - «Βασικά Άσσο σκέτο, αλλά καμιά φορά και ΣΑΝΤΕ» είπα ψέματα, έτσι αυθόρμητα. - «Πάρτα, σ’ τα έστειλε η αδελφή σου» μου είπε. Ήταν το σήμα, πως οι άλλοι είναι καλά και είναι κοντά μου... Ο καπνιστής των ΣΑΝΤΕ ήλθε από το χωριό του να σπουδάσει. Φυσικά τον περίμενε ο Βλάσης ο ασφαλίτης. «Άκου φίλε, η οικογένεια σου είναι σταμπαρισμένη, εσύ όμως, μαθαίνω, πως είσαι καλό παιδί, γι’ αυτό δε θα σε διώξουμε από τη Σχολή, να έρχεσαι όμως να μου λες τι ακούς, γιατί υπάρχουν εδώ μέσα αρκετοί που δεν βάζουν μυαλό και δημιουργούν προβλήματα»... Τον έβλεπα να με παρατηρεί επίμονα και αυτό άρχιζε να ν’ εκνευρίζει. Στο τέλος με πλησίασε και χωρίς περιστροφές μου είπε. «Στη Φωκίωνος υπάρχει το τάδε μπαρ, έλα να μιλήσουμε». Πήγα από περιέργεια, αν και φοβισμένος. Σκοτάδι, μουσική ανακατεμένη. Μια γυναίκα έντονα βαμμένη και ημίγυμνη με πλησίασε... «Άστον αυτόν, είναι δικός μου» άκουσα μια φωνή. »Άκου να δεις, σ’ έκοψα από τη φάτσα, από το κομπολόι και από τη μαυροφορεμένη που κυκλοφορείς και πιστεύω πως είσαι εντάξει». Μου είπε τι τον βασάνιζε. Ζητούσε βοήθεια... «Γίνε φίλος του» του είπα. Το πρόσωπο του πήρε αλλόκοτο χρώμα - λόγω και του φωτισμού του μπαρ - και σηκώθηκε απειλητικά. Του εξήγησα το απλοϊκό σχέδιο που αυθόρμητα μόλις είχε έλθει στο μυαλό μου.

Να τον χρησιμοποιήσουμε για αποπροσανατολισμό της Ασφάλειας!!! Πράγματι, όταν ήλθε η μεγάλη στιγμή να μοιράσουμε τη «Μελέτη των 12 της ΑΣΟΕΕ» έδωσε λάθος πληροφορίες με συνέπεια το βράδυ εκείνο του Γενάρη του 73 εμείς να μοιράσουμε μ’ άνεση το φυλλάδιο μας στα κατάμεστα αμφιθέατρα, «στρατολογώντας» και άλλους...

Έφαγε, φυσικά, το ξύλο του γι’ αυτό. Μια μέρα στο κήπο του Μουσείου ερχόταν με το ίδιο μάγκικο στυλ του. «Να, ο πράχτορας μας» είπε η Σοφία. Έτσι του έμεινε το παρατσούκλι σαν κύριο όνομα και επώνυμο. Όπως έκανε πάντα, έτσι και σήμερα προπαραμονή της επετείου της δικτατορίας, ήλθε απρόσμενα. Ήταν φτιαγμένος. Πήγε να πει ιστορίες. «Άστα αυτά, ρε Πράχτορα, κάτι διαφορετικό να θυμηθούμε». Έτσι άρχισαν να ξεδιπλώνονται μικρές ιστορίες αυταπάρνησης, συντροφικότητας αλλά και νοστιμιάς!

Ιστορία πρώτη. Ο Μανώλης είχε τότε σοβαρά προβλήματα με την υγεία του και έπαιρνε καθημερινά φάρμακα. Όταν τον έπιασαν, οι φίλοι του ανησύχησαν πολύ. Θα πάρω τηλέφωνο τον Καραπαναγιώτη, είπε κάποιος από μας. Πράγματι. «Κύριε Καραπαναγιώτη, είμαι ο τάδε» (χαρά που θα έκανε ο ασφαλίτης νομίζοντας άλλα πράγματα). »Έχετε συλλάβει τον Μανώλη... ο οποίος όμως έχει σοβαρό πρόβλημα υγείας, παρακαλούμε να τον αφήσετε ελεύθερο, διαφορετικά θα έχετε αποκλειστικά την ευθύνη...». «Τι είναι αυτά που λες ρε κωλόπαιδο;» κραύγασε ο ασφαλίτης. «Κοιτάξτε, μπορώ να έλθω εγώ στη θέση του, το ίδιο είναι...». «Αϊ στο διάβολο καθίκι, θα σε πιάσω, θα σε λιανίσω θα...» κατεβάζοντας όλα τα άγια και ιερά των Ελλήνων χριστιανών.

Ιστορία δεύτερη. Ο Αποστολής στην Ασφάλεια άκουγε στωικά 3-4 ασφαλίτες που προσπαθούσαν να του κλονίσουν την εμπιστοσύνη για τους συντρόφους του. «Ρε, ξέρεις ο δείνα έχει λεφτά, ενώ εσύ είσαι μπατίρης, θα μείνεις στην ψάθα». «Ο τάδε έχει συγγενή πολιτικό, θα τη βολέψει, ενώ εσύ θα σταμπαριστείς και κλάφτα...». Του Αποστόλη το αυτί δεν ίδρωνε, απλά περίμενε να αρχίσουν τη γνω¬στή περιποίηση. Ένας ασφαλίτης από την ίδια περιοχή μ’ αυτόν, γνωρίζοντας την ευαισθησία των ντόπιων για τον ανδρισμό, φύλαγε το τελευταίο φαρμακερό βέλος. «Ρε συ, ξέρεις πως ο έτσι είναι πούστης»; Ο Αποστόλης δεν άντεξε άλλο, παραπήγαινε το πράγμα. «Τι λέτε ρε καριόλες» κραυγάζει και τους ορμά- ει αναποδογυρίζοντας καρέκλες και μετακινώντας γραφεία... Όλη η Ασφάλεια μαζεύτηκε για να τον ακινητοποιήσει...

Ιστορία τρίτη. ΕΑΤ-ΕΣΑ. Μεταφέρουν τον κρατούμενο κτυπημένο και σαστισμένο για ανάκριση. Ο ταγματάρχης απέναντι του δήθεν ανέμελα και με αργές κινήσεις βγάζει από τη θήκη το πιστόλι. Δεν φαίνεται να βιάζεται... Περίεργη ησυχία. Ο κρατούμενος παρατηρεί με την άκρη των ματιών του το γραφείο. Βλέπει διάφορα ντοσιέ και γουρλώνει τα μάτια «αρνάκι Αργεντινής» το ένα, «αρνάκι κατεψυγμένο Ιρλανδίας» το άλλο, αρνί-αρνί-αρνί... Άρχισε να παθαίνει παραισθήσεις. «Τους μπαγάσηδες έφαγαν τα παιδιά (του Πολυτεχνείου) και έβαλαν παραπειστικούς φακέλους με αρνάκια, σκέφτηκε... Στην ΕΣΑ Ν. Φιλαδέλφειας που τον μετέφεραν το μυαλό του ήταν συνεχώς στα αρνάκια.

Μια μέρα έφεραν καινούργιο κρατούμενο. Κάποια, σπάνια στιγμή που απουσιάζουν οι δεσμοφύλακες του φωνάζει. «Φίλε, κουράγιο, είμαστε και εμείς εδώ όλα θα περάσουν». Καμιά απάντηση από το απέναντι κελί. Ξανά η ίδια έκφραση συμπαράστασης· Τότε ο νέος αρχίζει να κτυπά την πόρτα και να φωνάζει δυνατά. «Φρουρέ, φρουρέ»! Τον κρατούμενο που έβλεπε τα αρνιά τον έβγαλαν από το κελί του έξι εσατζήδες και τον περιποιήθηκαν. Τελικά έμαθε. Ο κρατούμενος που τον κάρφωσε, ήταν από την υπόθεση κρεάτων του Μπαλόπουλου. Τα αρνιά ήσαν πραγματικά αρνιά. Η χούντα τότε δεν είχε κανένα λόγο να καλύπτει έτσι τα θύματά της. Ήταν ακόμα ισχυρή...

Τέταρτη ιστορία. ΕΣΑ Ν. Φιλαδέλφειας. Βράδυ Κυριακής ακούγονται φωνές, κραυγές πόνου και κλάματα. «Ωχ και άλλους έφεραν» σκέφτηκαν οι παλιοί. Ξημερώματα πάλι η ίδια σκηνή, έφεραν κάποιον άλλον. Μετά από μερικές μέρες έμαθαν τι είχε συμβεί. Οι δύο πρώτοι υπηρετούσαν στην Ανακτορική Φρουρά και έκλεψαν κριθάρι από τους στάβλους. Το ίδιο βράδυ κάποιος φαντάρος στην πλατεία στα Σούρμενα είδε ένα κάρο και για να κάνει φιγούρα στην παρέα του έκανε ένα γύρο της πλατείας. Τον συνέλαβε η ΕΣΑ.

Τελικά ομολόγησαν ό,τι ήθελαν τα τσακάλια της ΕΣΆ Οι δύο έκλεψαν το κριθάρι για να ταΐζουν το άλογο που έκλεψε ο τρίτος...

Οι δύο φαντάροι της Ανακτορικής Φρουράς ταλαιπωρούντο αφάνταστα. Λόγω της γνωστής «κόντρας» του Σώματος τους με την ΕΣΑ, οι ΕΣΑτζήδες τους ξεφτίλιζαν συνεχώς. Αυτοί, λόγω τη κοινής μοίρας τους με τους πολιτικούς κρατούμενους, έπαιζαν ρόλο πληροφοριοδότη αλλά και σιτιστή σ’ αυτούς! Μια μέρα, παραμονή της Εθνικής Επετείου ακούστηκαν ερπύστριες από τανκς. «Ξανά πραξικόπημα θα έγινε» σκέφτηκαν. Μέσα από τις γρίλιες κοιτούσαν τις κινήσεις ενός τανκς με ανάμικτα συναισθήματα. «Ρε μπας και ο νέος δικτάτορας για να φανεί καλός μάς αφήσει ελεύθερους»; Οδηγίες για τις μανούβρες του τανκς έδιναν οι δύο φαντάροι. Θέλεις από λάθος, θέλεις από ασυνεννοησία, θέλεις για να πάρουν εκδίκηση έδωσαν λάθος εντολές και το τανκς εισχώρησε στα μαγειρεία γκρεμίζοντας τους τοίχους... Τους δύο φαντάρους άρχισαν να τους κυνηγά όλη η ΕΣΑ με επικεφαλής τον οδηγό του τανκς. Έφαγαν το ξύλο της αρκούδας. Από τότε χάθηκαν, πιθανόν να ομολόγησαν υπονομευτική πράξη εναντίον της Εθνικής Κυβέρνησης...

Ο Πράχτορας είχε καπνίσει το μισό πακέτο συζητώντας τις ιστορίες που τέλος δεν έχουν. Έβαλε το ΣΑΝΤΕ στη τσέπη, ευχήθηκε χρόνια πολλά και έφυγε γέρνοντας το δεξί του ώμο.

*Αφιερωμένο στον αγαπημένο μου καρδιακό φίλο & σύντροφο Κώστα Σμυρνή «Πράκτορας» και όσους/όσες περπατήσαμε με αγάπη μαζί σε δύσκολες εποχές!

Φωτογραφία από τα βαφτίσια Βασιλίνας: οι τρεις νονοί Φούρας, Μπαλαούρας, Σοκορέλης & οι γονείς Χρύσα-Πράκτορας - Από την επιφυλλίδα «Εποχικά» του Μ. Μπαλαούρα στην «Εποχή»

«Τι έκανες στην χούντα μπαμπά;»

Ελευθεροτυπία 14.4.1997 Χριστίνα Κοραή

Τα έμαθα σκαλίζοντας παλιά περιοδικά

«Μπορεί να λένε διάφορα για τη δική μας γενιά, αλλά αν οι συνθήκες σήμερα ήταν όπως τότε στη χούντα να είστε σίγουροι ότι κι εμείς θ’ αγωνιζόμασταν. Οι συγκυρίες, όμως, είναι διαφορετικές και δεν μπορούμε να το αποδείξουμε».

Το λέει η Όλγα Μπαλαούρα, 16 χρόνων μαθήτρια A' Λυκείου. Όχι, δεν θέλει να χρησιμοποιήσει τη λέξη «ήρωες» για να χαρακτηρίσει τον πατέρα της Μάκη Μπαλαούρα και τους άλλους που αγωνίστηκαν κατά της χούντας. «Ίσως είναι λίγο αλαζονικό να χρησιμοποιεί κάποιος αυτό το χαρακτηρισμό» λέει. «Σίγουρα, όμως, έκαναν κάτι μεγάλο στην εποχή τους».

— Πόσο χρόνων ήσουνα όταν ο πατέρας σου σου μίλησε πρώτη φορά για τη χούντα και τι σου είπε;

«Από πολύ μικρή είχα ακούσει τους γονείς μου να μιλούν για τη χούντα και γενικότερα για την εποχή εκείνη, αλλά ουσιαστικά “έζησα” το πνεύμα της εποχής εκείνης -ως παρατηρήτρια φυσικά- μέσα από τις διάφορες πορείες και διαδηλώσεις στις οποίες πήγαινα με τους γονείς, μου, χωρίς, βέβαια, να καταλαβαίνω και πολλά πράγματα λόγω ηλικίας».

— Για τη δική του προσφορά στον αντιστασιακό αγώνα πότε σου μίλησε ο μπαμπάς σου;

«Όταν σκαλίζοντας κάποιες παλιές φωτογραφίες και περιοδικά είδα ένα εξώφυλλο στο περιοδικό ΕΠΙΚΑΙΡΑ του 1973 που τον είχε φωτογραφία με μαυρισμένο μάτι. Και τότε όμως απέφυγε να μου μιλήσει πολύ για τον εαυτό του και έδωσε περισσότερη έμφαση στο φοιτητικό κίνημα της εποχής και τον αγώνα των αντιστασιακών οργανώσεων. Τα περισσότερα τα έμαθα από διάφορες συνεντεύξεις στο ραδιόφωνο και την τηλεόραση, αλλά κι από άλλους που μιλούσαν για την δράση του.

— Αισθάνεσαι αυτή τη στιγμή ότι γνωρίζεις όλα όσα έκανε εκείνος ή θα ήθελες να μάθεις κι άλλα;

Αισθάνομαι ότι γνωρίζω αρκετά αλλά υπάρχουν πολλά που εννοείται δεν γνωρίζω. Όχι μόνο για τον ίδιο αλλά γενικά για την εποχή εκείνη. Η εντύπωση που έχω σχηματίσει όμως είναι ότι υπήρξε μεγάλη εκμετάλλευση και καπηλεία της εποχής εκείνης.

— Ξέρουν οι συμμαθητές και οι συμμαθήτριες σου ότι ο πατέρας σου ήταν ένας από τους αντιστασιακούς;

«Πολλοί απ’ αυτούς έχουν ενημερωθεί από τους δικούς τους γονείς οι οποίοι γνωρίζουν τον πατέρα μου. Πολλοί φίλοι ^; μου μάλιστα, όταν αναφέρονται σ’ αυτόν μου λένε “ο πατέρας σου είναι και ... γαμώ τα παιδιά”».

— Πες μας δύο γεγονότα που σου έκαναν τη μεγαλύτερη εντύπωση από τις ιστο­ρίες της αντίστασης που άκουσες.

«Η πρώτη ιστορία αφορά ένα φίλο του πατέρα μου -και δικό μου φίλο- τον Παύ­λο Κλαυδιανό (σ.σ. είναι δημοσιογράφος στον Οικονομικό Ταχυδρόμο) που όταν τον συλλάβανε σ’ ένα λεωφορείο, κατάπιε ένα χαρτί με ονόματα που είχε μαζί του για να μην πέσουν στα χέρια της Ασφά­λειας Η δεύτερη ιστορία αφορά τον πα­τέρα μου τον Μάκη. Όταν τον στράτευσαν μετά τη δίκη του, δεν του δίναν άδεια να δώσει εξετάσεις στο πανεπιστήμιο κι έγινε για χάρη του μία από τις μεγαλύτερες φοιτητικές διαδηλώσεις. Γι’ αυτό το λόγο του έδωσαν ένα μήνα φυλακή».

Μαρία Ρεζάν «Μια Ώρα Έτσι Χωρίς Πρόγραμμα», για την 10η επέτειο του Πολυτεχνείου

Α' Πρόγραμμα ΕΡΤ 13/11/1983 (+Βίντεο)

Η Μαρία Ρεζάν ήταν μία από τις «μεγάλες κυρίες της δημοσιογραφίας»…

Στην ίδια έδωσαν συνεντεύξεις σπουδαία ονόματα της ελληνικής πολιτικής και καλλιτεχνικής σκηνής, όπως ο Ανδρέας Παπανδρέου, ο Μιλτιάδης Έβερτ, ο Γιάννης Τσαρούχης, ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Μάνος Χατζιδάκις και ο Μανόλης Ανδρόνικος….

• Μιλά για τη Δικτατορία, παρουσιάζει ομιλούντα τον Παπαδόπουλο, γελοιοποιώντας τον.
• Μιλά ο Άλμπερτ Κουράντ, Ολλανδός δημοσιογράφος: Ο άνθρωπος που κινηματογράφησε την εισβολή του τανκ στο Πολυτεχνείο
• Ηχητικό Ντοκουμέντο
• η Απολογία Μάκη Μπαλαούρα στη «Δίκη των 11» από βίντεο του Κουράντ, από 0.15.50 έως 0.20.29
• Μιλά ο πατέρας του δολοφονημένου στο Πολυτεχνείο Διομήδη Κομνηνού
• Κατάληψη Νομικής
• Ο Γιάννης Κομνηνός αναφέρεται στη δολοφονία του παιδιού του