2013-07-13

«Οι ιδέες και οι αγώνες για να ζήσουν θέλουν οργάνωση»*

Χρειάζεται κυβερνητικό πρόγραμμα που θα είναι η συμπύκνωση των ιδεών μας για την άμεση δράση, αλλά και των στρατηγιών μας στοχεύσεων, για τον σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της Ελλάδας και της Ευρώπης.

Ο πολιτικός χρόνος, σχεδόν πάντα, φαίνεται και είναι ατελείωτος, ιδίως για τους αριστερούς/ές. Τούτη τη φορά όμως χρειάστηκε, μόνο, κάτι παραπάνω από μια δεκαετία. Υπάρχει ακόμα η ταμπέλα «Χώρος Διαλόγου για την Ενότητα και Κοινή Δράση της Αριστεράς», κρεμασμένη έξω από την πόρτα της «Εποχής». Είχε προηγηθεί, ήδη από το 1999, η «Πρωτοβουλία για την Επανίδρυση της Αριστεράς».

Ένα σημαντικό βήμα έγινε, από διάφορες μικρές οργανώσεις, όπως η ΑΚΟΑ, με τη ολόθερμη υποστήριξη και συνεργασία στα ψηφοδέλτια του Συνασπισμού στις εκλογές του 2000, με το σκεπτικό ότι «παρά τις διαφορές με τον Συνασπισμό, χρειάζεται η παρουσία του στη Βουλή, προκειμένου να υπάρξει ένας βατήρας της Ανανεωτικής Αριστεράς, για να προχωρήσουμε την υπόθεση της ανασύνθεσης και επανίδρυσης της Αριστεράς». Και έτσι έγινε. Για μερικές χιλιάδες ψήφους ο Συνασπισμός εισήλθε στη Βουλή και έτσι μπήκε το νερό στο αυλάκι για την ανασύνθεση της Αριστεράς.

Τελικά φτάσαμε ως εδώ. Ως πολιτικό υποκείμενο, συλλογικό βαφτιστήρι των κινημάτων από τις Ευρωπορείες, το Κοινωνικό Φόρουμ, έως τις πλατείες και τα αλληλέγγυα μορφώματα. Το πρωτοφανές εγχείρημα του ΣΥΡΙΖΑ, ενός συμμαχικού σχήματος, από διαφορετικές μήτρες, με αντιπαλότητες πολλές φορές εχθρικές, φαίνεται ότι θα γίνει σύντομα κυβέρνηση. Έγινε, πια, με τη γκραμσιανή έννοια, ηγεμονική πολιτική δύναμη. Για να νικήσουμε πλήρως όμως, χρειάζεται καθημερινός αγώνας στο πεδίο των ιδεών, των αξιών, των ιδανικών που συμπυκνώνουν το ήθος και την αξιοπρέπεια.

Χρειάζεται κυβερνητικό πρόγραμμα που θα είναι η συμπύκνωση των ιδεών μας για την άμεση δράση, αλλά και των στρατηγιών μας στοχεύσεων, για τον σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της Ελλάδας και της Ευρώπης.

Δύσκολα πράγματα. Δεν υπάρχουν ιστορικά παραδείγματα για να μας διδάξουν. Εμείς πρέπει να γίνουμε το παράδειγμα. Προφανώς, το αντιμνημόνιο δεν φτάνει. Χρειάζεται η σαφής αντίθεσή μας με τη βαρβαρότητα του καπιταλισμού από ξεκάθαρη ταξική πλευρά, απόλυτα μονοδιάστατη. Το κόμμα μας, με το νέο ποιοτικό άλμα, θα είναι πια των μελών του. Σε καμιά περίπτωση όμως δεν μας αρκεί να συζητούνται δημοκρατικά οι ιδέες και οι πολιτικές επιλογές των κεντρικών οργάνων του. Σημαίνει, κυρίως, ότι τα μέλη του, κολυμπώντας απαραιτήτως σε όλους τους αρμούς της κοινωνίας, θα διαμορφώνουν τις θέσεις του κόμματος.

Το πρόγραμμα ενός τέτοιου κόμματος που θέλουμε δεν μπορεί να παραμένει ζήτημα ειδικών, είναι των μελών του, είναι εν τέλει όλης της κοινωνίας.

Ρεύματα Ιδεών, όχι μηχανισμοί εντός του κόμματος

Για να γίνουν αυτά, δεν μπορεί παρά να σχηματιστούν εντός του κόμματος, ρεύματα ιδεών ανοιχτά, χωρίς μοναδικότητες, όχι σαν μηχανισμοί εντός του κόμματος. Η ΑΝΑΣΑ φιλοδοξεί να γίνει υπόδειγμα ενός τέτοιου ρεύματος που θα δίνει φωνή στους μη έχοντες φωνή, να υπηρετήσει τον κοινωνικό ριζοσπαστισμό, την αλληλεγγύη, την κομμουνιστική προοπτική και προφανώς να συμβάλει στην προώθηση και τη σύνθεση. Για παράδειγμα, η τρέχουσα σύνθεση απαιτεί τη διευκόλυνση, για κάποιο μεταβατικό διάστημα, όσων συνιστωσών δεν αισθάνονται έτοιμες για άμεση αυτοδιάλυση.

Η ιστορία προσκαλεί, αλλά δεν παρακαλεί. Όλοι μας να προσπαθήσουμε να καταστεί ο ΣΥΡΙΖΑ κόμμα ενιαίο, ταξικό, μαζικό, ριζοσπαστικό, δημοκρατικό, με λειτουργούσες πολιτικά οργανώσεις, που θα χτιστούν παντού.
Στο κάτω – κάτω, το μοντέλο του κόμματος φωτογραφίζει το μοντέλο της κοινωνίας που θέλεις να φτιάξεις…

*«Σύνθημα και αφίσα της ΕΚΟΝ Ρήγας Φεραίος»
**Απόσπασμα ομιλίας Μ. Μπαλαούρα στο 1o Συνέδριο ΣΥΡΙΖΑ 10-14 Ιουλίου 2013

*Η ΑΥΓΗ» “

2013-06-15

Η "Εποχή" απεργεί. Βγήκε η απεργιακή «Αδέσμευτη Γνώμη»

Η ΕΣΗΕΑ εκδίδει την Κυριακή την απεργιακή «Αδέσμευτη Γνώμη» μετά από 38 χρόνια (Είχε εκδοθεί πρώτη φορά το 1975 ως απάντηση των εργαζόμενων στην πεισματική άρνηση των εκδοτών να υπογράψουν συλλογικές συμβάσεις, παρά την απεργία που κράτησε πάνω από ένα μήνα).

Με στόχο να αναδείξει ότι η σύγκρουση με την κυβέρνηση δεν αφορά μόνο εργασιακά θέματα αλλά την ίδια τη Δημοκρατία, η ΕΣΗΕΑ εκδίδει την Κυριακή το απεργιακό φύλλο της Αδέσμευτης Γνώμης, αναβιώνοντας την έκδοση του φύλου του 1975, σε μια ιστορική απεργία της Ένωσης Συντακτών.

Όπως αναφέρει η Ντίνα Δασκαλοπούλου της Εφημερίδας των Συντακτών, η «Αδέσμευτη Γνώμη» που θα κυκλοφορήσει αύριο είναι ένας θρύλος για τους Έλληνες δημοσιογράφους.
Tο 1975 εκδόθηκε και ήταν η απάντηση των εργαζόμενων στην πεισματική άρνηση των εκδοτών να τους υπογράψουν συλλογικές συμβάσεις, παρά την απεργία που κρατούσε πάνω από ένα μήνα.

Μπροστάρηδες σ΄ αυτόν τον αγώνα ήταν προσωπικότητες της δημοσιογραφίας όπως ο Κώστας Νίτσος, ο Δημήτρης Ψαθάς, ο Παύλος Παλαιολόγος, ο Σπύρος Μελάς, ο Μάριος Πλωρίτης, ο Χρήστος Πασαλάρης, ο Απόστολος Μαγγανάρης, ο Νίκος Καραντηνός. Το απεργιακό φύλλο εκδόθηκε από την ΕΣΗΕΑ, την Ένωση Τυπογράφων και τους Εφημεριδοπώλες της Αθήνας με διευθυντή τον Κώστα Νίτσο, αρχισυντάκτη τον Αλέκο Φιλιππόπουλο, υπεύθυνους τομέων ρεπορτάζ τους Σεραφείμ Φυντανίδη, Λυκούργο Κομίνη, Τόλη Γαρουφαλή, με συντάκτες και τυπογράφους όλους όσους δούλευαν τότε σε εφημερίδες και περιοδικά.

«Δεν αγοράζουμε τα απεργοσπαστικά φύλλα, στηρίζουμε το απεργιακό φύλλο»

Τον Ιούνιο 2013 μέσα σε 30 ώρες δημιουργήθηκε, γράφτηκε, στήθηκε σε σελίδες, τυπώθηκε και ξεκίνησε να διακινείται το περασμένο Σάββατο το βράδυ η «Αδέσμευτη Γνώμη», η απεργιακή εφημερίδα που εξέδωσαν οι εργαζόμενοι κατά τη διάρκεια της απεργιακής κινητοποίησης την περασμένη εβδομάδα

Μέσα σε 30 ώρες δημιουργήθηκε, γράφτηκε, στήθηκε σε σελίδες, τυπώθηκε και ξεκίνησε να διακινείται το περασμένο Σάββατο το βράδυ η «Αδέσμευτη Γνώμη», η απεργιακή εφημερίδα που εξέδωσαν οι εργαζόμενοι κατά τη διάρκεια της απεργιακής κινητοποίησης την περασμένη εβδομάδα.

Στην Αθήνα διοχετεύθηκαν με ανεξάρτητο δίκτυο διανομής 57.500 φύλλα της απεργιακής εφημερίδας «Αδέσμευτη Γνώμη», εκ των οποίων τα 23.500 στο Ραδιομέγαρο της Αγίας Παρασκευής, το οποίο λειτούργησε και ως κέντρο διακίνησης. Άλλα 42.500 φύλλα διοχετεύθηκαν στην περιφέρεια, με αεροπλάνα, ΚΤΕΛ και ιδιωτικά μέσα, από την Κυριακή το πρωί ώς τη Δευτέρα. Στις περισσότερες περιπτώσεις, υπεύθυνοι για την παραλαβή ήταν άνθρωποι των κατά τόπους ΕΡΑ.

Η παραγωγή της απεργιακής εφημερίδας, 16 σελίδων, έγινε με τις υποδομές της “Εφημερίδας των Συντακτών”, στο τυπογραφείο Χέλιος Πρες στην Ιερά Οδό και υπεύθυνο έκδοσης τον πρόεδρο της ΠΟΕΣΥ Γ. Σαββίδη. Η έκδοση προβλήθηκε από την ΕΡΤ, sites (όπως το left.gr και alterthess.gr), από social media, με συνέντευξη Τύπου, μέσω βίντεο της διαδικασίας, παραγωγής του Άγγελου Καλοδούκα. Το συνολικό κόστος της ήταν 9.184 ευρώ, ενώ τα έσοδα από την οικονομική ενίσχυση δεν έχουν ακόμα καταμετρηθεί.

2013-06-12

Πόσο δεξιοί είναι οι «Ανεξάρτητοι Έλληνες» Εθνικό Συμβούλιο των Ανεξαρτήτων Ελλήνων (9/6/13)

Του Μάκη Μπαλαούρα

Με την εκλογή του Εθνικού Συμβουλίου των «Ανεξάρτητων Ελλήνων» έληξε το βράδυ της Κυριακής 28 Απριλίου το διήμερο συνέδριο του κόμματος. Την πρώτη μέρα, το Σάββατο το απόγευμα, εξελέγη δια βοής από τους 1.700 συνέδρους ο Π. Καμμένος πρόεδρος των ΑΝ.ΕΛ.

Από τα κόμματα του ελληνικού κοινοβουλίου παρόντα ήταν μόνο ο ΣΥΡΙΖΑ, με αντιπροσωπεία που συμπεριλάμβανε τον Γραμματέα της Κ.Ε., Δ. Βίτσα. Το έτερο κόμμα που κλήθηκε, το ΚΚΕ, δεν παρέστη τελικά, ούτε καν έστειλε χαιρετισμό.

Στην ομιλία του ο Π. Καμμένος, χαρακτήρισε το κόμμα του ως «δημοκρατικό, λαϊκό, πατριωτικό κίνημα» με αναφορές στους πολίτες που πίστεψαν στον Κ. Καραμανλή, τον πολιτικό που έβαλε την Ελλάδα στην Ευρώπη των κρατών – μελών και όχι στην Ευρώπη-ομοσπονδία, σ’ αυτούς που ανήκουν στο πατριωτικό κέντρο, ακόμα και στο πατριωτικό ΠΑΣΟΚ. «Η Ελλάδα ανήκει στους Έλληνες» και όχι σ’ εκείνους που είπαν «αφήστε τη σημαία στα Ίμια να την πάρει ο αέρας», τόνισε με σαφή αιχμή για τον τότε πρωθυπουργό Κ. Σημίτη και το σημερινό ΠΑΣΟΚ.
Παρά το θρησκευτικό περίγραμμα («η Ελλάδα έχει την “Υπερμάχω Στρατηγώ” μαζί της», ανέφερε ο Π. Καμμένος), και το πατριωτικό πλαίσιο φρόντισε, ωστόσο, να αποστασιοποιηθεί από τη Χρυσή Αυγή, λέγοντας ότι δεν θα επιτρέψουμε «σβάστικες να υψωθούν ξανά είτε των γερμανών κατακτητών είτε των νεοναζιστών».

Στα όπλα ξανά Ζέρβας- Βελουχιώτης

Στην προσπάθεια να αναδειχτεί η ιδεολογική ταυτότητα των ΑΝ.ΕΛ. ο Π. Καμμένος δεν ξέχασε και την «πατριωτική Αριστερά». Όμως ο κύριος στόχος δεν ήταν ψηφοφόροι της Αριστεράς. Σκοπό είχε να περάσει ανώδυνα –λόγω και της πρόσφατης διάσπασης του κόμματός του τον περασμένο Δεκέμβρη– το μήνυμα της δυνατότητας συνεργασίας μαζί της, τονίζοντας ότι «τη γέφυρα του Γοργοπόταμου τίναξαν στον αέρα ο Ζέρβας μαζί με τον Βελουχιώτη». Δηλαδή, ΑΝΕΛ – Αριστερά μαζί για την ανατίναξη του μνημονίου…

Το κύριο μοτίβο της ομιλίας Καμμένου, καθώς και των άλλων στελεχών, ήταν ο πατριωτικός οίστρος ενάντια στο μνημόνιο και την τρόικα, που παρουσιάστηκαν ως ξένη κατοχή των Γερμανών, των τραπεζιτών και των ντόπιων δωσίλογων.

Ο Δ. Βίτσας στο χαιρετισμό του μίλησε «για κοινή μάχη κατά της πολιτικής του μνημονίου, παρά τις ιδεολογικές και προγραμματικές διαφορές των δύο κομμάτων», ευχόμενος στους ΑΝ.ΕΛ. «το επόμενο συνέδριό σας να βρει τη χώρα απελευθερωμένη από το μνημόνιο, ανεξάρτητη και υπερήφανη».

Ενδιαφέρον έχει ότι τα μέλη του κόμματος αντέδρασαν στη μεταγραφή των ορφανών του ΛΑΟΣ στους ΑΝ.ΕΛ, με προεξάρχουσες τις οργανώσεις Λάρισας, απ’ όπου εκλεγόταν ο προξενητής του γάμου Αστέριος Ροντούλης και της Αχαΐας, απ’ όπου κατάγεται ο Αλ. Χρυσανθακόπουλος. Το επιχείρημα που προβλήθηκε είναι ότι ήταν μνημονιακοί, αλλά ξέχασαν να πουν ότι είναι και ακροδεξιοί.

Φαστ τρακ συνέδριο

Το συνέδριο των ΑΝ.ΕΛ. θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως μια διαδικασία φαστ – τρακ. Ακόμα και η ομιλία του Π. Καμμένου, σε αντίθεση με τα όσα μας είχε συνηθίσει, ήταν εξαιρετικά σύντομη. Φαστ τρακ εκλογή προέδρου, φαστ τρακ ομιλίες και μόνο στη μισή δεύτερη ημέρα, ενώ δεν τέθηκαν σε ψηφοφορία στο σώμα οι ιδεολογικές και προγραμματικές θέσεις. Σε αντίθεση με το καταστατικό που ψηφίστηκε στο συνέδριο, για τις θέσεις επιλέχθηκε μια πρωτόγνωρη διαδικασία, χωρίς διάλογο και αντιπαραθέσεις. Ο κάθε τομέας κοινοβουλευτικής ευθύνης κατέθεσε εγγράφως τις θέσεις του, συνοδευόμενες μ’ ένα πλαίσιο που είχε τρία κουτάκια με Ναι, Όχι και κενό προς επιλογή των συνέδρων. Οι θέσεις, όμως, που παρουσιάζονταν ήταν τέτοιες, που δεν άφηναν περιθώρια για διαφοροποιήσεις, μέσα στο διαμορφωμένο ιδεολογικο-πολιτικό πλαίσιο.

Για να αντιληφθούμε περί τίνος πρόκειται παρουσιάζουμε ορισμένες:
• «Η ανακήρυξη μονομερώς και εκτός μνημονίων της ΑΟΖ με δεδομένο ότι αυτό είναι ελληνική και όχι «ευρωπαϊκή υπόθεση».
• «Ο σεβασμός στις Διεθνείς Συνθήκες και ιδιαίτερα σε σχέση με την Τουρκία, της συνθήκης της Λωζάννης, καθώς το Προξενείο της στην Κομοτηνή έχει υπερβεί σε ανθελληνικές δράσεις πολλές κόκκινες γραμμές».
• «Επαναφορά της πρόνοιας στους Κανονισμούς και στο Νόμο, ότι υποψήφιοι προς φοίτηση στις Παραγωγικές Σχολές των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας θα πρέπει να είναι Έλληνες Πολίτες το γένος».
• «Εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας άμεσα από το λαό. Να έχει δικαίωμα εκλογής μόνο για δύο θητείες. Να έχει αυξημένες ρυθμιστικές εξουσίες, όπως αυτές ίσχυαν πριν την Αναθεώρηση του 1986»
• «Παιδεία με τις αρχές του Ελληνισμού, της Ορθοδοξίας και της Δημοκρατίας»

Εντύπωση προκάλεσε το γεγονός ότι ο τομέας Οικονομικών παρουσίασε εξαιρετικά ελλειπτική εισήγηση. Ούτε για τις αποκρατικοποιήσεις, ούτε για τη φορολογική θέση τους. Μόνο ο Π. Καμμένος αναφέρθηκε σε συνέντευξή του σε μείωση του φόρου επιχειρήσεων στο 8%, προκειμένου να γίνουμε ανταγωνιστικοί με τις βαλκανικές χώρες, όπως δήλωσε.

Συνέχεια της δεξιάς πορείας

Το συνέδριο επαναβεβαίωσε το ιδεολογικό και πολιτικό στίγμα των ΑΝ.ΕΛ., αν και νερωμένο από τις μέχρι τώρα ακραίες δεξιές θέσεις και πρωτοβουλίες του. Ενδεχομένως σ’ αυτή τη λείανση να συνέβαλε η αποχώρηση στελεχών με τη διάσπαση αλλά και ένας σχεδιασμός των ΑΝ.ΕΛ. για να κρατά ανοιχτή την πόρτα συμμαχιών.

Επομένως, έχει ενδιαφέρον να παρουσιαστούν τα κεντρικά σημεία αυτής της φυσιογνωμίας των ΑΝ.ΕΛ., όπως παρουσιάζονται από τον πρόεδρό του, μετά τη διάσπαση του κόμματος στις αρχές Δεκεμβρίου, που «αποκαθάρθηκε» από τους «πράκτορες του συστήματος», οι οποίοι απέρριπταν κάθε προσέγγιση με την αριστερά, όπως άφηναν να εννοηθεί.

Στις αρχές Ιανουαρίου ο Π. Καμμένος παρ’ όλα αυτά, με αφορμή το ενδεχόμενο της σύστασης προανακριτής επιτροπής για τη λίστα Λαγκάρντ, κατηγόρησε τον ΣΥΡΙΖΑ για προσπάθεια «να βγάλει από το κάδρο της λίστας τον Γ. Παπανδρέου». Έτσι συνεργάστηκε με τη Χρυσή Αυγή, προκειμένου να αθροιστούν οι ψήφοι τους για στήσιμο κάλπης και για τον Γ. Παπανδρέου. Στη σύγκρουση για τη βίλα Αμαλίας και την ΑΣΟΕΕ, ο Π. Καμμένος είχε δηλώσει «αυτοί που ξέρουν από τσεκούρια, ξέρουν και από λοστούς θα τα βρουν μεταξύ τους…». Πάλι καλά που δεν μίλησε για «κονσερβοκούτια».

Στις αρχές Μαρτίου ο Π. Καμμένος κάλεσε ΣΥΡΙΖΑ και ΚΚΕ «για τη δημιουργία ενός ενιαίου μεγάλου αντιπολιτευτικού μετώπου για να αντιμετωπίσουμε την ξένη κατοχή». Παράλληλα, όμως, άφησε αιχμές για τον πρώτο ότι μαλακώνει την «αντιπολιτευτική του στάση», ενώ τόνισε ότι «με τον ΣΥΡΙΖΑ μας χωρίζει πολύ σοβαρό χάος, όσον αφορά τα εθνικά θέματα. Δηλαδή, το θέμα της Θράκης και αυτά τα τρελά τα οποία έχουν πει διάφορες συνιστώσες ή το θέμα του ονόματος της Μακεδονίας ή τα ελληνοτουρκικά. Είναι θέματα, που είναι χάος. Αλλά βλέπω ότι και σε αυτά τα σημεία ο κ. Τσίπρας έχει αρχίσει και μαζεύει τους διάφορους περίεργους τύπους οι οποίοι βγαίνουν και λένε. Βέβαια, υπάρχει ακόμα απόσταση. Με όλους είναι ανοικτό, από τη στιγμή που θα διώξουμε τα μνημόνια, τις δυνάμεις κατοχής και θα κάνουμε εθνική κυβέρνηση, η οποία θα είναι η εθνική πρόταση εξόδου από τη χώρα. Εάν έχουν καλυφθεί οι κόκκινες γραμμές, οι οποίες βάζουμε και στο θέμα των λαθρομεταναστών και στα εθνικά θέματα, αλλά και στην οικονομία».

Μια πολιτική δύναμη, λαϊκιστική της δεξιάς με έντονο τον κοινωνικό συντηρητισμό

Για παράδειγμα στη δειλή κυβερνητική πρωτοβουλία του Αντ. Ρουπακιώτη για την αποποινικοποίηση της χρήσης ναρκωτικών, οι ΑΝ.ΕΛ κατήγγειλαν με σφοδρότητα το νομοσχέδιο. Δεν έκρυψε, επίσης, τις τότε σεξιστικές συμπεριφορές του, που με αφορμή δηλώσεις σουηδού υπουργού για την κυπριακή κρίση, έγραψε στο τουίτερ ότι «οι Σουηδοί έχουν αυτοκίνητα Saab και όμορφες γυναίκες. Τα καλοκαίρια έχουν μόνο Saab, οι γυναίκες είναι με τους κύπριους εραστές στην παραλία».

Οι ΑΝ.ΕΛ μπορεί να είναι ένα αντιμνημονιακό κόμμα, όπως άλλωστε ήταν και η ΝΔ του Αντ. Σαμαρά πριν κληθεί να «σώσει» τη χώρα, αλλά προφανώς δεν αρκούν μόνο οι αντιμνημονιακές θέσεις για να την ανακόψουν από την κοινωνική, συντηρητική και «πατριωτική» δεξιά. Κοινωνικά και πολιτικά οι ΑΝ.ΕΛ. κατατάσσονται στη δεξιά.
Από την ΕΠΟΧΗ
https://www.youtube.com/watch?v=ojEvsJ8gWeE

2013-05-19

Το πρότυπο του Αλέκου Παναγούλη ο Αρμόδιος και Αριστογείτονας Συνέντευξη με τον Γιώργο Μωράκη, που βοήθησε στην απόδραση του

Τη συνέντευξη πήρε ο Μάκης Μπαλαούρας

«Η ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΟΥ»
Ένα σπιρτόξυλο για πέννα
αίμα στο πάτωμα χυμένο για μελάνι
το ξεχασμένο περιτύλιγμα της γάζας για χαρτί
Μα τι να γράψω;
Τη Διεύθυνσή μου μονάχα ίσως προφτάσω
παράξενο και πήζει το μελάνι
Μέσ’ από φυλακή σας γράφω στην Ελλάδα»

(Από «ΤΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΦΥΛΑΚΗΣ» του Αλέκου Παναγούλη)

*Γιώργο εσύ ήσουν ένας έφεδρος Δεκανέας. Ήρθες ξαφνικά στις αρχές του 1969 σε επαφή με έναν δολοφόνο, όπως σου έλεγαν, που ήταν κρατούμενος στις φυλακές, στο Μπογιάτι. Περιέγραψε τη σκηνή μόλις τον είδες, τι ένοιωσες;

-Οι συνάδελφοι για να με αγριέψουνε, μου είπανε ότι θα σε πάμε να γνωρίσεις ένα βαρύ εγκληματία. Δεν μου είπαν ότι ήταν ο Αλέκος Παναγούλης. Πράγματι πήγα στο κελί το οποίο το χώριζε ένας μικρός θάλαμος και ενδιάμεσα μια σκληρή σιδερένια πόρτα η οποία είχε μια τρύπα, για να βλέπεις μέσα. Την ώρα λοιπόν που μου είπανε δες ποιος είναι μέσα, ο Αλέκος για να μου κάνει πλάκα μου έβγαλε το δάχτυλο για …υποτίθεται, για να μου βγάλει το μάτι. Εκεί μου αποκάλυψαν ότι είναι ο Αλέκος Παναγούλης τον οποίο δεν ήξερα, αν και είχα ακούσει για αυτόν στην προπαγάνδα. Συνάντησα λοιπόν έναν άνθρωπο ο οποίος από την πρώτη στιγμή με το διαπεραστικό του βλέμμα με άγγιξε. Ήταν σε άθλια κατάσταση, μόλις είχε γυρίσει από τις φυλακές της Αίγινας, που τον είχαν πάει για να τον εκτελέσουν, φοβερά ταλαιπωρημένος από τα βασανιστήρια, σε μια άθλια σωματική, όχι όμως ψυχική κατάσταση. Ήταν δυνατός, ακμαίος και έτοιμος να ξανακάνει αυτό που έκανε τον Αύγουστο του 1968. Έζησα έξι μήνες με τον Αλέκο, σε καθημερινή βάση, από τις 7 Ιανουαρίου μέχρι και τις 5 Ιουνίου του 1969 που αποδράσαμε μαζί.

*Προφανώς με την καθημερινή επαφή σου, σαν φύλακας του Παναγούλη, έγινε μια μετάλλαξη μέσα σου. Είδες έναν άνθρωπο βασανισμένο…

-Ζούσε σε ένα βρωμερό κελί, βόθρος, χωρίς τουαλέτα, χωρίς παράθυρα, χωρίς κρεβάτι μόνο με ένα παλιό στρώμα και μόνιμα δεμένος με χειροπέδες. Το κλειδί από τις χειροπέδες το είχαμε εμείς και όποτε μας δινόταν η ευκαιρία του τις λύναμε. Για να ξεκουραστούνε τα χέρια του. Αλλά ήμαστε υποχρεωμένοι να τις ξαναβάλουμε γιατί βρισκόμασταν σε κατάσταση πολιορκίας, πήγαινες έκτακτο στρατοδικείο και πήγαινες και για εκτέλεση. Δεν το ήθελε και ο ίδιος ο Αλέκος. Μας προστάτευε παρόλο ότι ήθελε την ελευθερία του μας προστάτευε. Δηλαδή ο Αλέκος όσο σκληρός επαναστάτης και να ήταν δεν θα μας έφευγε ποτέ από τα χέρια μας ούτως ώστε να μας δημιουργήσει τεράστιο πρόβλημα στρατοδικείου, μόνο και μόνο για να απελευθερωθεί. Ήθελε να απελευθερωθεί, ήθελε να αποδράσει με τη δική μας βοήθεια, με τη δική μας συναίνεση. Και προσωπικά με τη δική μου. Γιατί μόνο σε μένα είχε εμπιστοσύνη.

*Οι άλλοι δύο επηρεάστηκαν;

-Καλά συμπεριφέρονταν, δεν επηρεάστηκαν όμως τόσο όσο εγώ ώστε να του ανοίξουν την αμπάρα του κελιού και τις χειροπέδες και να τον βγάλουν έξω και να αποδράσει. Δεν θα το έκαναν ποτέ.

*Έμπαινες μέσα στο κελί και έκανες κουβέντες μαζί του ;

-Συνέχεια η συζήτηση ήταν συνεχόμενη για τα πάντα. Από πολιτική, κοινωνική, στρατιωτική, μέχρι οικογενειακή ότι συζήτηση μπορούσες να φανταστείς γινόταν μεταξύ εμού και του Αλέκου.

*Σου παρουσίασαν τον Αλέκο ως δολοφόνο;

-Ναι. Όμως ήξερα ότι ο άνθρωπος αυτός αποπειράθηκε να εκτελέσει τον δικτάτορα. Άρα μου ανέβηκε πάρα πολύ στη συνείδησή μου. Δεν είχα να κάνω με έναν εγκληματία κοινού ποινικού δικαίου. Είχα να κάνω με έναν άνθρωπο ο οποίος τα ‘ ‘βαλε με έναν ολόκληρο στρατό. Και αυτό με συγκινούσε ιδιαίτερα.

*Συζητήσεις για τους τυραννοκτόνους της Αρχαίας Αθήνας κάνατε;

-Είχε σαν πρότυπο τον Αρμόδιο και Αριστογείτονα, οι οποίοι όχι μόνο δεν εκτελέστηκαν, αλλά τιμήθηκαν από τη δημοκρατία της Αθήνας και μάλιστα τους κηδεύσαν με τιμές στον Κεραμεικό.

*Επομένως συζητούσατε και τέτοιου είδους ζητήματα.

-Βεβαίως. Άρα μέρα με την ημέρα δενόμουν με αυτόν τον άνθρωπο. Μέρα με την ημέρα. Και ο άνθρωπος δεν θέλει και πολύ να βοηθήσει έναν άνθρωπο ο οποίος δεινοπαθεί.

*Εσύ τώρα πως ένοιωθες από τη στιγμή που κατάλαβες ότι αυτός είναι ένας αγωνιστής ένας άδολος άνθρωπος που έχει πίστη που έχει το θάρρος..

-Και το όραμα να βοηθήσει για την επαναφορά της ελευθερίας και της δημοκρατίας.

Η απόδραση

*Όταν αποφάσισε, σου μίλησε ότι θα πρέπει να αποδράσει;

-Μου το είπε το πρωί της ίδιας μέρας. Εγώ εκείνη την ημέρα έπρεπε να βγω έξοδο και για να καθίσω μέσα έδωσα την έξοδό μου σε κάποιο λοχία. Λοιπόν επειδή είχα τα κλειδιά της φυλακής και τα κλειδιά από τις χειροπέδες το βράδυ αφού μπήκανε μέσα οι ποινικοί κρατούμενοι ντυθήκαμε με τις στολές μας. Εγώ με τη δική μου στολή και ο Αλέκος με τη δεύτερη δική μου στολή. Φτιάξαμε το στρώμα έτσι ούτως ώστε να φαίνεται ότι κοιμάται κάποιος κλειδώσαμε το κελί πήραμε τα κλειδιά και κατεβήκαμε στη πύλη της εσωτερικής μάνδρας της φυλακής. Εκεί υπήρχε μια σκοπιά. Κάθε βράδυ ερχόταν από το ΚΕΒΟΠ νεοσύλλεκτοι και φυλούσαν τις φυλακές. Αυτό εκμεταλλευτήκαμε. Οι οποίοι εμένα με βλέπανε σαν δεκανέα της φρουράς αλλά τον Αλέκο δεν τον είχαν δει ποτέ. Δεν τον βγάζαμε ποτέ έξω. Κατεβαίνοντας λοιπόν στην πύλη του πετάξαμε τα κλειδιά στον νεοσύλλεκτο, μας άνοιξε την πόρτα από έξω, ανέβηκε στη σκοπιά του, κλειδώσαμε την πόρτα έτσι απλά, αλλά με φοβερή αγωνία βέβαια και περάσαμε πίσω από το διοικητήριο, γιατί μπροστά ήταν αξιωματικοί της φρουράς. Πηδήξαμε τη μάντρα, η οποία εσωτερικά ήταν γύρω στα δύο μέτρα, ανέβηκε ο ένας πάνω στο άλλο, αλλά από έξω ήταν πάνω από πέντε έξι μέτρα. Πηδήξαμε τη μάντρα, αλλά για κακή μας τύχη μας περίμεναν τσοπανόσκυλα και κόντεψαν να μας φάνε. Το ξεπεράσαμε όμως και έτσι ξεκίνησε πλέον το οδοιπορικό μας να κατέβουμε στην Αθήνα για να βρούμε κάποιο καταφύγιο.

*Τελείως μόνοι σας, δηλαδή.

-Δεν υπήρχε καμία συνεννόηση με κανέναν εσωτερικά και με κανέναν εξωτερικά. Άρα ενεργήσαμε από μόνοι μας. Δεν ήξερε κανένας τι πρόκειται να κάνουμε. Και δεν μας περίμενε έξω κανένας. Γιατί αν είχαν ειδοποιηθεί κάποιοι θα μας περίμεναν έξω στον εθνικό δρόμο θα μας έπαιρναν και θα εξαφανιζόμασταν. Δεν είχε γίνει αυτό, άρα έπρεπε να πάρουμε την κατιούσα για την Αθήνα για να βρούμε κάποιο κρησφύγετο. Τα κρησφύγετα όμως δεν ανοίγανε εύκολα όταν στις δύο, τρεις η ώρα τη νύχτα χτύπαγες σε κάποιο φίλο, δε σου άνοιγε γιατί σου λέει κάτι συμβαίνει. Είτε κανένας χουντικός είναι, είτε κάποιος κυνηγημένος είναι και δεν άνοιγαν τις πόρτες παρόλο ότι βγήκανε μετά πολλοί σε σπίτια που πήγαμε και είπανε γιατί δεν ήρθατε σε μας. Μα ήρθαμε κύριοι, αλλά δεν μας ανοίξατε την πόρτα. Λοιπόν μετά από πολλές εναλλαγές σπιτιών που δεν μπορούσαν να μας φιλοξενήσουν γιατί ήταν όλοι σταμπαρισμένοι από τη χούντα, καταλήξαμε στον ξάδερφο του Αλέκου, παλιό χωροφύλακα Πατίτσα και τον Περδικάρη και νομίζαμε ότι εκεί βρήκαμε καταφύγιο, όμως αυτοί οι άνθρωποι για τα πεντακόσια χιλιάρικα και για θέσεις στο δημόσιο, παραδώσανε τα κλειδιά του διαμερίσματος στην ασφάλεια της Νέας Ιωνίας και μας κάνανε τσιμπητούς στις 9 Ιουνίου. Τέσσερις μέρες μετά από την απόδραση. Μέχρι τότε περιπλανιόμασταν από το ένα σπίτι στο άλλο, μας έδιωχνε ο ένας, μας καλούσε ο άλλος και ούτω κάθε εξής. Κανένας δεν είχε όμως τη δυνατότητα και το σθένος να μας φιλοξενήσει περισσότερο πλην της Τασίας της ξαδέρφης του Αλέκου, η οποία θέλησε να μας βοηθήσει, μας έδωσε λεφτά αλλά δεν μπορούσε να μας φιλοξενήσει γιατί ήταν το πρώτο σπίτι που θα ψάχνανε μετά την απόδραση, όπως και πράγματι συνέβη την επόμενη μέρα το πρωί, μόλις είχαμε φύγει. Φαντάσου αν ήταν δηλαδή φτιαγμένη η κατάσταση έτσι θα ήμαστε στην Ιταλία και ακόμα δεν θα ήξεραν τίποτα εδώ.

*Ο στόχος σας ήταν η Ιταλία;

-Εκεί προσπαθούσε ο Αλέκος, προσπαθούσαμε να βρούμε το Στάθη, δεν ήταν δυνατή η επαφή με το Στάθη και έτσι το πρώτο βράδυ μείναμε στον Πατίτσα και στον Περδικάρη, μας έδιωξαν την άλλη μέρα και έτσι την τελευταία βραδιά επειδή δεν είχαμε που να πάμε πλέον καταλήξαμε πάλι στους ίδιους. Οι ίδιοι μας κατέδωσαν και τελείωσε η υπόθεση. Ο μεν Αλέκος ξανά οδηγήθηκε στο Μπογιάτι για να εκτίσει την δις εις θάνατον καταδίκη του και εγώ σε άλλες φυλακές με 37 χρόνια στη πλάτη.

*Πότε τον ξαναείδες τον Παναγούλη ;

-Όταν βγήκα από τη φυλακή τον Ιούλιο του 1974 που έπεσε η Χούντα.

*Ποια ήταν η επαφή σας ; Πως μπορείς να την περιγράψεις ;

-«Που είσαι παπαδοπουλάκι;» μου είπε ο Αλέκος. Ήταν καυστικός στα σχόλιά και στις εκδηλώσεις του. Όμως είχαμε δεθεί στενά τόσο στενά που η φιλία μας ήταν ανεξάντλητη μέχρι και την ημέρα που έφυγε από τη ζωή. Η μάνα του η Αθηνά με λάτρευε αλλά και η υπόλοιπη οικογένεια η σημερινή που είναι εν ζωή. Ο Στάθης, η γυναίκα του η πρώτη, η γυναίκα του η δεύτερη, τα παιδιά του, έχω βαφτίσει ένα από τα δύο παιδιά, ένα εγώ και ένα ο Σπύρος ο Μουστακλής . Δημιουργήθηκε μια σχέση μεταξύ εμού και της οικογένειας του Παναγούλη η οποία είναι ανεξίτηλης αγάπης. Είναι δεσμοί που ο ένας πέφτει στη φωτιά για τον άλλο. Όλα αυτά τα συναισθήματα δεν γεννιούνται πλέον μεταξύ των ανθρώπων.
Όποτε βρισκόμασταν ήταν χαράς ευαγγέλιο. Ήταν άνθρωπος ο οποίος εκτίμησε πάρα πολύ, βαθύτατα, όπως και όλη η οικογένεια εκτίμησε και αυτή τη μικρή πράξη που έκανα για τον Αλέκο.

Αν ζούσε ο Αλέκος σήμερα

*Δεν ήταν μικρή πράξη.

-Εγώ θα το έλεγα μικρή πράξη. Θα μπορούσε να το κάνει ο οποιοσδήποτε, ο οποιοσδήποτε θα μπορούσε να είχε λίγα ανθρώπινα αισθήματα.

*Εσύ δεν είχες μόνο ανθρώπινα αισθήματα. Είχες μια αντίληψη για την κοινωνία, για την ελευθερία για τη δημοκρατία.

-Ναι είχα γαλουχηθεί από τους γονείς μου έτσι οι οποίοι ήταν βενιζελικοί, αλλά εγώ προχώρησα ακόμα περισσότερο όπως και τα αδέλφια μου και γι αυτό και γράφτηκα στη Νεολαία Λαμπράκη και για αυτό έκανα παρέα με κομμουνιστές. Οι ιδεολογικές μου καταβολές μου επέτρεπαν να είμαι όσο το δυνατόν πιο παρορμητικός απέναντι στον Αλέκο.

*Είπες ότι λείπει ο Αλέκος στη σημερινή εποχή. Γιατί;

-Λείπει ο Αλέκος γιατί πιστεύω χωρίς να είναι εγωιστικό και χωρίς να είναι υπερβολή επειδή τον έζησα έντονα ότι ο άνθρωπος αυτός σήμερα εάν ήταν εν ζωή πιστεύω ότι θα ήταν πολύ διαφορετικά τα πολιτικά πράγματα στη χώρα. Πιστεύω ότι αν ήταν εν ζωή πολύ δύσκολα να κυβερνούσε και ο Ανδρέας Παπανδρέου. Όμως αλλοίμονο, όπως έλεγε ο Μπρεχτ, αν μια χώρα χρειάζεται ήρωες για να προχωρεί. Χρειάζεται δυστυχώς ήρωες. Πιστεύω ότι ο Αλέκος, χωρίς να θέλω, σε καμία περίπτωση, να υποτιμήσω τον αγώνα των άλλων συναγωνιστών και συντρόφων, ήταν ο άνθρωπος που θα μπορούσε να ανατρέψει πολλές πολιτικές ανωμαλίες στον τόπο.

*Σε βασάνισαν όταν σε πιάσανε;

-Κοίταξε, δεν θα έλεγα ότι τα βασανιστήρια που πέρασα ήταν σκληρά, αλλά το ξύλο που έφαγα ήταν πάρα πολύ. Δηλαδή δεν είχα τα βασανιστήρια που είχε ο Στάθης, ο Αλέκος, ο Μιχάλης ο Βαρδάνης. Δεν είχα καυτή βελόνα να μου περνάνε στην ουρήθρα. Αλλά είχα αρκετό ξυλοκόπημα. Και ψυχολογικά βασανιστήρια.

2013-05-17

ΣΥΡΙΖΑ-κινήματα: Τα πολιτικά σιαμαία "Ελευθεροτυπία" 17/5/ 2013

Του Μάκη Μπαλαούρα
Ίσως ο ΣΥΡΙΖΑ να είναι το μοναδικό, τουλάχιστον από τη μεταπολεμική περίοδο, πολιτικό υποκείμενο που δημιουργήθηκε, διαμορφώθηκε, δυνάμωσε σε άμεση αλληλεξάρτηση με τα κοινωνικά κινήματα. Η γέννησή του ήταν το αποτέλεσμα της γόνιμης σχέσης των Ευρωπορειών και του Κοινωνικού Φόρουμ με την Αριστερά.
Και τα ταυτοτικά του χαρακτηριστικά από αυτή τη σχέση τα απέκτησε. Στην πορεία, η ανάπτυξη του ενός τροφοδοτούσε τον άλλο. Τα κινήματα των πλατειών γιγάντωσαν τον ΣΥΡΙΖΑ και αυτός, σεβόμενος πάντα την αυτονομία τους, τα τροφοδοτούσε με την κοινή ελπίδα της ανατροπής, με όραμα.
Η ίδια οργανική σχέση υπάρχει και σήμερα. Το εξεγερσιακό κίνημα έχει καθίσει, το ίδιο και η Αριστερά. Τι συνέβη; Απογοήτευση από το εκλογικό αποτέλεσμα; Παραίτηση και απαισιοδοξία ότι δεν τα κατάφερε να επιφέρει τη μεγάλη ανατροπή; Αν και αυτό δεν είναι εντελώς σωστό, δεδομένου ότι πέτυχε αρκετές νίκες, όπως η ανατροπή της ισχυρής κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ. Προφανώς, σκέφτηκαν ότι κερδήθηκαν μάχες, αλλά όχι ο πόλεμος, και οπισθοχώρησαν. Αρκετοί, με χαμηλό πια φρόνημα, εγκατέλειψαν την αναγκαιότητα του συλλογικού, επιστρέφοντας στη μοναξιά και στο ατελέσφορο των ατομικών επιλογών.

Και ο ΣΥΡΙΖΑ, ως πολιτική οντότητα ριζοσπαστικής διαμόρφωσης, πώς πυροδοτεί τις λαϊκές δυνάμεις, πώς συμβάλλει στην ανάταση του φρονήματός τους; Έχω την εντύπωση ότι ψάχνεται. Εκείνο όμως που εισπράττεται είναι ότι παίζει στο γήπεδο του αντιπάλου. Εύστοχες απαντήσεις στους κυβερνητικούς, αντιδημοκρατικούς, αυταρχικούς, νεοφιλελεύθερους σχεδιασμούς, καλή δουλειά της κοινοβουλευτικής του ομάδας, αλλά εντός του γηπέδου που διαμορφώνει η τρικομματική και τροϊκανή κυβέρνηση. Ακόμα και αν δεν προστεθούν τα πολλαπλά φάουλ από εκπροσώπους του στα ΜΜΕ, το ζήτημα παραμένει. Δεν χτυπά εκεί και όπως πρέπει, για να αποδομήσει την κυρίαρχη ιδεολογία και τους μηχανισμούς της.
Ακόμα και σε συμβολικό επίπεδο: η αντιπροσωπεία του ΣΥΡΙΖΑ που πήγε στο συνέδριο του ΣΕΒ, ως αξιωματική αντιπολίτευση, τι μήνυμα θα εξέπεμπε αν όλοι μαζί κατέβαιναν στο Σύνταγμα στη μεγάλη συγκέντρωση των εκπαιδευτικών;
Αυτή η διπλή δυσανεξία αποτυπώνεται και στις δημοσκοπήσεις που αναδεικνύουν τη στασιμότητα, η οποία τείνει να γίνει μόνιμη, για τον ΣΥΡΙΖΑ. Βεβαίως, είναι γνωστό ότι την περίοδο κυρίως μετά τις εκλογές, μεγάλο μέρος των ερωτώμενων, που ξεπερνά το εντυπωσιακό 55%, αρνείται αγανακτισμένο να απαντήσει. Επομένως, το μέγα αυτό αρνητικό πλήθος που σε σημαντικό ποσοστό θα ψηφίσει στις εκλογές, είναι λογικό να περιμένει κανείς ότι τελικά θα ψηφίσει αντιμνημονιακά κόμματα, όπου τη μερίδα του λέοντος θα πάρει ο ΣΥΡΙΖΑ. Κατ’ αρχήν λογικό, αν θεωρηθεί ότι το πλήθος αυτό δεν είναι ταλαντευόμενο και ως εκ τούτου επιρρεπές σε εκλογική ρευστότητα. Παράλληλα, πρέπει να μας προβληματίσει ότι, αντιθέτως, η ναζιστική Χρυσή Αυγή, που κατορθώνει να πλασάρεται ως αντισυστημικό κόμμα -το κατ’ εξοχήν συστημικό μόρφωμα-, δείχνει αξιοσημείωτες τάσεις ανόδου.
Μη βγαίνοντας όμως από το γήπεδο του αντιπάλου, υπάρχει μία ακόμα πολιτική παρενέργεια. Τον αντισυστημικό, μέχρι τις εκλογές, ΣΥΡΙΖΑ, τον βάζουν πια στο κάδρο των συστημικών δυνάμεων! Όμως, ακόμα και αν επαληθευτεί η παραπάνω εκλογική προσομοίωση, πώς θα κυβερνήσει ο ΣΥΡΙΖΑ χωρίς ενεργά κινήματα; Είτε θα ανατραπεί πολύ σύντομα είτε θα αφομοιωθεί, όπως το ΠΑΣΟΚ. Να θυμίσουμε, όμως, για όσους αρέσκονται στις ιστορικές ακροβασίες, ότι η αφομοίωση του ΠΑΣΟΚ επήλθε μετά την τριετή διακυβέρνησή του, μέχρι τότε είχε νερώσει ελάχιστα τις όποιες ριζοσπαστικές θέσεις του. Και αν συμβούν τα παραπάνω, άντε, μετά, από τα συντρίμμια να ξαναχτίσεις μια δυνατή-ελπιδοφόρα Αριστερά.
Η ευθύνη του ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι μόνο εγχώρια. Είναι και ευρωπαϊκή. Πολύ περισσότερο που όλα μπορούν να συμβούν. Από την αντιδημοκρατική νεοφιλελεύθερη όξυνση έως την κατάρρευση της ευρωζώνης. Να ένα μεγάλο καθήκον: πέραν ενός ριζοσπαστικού προγράμματος για τη χώρα, απαιτείται η από κοινού με αντίστοιχες ευρωπαϊκές, πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις, επεξεργασία ενός ευρωπαϊκού σχεδίου που θα δίνει αριστερή διέξοδο στην υπάρχουσα καταρρέουσα θεσμική δόμηση της Ε.Ε., εμπλουτισμένο από την ελάχιστη μέχρι τώρα οργανική συσχέτιση των ευρωπαϊκών κινημάτων και κομμάτων της Αριστεράς. Νέες ανάγκες, νέα καθήκοντα, όπως έλεγαν οι παλαιότεροι. Αρκεί οι παλιές ανάγκες, όπως η δημοκρατική δόμηση και λειτουργία, να μη θεωρηθούν ξεπερασμένες. Στο κάτω- κάτω, το μοντέλο ενός κόμματος που οικοδομείς είναι προείκασμα της κοινωνίας που θέλεις να φτιάξεις.
* Ο Μ. Μπαλαούρας είναι μέλος της Γραμματείας της ΑΚΟΑ και της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ

2013-04-28

Η κόπρος του Αυγεία και ο αποστάτης Ηρακλής Η δολοφονική απόπειρα εναντίον μεταναστών-εργατών γης στη Νέα Μανωλάδα

Του Μάκη Μπαλαούρα

Είναι γνωστός ο μύθος για τους δώδεκα άθλους του Ηρακλή. Στον πέμπτο άθλο του ο ήρωας εστάλη να καθαρίσει τη συσσωρευμένη επί 30 χρόνια, από 3.000 βοειδή που είχε στην κατοχή του ο βασιλιάς της Ήλιδας, Αυγείας. Ο Ηρακλής έπραξε κάτι σχετικά απλό. Άλλαξε την πορεία του ποταμού Πηνειού (γιου του Ωκεανού και της Τυθέος, όπως και ο συνώνυμος λαρισαίος ποταμός) που τότε, όπως λέγεται από τους παλιούς της πεδινής Ηλείας και πιστοποιείται από επιστήμονες, η εκβολή του ήταν μεταξύ Λεχαινών και Μανωλάδας, στο σημερινό διβάρι-λιμνοθάλασσα, το Κοτύχι…

Η κόπρος του Αυγεία Η νέα κοίτη του Πηνειού συμπαρέσυρε όλη την κόπρο ρίχνοντάς την στο Ιόνιο, στη Μπούκα κοντά στη Γαστούνη. Στη σημερινή Βουπρασία (δηλαδή αγοροπωλησία βοειδών), ανάμεσα στις Βάρδα, Μανωλάδα, Νέα Μανωλάδα, Κουνουπέλι υπήρχε η αρχαία πόλη Υρμίνη, προς τιμή της ομώνυμης πολεμίστριας του Τρωϊκού Πολέμου. Από την πριγκίπισσα της Υρμίνης Μανωλιάδα, μάλλον προήλθε το σημερινό όνομα Μανωλάδα.

Στην εύφορη πεδινή Ηλεία στήθηκαν επιχειρήσεις κηπευτικών προϊόντων, όπου μετεξελίχθηκαν σε υπερσύγχρονες μονάδες θερμοκηπίων, που εφοδιάζουν την εσωτερική αγορά, αλλά και με έντονο εξαγωγικό προσανατολισμό. Ιδιαίτερα στην περιοχή της Μανωλάδας, παλιάς και νέας, φτιάχτηκαν μονάδες παραγωγής φράουλας που εξοβέλισαν τα παραδοσιακά προϊόντα. Η φράουλα, όμως, είναι καλλιέργεια υψηλής εντάσεως εργασίας. Δηλαδή, έχει ανάγκη από πολλά εργατικά χέρια. Και φθηνά, όσο πιο φθηνά γίνεται. Όλα αυτά που σχετίζονται με την αμοιβή της εργατικής δύναμης, μισθός, συνθήκες εργασίας, εργατικά δικαιώματα, συνθήκες διαβίωσης, ωράρια, κοινωνικά δικαιώματα, πολιτικές ελευθερίες, όλα καταπατημένα. Όπως τείνει να γίνει σ΄ όλη την Ελλάδα, για όλους έλληνες και μετανάστες εργάτες. Επειδή, όμως, στην περιοχή οι εργάτες γης είναι μετανάστες, και η προσφορά της εργασίας τους είναι τεράστια και η μίσθωσή της βρίσκεται στα όρια της νομιμότητας, τα δικαιώματά τους δεν καταπατούνται απλώς, εξαερώνονται.

Το εργατικό μοντέλο για τους μετανάστες της Μανωλάδας, προφανώς είναι το άμεσο μοντέλο εργασίας που ετοιμάζεται για όλους, και τους έλληνες εργάτες. Πλήθος από εργασιακά δικαιώματα καταπατούνται, απλήρωτοι μισθοί, ανασφάλιστη εργασία με την ώρα και για όποια ώρα με τηλεφωνικές κλήσεις.

«‘Ολοι έπεσαν από τα σύννεφα»

Με τα πρόσφατα γεγονότα της Νέας Μανωλάδας όλοι έπεσαν -πάλι- από τα σύννεφα. Λες και δεν είχαν εκδηλωθεί παρόμοια σε πολλαπλές κατευθύνσεις με βιαιότητα από το 2008. Η πολιτεία, οι κρατικές υπηρεσίες, οι εκλεγμένοι εκπρόσωποι, τα ΜΜΕ ήξεραν και κάλυπταν. Ο τότε πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου, μάλιστα, εξυμνούσε το χρυσωρυχείο της Μανωλάδας. Η τοπική κοινωνία σιωπούσε εκκωφαντικά. Δεν πήρε καμία πρωτοβουλία, έστω και εκ των υστέρων, για να δείξει ότι αποστασιοποιείται. Η κυβέρνηση αδιαφόρησε, μέχρις ότου η είδηση της δολοφονικής απόπειρας έκανε το γύρο του κόσμου. Τότε ο κ. Δένδιας, με τη φωτιά στα μαλλιά του, επισκέφτηκε την πόλη σε επιλεγμένα σημεία και επιλεγμένους ανθρώπους.

Οι άλλοι φραουλοπαραγωγοί, καθώς και πολιτικοί συνοδοιπόροι τους προσπάθησαν να μας πείσουν ότι πρόκειται για «μεμονωμένο περιστατικό», ενός κακού –παντού αναφύονται κακοί, ακόμα και στον παράδεισο– παραγωγού. Αν ήταν αθώοι –που δεν ήταν, γιατί τις ίδιες πάνω κάτω εργατικές συνθήκες εφαρμόζουν– γιατί δεν έβγαιναν νωρίτερα να αποστασιοποιηθούν; Όχι για λόγους ηθικής ή κοινωνικής συμπεριφοράς. Για το συμφέρον τους, για την αποκατάσταση του ανταγωνισμού, όπως προσδιορίζεται από τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής. Πώς ανέχθηκαν, αυτοί οι καλοί καπιταλιστές, έναν μεγαλοπαραγωγό να παράγει με εργατικό κόστος υποπολλαπλάσιο του δικού τους, νόμιμου και ηθικού;
Τέλος, ευθύνες, διαφορετικές προφανώς, αδράνειας και ολιγωρίας έχουν οι δυνάμεις της αριστεράς και τα συνδικάτα. Δεν παρακολούθησαν και δεν έκαναν σημείο αναφοράς το ολοένα επεκτεινόμενο βάρβαρο εργασιακό μοντέλο της Μανωλάδας.

Όμως υπάρχει ένα σημείο καμπής, μια ποιοτική αλλαγή. Οι εργαζόμενοι μετανάστες ξεσηκώθηκαν, στέλνοντας μηνύματα σ’ όλη την εργατική τάξη της χώρας. Μου θύμισε, σαν κινηματογραφικό φλας μπακ, την ιστορία των πρώτων ελλήνων μεταναστών στην Αμερική. Στις σιδηροδρομικές γραμμές, στα γουναράδικα, στα ανθρακωρυχεία. Και εκεί, πέραν της στυγνής εκμετάλλευσης, αντιμετώπιζαν τη Χρυσή Αυγή της εποχής τους, την Κου Κλουξ Κλαν. Αρκετοί απ’ αυτούς ηγήθηκαν σε εργατικούς ξεσηκωμούς και πολυήμερες κινητοποιήσεις, πληρώνοντας με τη ζωή τους την «απρονοησία» τους, όπως ο Λούης Τίκας και ο Στιβ Κατόβης. Εδώ, τουλάχιστον, μέχρι σήμερα, γλίτωσαν τη ζωή τους…
Διδακτικός ο μύθος. Η κόπρος της γειτονικής Ήλιδας, της Υρμίνης συσσωρεύτηκε. Ο Ηρακλής που θα μπορούσε να αλλάξει τον ρου της εργασιακής καταστροφής, βρίσκεται εν υπνώσει. Η αφορμή, όμως, δόθηκε ξανά από τους ίδιους τους κατατρεγμένους. Θα μπορέσουν, άραγε, η Αριστερά και τα συνδικάτα να αλλάξουν τη ροή των πραγμάτων, στρέφοντας τον κινηματικό Πηνειό, για να παρασύρει τη συσσωρευμένη κόπρο;
Εφημερίδα ΕΠΟΧΗ

2013-04-22

Φραουλοπαραγωγοί χρησιμοποιούν ακόμα και 14χρονα - Συνέντευξη Μάκη Μπαλαούρα στις ΑΠΟΚΑΛΥΨΕΙΣ του ΙΟΝΙΟΝ FM στον Μάκη Νοδάρο

*ΜΑΚΗΣ ΝΟΔΑΡΟΣ: Να’ μαστε λοιπόν πάλι μαζί στο Ionion FM, Μάκης Νοδάρος στο μικρόφωνο. Σήμερα, κυρίες και κύριοι, η εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ έχει μία αποκάλυψη βόμβα για το φραουλοκράτος της Νέας Μανωλάδας. Αναφέρει ότι ανάμεσα στους εργάτες αλλοδαπούς υπάρχουν και 14χρονα παιδιά. Και δεν τα λέει, βέβαια, αυτά η εφημερίδα. Τα λένε τα μέλη της Διεθνούς Αμνηστίας, επιχειρώντας να κάνουν έρευνα και αυτοψία στο χώρο του αιματηρού συμβάντος. Δύο 14χρονα παιδιά, λοιπόν, μεταξύ των εργατών γης, μεταξύ αυτών που προσφέρουν φτηνά εργατικά χέρια στους τσιφλικάδες της περιοχής. Και για όλα αυτά, βέβαια, όπως λένε οι αρμόδιοι δεν γνώριζαν τίποτα, μιλάνε όλοι για μεμονωμένα περιστατικά και δεν αναλαμβάνει κανένας τις ευθύνες του. Μέχρι και ο κύριος Δένδιας που ήρθε προχθές στην περιοχή δεν πήγε στον καταυλισμό που έγιναν τα γεγονότα. Πήγε σε έναν άλλο, οργανωμένο καταυλισμό, εκεί τον πήγαν οι τοπικοί παράγοντες και οι αρμόδιοι της Αστυνομικής Διεύθυνσης Ηλείας για να δείξουν τι καλά και τι ωραία περνούν οι αλλοδαποί εργάτες μέσα στα container. Ήταν ο πιο οργανωμένος ο καταυλισμός εκεί που πήγε ο κύριος Δένδιας. Ο οποίος στο twitter μετά έλεγε ότι, πήγα, λέει, στον καταυλισμό και μίλησα με τους εργάτες, εκεί που έγινε η επίθεση. Πράγμα το οποίο είναι ψέμα γιατί εμείς τον συνοδεύσαμε από την πρώτη στιγμή που βρέθηκε στην Ηλεία μέχρι την ώρα που έφυγε.

*Λοιπόν, να καλημερίσουμε στο σημείο αυτό τον υποψήφιο βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ στην Ηλεία, τον κύριο Μάκη Μπαλαούρα. Καλημέρα σας, κύριε Μπαλαούρα

-Καλημέρα σας.

*Και θα θέλαμε να μάθουμε από σας, εσείς μένετε για αρκετό καιρό, τελευταία, στην Αθήνα και θα θέλαμε να μάθουμε πως εισέπραξε η Αθήνα και γενικότερα ο κόσμος τα όσα διαδραματίστηκαν τις τελευταίες μέρες στο φραουλοκράτος της Μανωλάδας. Πως πέρασε, δηλαδή, στον κόσμο αυτή η ιστορία και θα θέλαμε και την άποψή σας και την άποψη του κόμματός σας, βέβαια, για όλα αυτά τα περίεργα που συνέβησαν εκεί.

-Κατ’ αρχάς μία παρατήρηση σ΄ αυτά που λέγατε προηγουμένως. Πια δεν «πρέπει» σε εισαγωγικά η λέξη να μας εκπλήσσει το ότι υπάρχουν 14χρονα παιδιά. Είναι η λογική συνέπεια αυτού του σκλαβοπάζαρου. Ο αμερικάνικος νότος βρίθει από τέτοιες ιστορίες, από τον μπαρμπα – Θωμά μέχρι τον Τζέϊμς. Έχουμε λοιπόν μία κατάληξη σε μια πορεία με 14χρονα, ίσως και πιο κάτω στην ηλικία. Δεύτερον, ότι αυτό που είπατε για την Αθήνα, έχω ιδία εμπειρία η οποία έχει μεγάλο ενδιαφέρον. Ότι στη λαϊκή των Εξαρχείων το Σάββατο το μεσημέρι, όλοι οι φραουλοπωλητές, είχαν πάψει να διαφημίζουν φράουλα Μανωλάδος. Προς το μεσημέρι αργά ένας τόλμησε και φώναξε, φράουλα Μανωλάδας. Του κάνανε παρατήρηση οι αγοραστές, οι κάτοικοι της περιοχής εκεί, ότι είναι ποτισμένη με αίμα. Αυτός λέει ότι ποτισμένο με αίμα θα είναι το δικό σας χώμα από σας, γιατί εγώ είμαι Χρυσή Αυγή. Έγινε φασαρία, τελικά του πετάξανε τα τελάρα με τις φράουλες επάνω του και το έβαλε στα πόδια. Ήρθε και ο υπεύθυνος της λαϊκής αγοράς και κατέγραψε το γεγονός προκειμένου να αποβληθεί από τους πωλητές της λαϊκής.

*Έγινε αυτό το σοβαρό περιστατικό;

-Έγινε αυτό που ήταν αυθόρμητο από απλούς ανθρώπους που ψώνιζαν εκείνη την ώρα.
Τώρα, η θέση του ΣΥΡΙΖΑ είναι πολύ σαφής και παλιά και τώρα. Νομίζουμε ότι αυτό το καθεστώς πρέπει να εκλείψει, πρέπει να συντριφτεί και πρέπει οι άνθρωποι που δεν έχουν στον Θεό μοίρα, να βρουν την απαραίτητη νομική και πολιτική, θα έλεγα, προστασία, έτσι ώστε η όποια εργασιακή τους σχέση να έχει τα δικαιώματα που απαιτούνται και να έχουν και ανθρώπινες συνθήκες.

*Μιλούσα χθες με τα μέλη από τη Διεθνή Αμνηστία που επισκέφτηκαν την περιοχή, κύριε Μπαλαούρα, και μου έλεγαν ότι πρέπει να το γράψεις και το γράφω σήμερα στην ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ ότι, πρέπει να κάνουμε έκκληση στην πολιτεία και στις αρμόδιες αρχές ότι αυτοί οι άνθρωποι θα πρέπει να προστατευθούν. Υπάρχουν πάρα πολλοί οι οποίοι τους απειλούν. Υπάρχει ένα κλίμα τρομοκρατίας γενικά στην περιοχή και μου έλεγαν ότι αυτοί οι άνθρωποι γυρίζουν τραυματισμένοι από τα νοσοκομεία, γεμάτοι σκάγια και πηγαίνουν ξανά στα παραπήγματα και δεν έχουν κάποιον να τους προστατεύσει.

-Είναι προφανές να γίνονται, κύριε Νοδάρο, αυτά τα πράγματα. Είναι προφανές. Από τη στιγμή που η οργανωμένη πολιτεία δεν θέλει, δεν μπορεί, ίσως στην καλύτερη περίπτωση, εγώ νομίζω ότι δεν θέλει. Διότι υπάρχει μια λογική συνέπεια όλων αυτών των πραγμάτων. Ο Δένδιας και η κυβέρνηση πήρανε θέση όταν το θέμα πήρε διεθνείς διαστάσεις. Όταν έβγαινε ο Guardian, όταν έβγαιναν οι γαλλικές εφημερίδες, όταν έβγαινε η Liberation…

*Και το CNN. Και στο CNN είδηση έγινε.

-Βγήκαν μεγάλα αμερικάνικα κανάλια. Τότε η κυβέρνηση βγήκε. Μου θυμίζει το 2008. Εσύ προσωπικά είχες φάει ξύλο, είχες κυνηγηθεί. Όπως και άλλοι δημοσιογράφοι. Τι έγινε τότε; Ποια ήταν τα καθήκοντα μιας ευνομούμενης πολιτείας να παρέμβει; Κανένα. Τι έγινε; Όταν έγινε ο σάλος, πήγανε εκεί, κατέγραψαν το ζήτημα και εξαφανίστηκαν. Εδώ πρόκειται περί μαφίας.

*Και ο κύριος Δένδιας έκανε και το εξής απαράδεκτο. Ότι κατέβηκε στη Βάρδα, πήγε στη Μανωλάδα σε έναν καταυλισμό εργατών οι οποίοι μένουν μέσα σε container και προσπέρασε τον καταυλισμό με τα παραπήγματα τα άθλια εκεί. Δηλαδή, δεν πήγε καν να μιλήσει με αυτούς τους ανθρώπους που δέχθηκαν την επίθεση. Δεν καταδέχθηκε. Μάλλον δεν καταδέχθηκε ή τον πήγαν εκεί οι τοπικοί παράγοντες και η αστυνομία.

-Είναι προφανή αυτά τα πράγματα. Για να πω ένα παράδειγμα. Άκουγα, ας πούμε, για την Επιθεώρηση Εργασίας. Η Επιθεώρηση Εργασίας ιδιαίτερα στον Νομό Ηλείας έχει διαλυθεί.

*Μα κοιτάζουν να την καταργήσουν. Είναι υπό κατάργηση.

-Την έχουν διαλύσει, επί της ουσίας και θέλουν να την καταργήσουν. Και είναι άνθρωποι οι οποίοι με δικά τους έξοδα, παίρνανε το αυτοκίνητό τους, με δικιά τους βενζίνη, αντιμετωπίζοντας απειλές, αντιμετωπίζοντας προπηλακισμούς, κάνανε άριστα τη δουλειά τους. Που να πρωτοπάνε; Όσοι και καλοί να βρίσκονται να δουλέψουν για την κοινωνία. Δεν μπορούν να δουλέψουν. Οπότε το πρόβλημα είναι βαθύ και δεν είναι μεμονωμένο, κύριε Νοδάρο. Θα κάνω μία υπόθεση. Ας υποθέσουμε ότι ο παραγωγός αυτός ήταν ένα μεμονωμένο άσχημο περιστατικό. Ερώτηση. Η τοπική κοινωνία αντέδρασε ποτέ; Ερώτηση δεύτερη. Οι άλλοι φραουλοπαραγωγοί αντέδρασαν ποτέ; Είπανε, ακόμα, αν θέλεις, κύριε Νοδάρε, από άποψη ανταγωνισμού, που τόσο σερβίρεται από τα κυβερνητικά και τα τροικανά στελέχη, όταν ο άλλος έχει τόσο ακραία εκμετάλλευση των δούλων, των σύγχρονων δούλων, οι άλλοι που είναι οι καλοί, γιατί δεν ξεσηκώνονται; Και να πουν δεν μας συμφέρει. Ο άλλος έχει κόστος το ¼ από μας. Γιατί δεν το κάνουν;

Δεν αντριδά η τοπική κοινωνία, ούτε οι άλλοι φραουλοπαραγωγοί

*Ναι, έτσι είναι. Οι 200 δικογραφίες που υπάρχουν, κύριε Μπαλαούρα, τα 4 τελευταία χρόνια που έχουν σχηματιστεί από την Εισαγγελία της Αμαλιάδας, δείχνουν το μέγεθος του προβλήματος. Και δείχνουν ότι δεν μιλάμε για μεμονωμένα περιστατικά. Τα γεγονότα του 2008 για να μη λέω τα ίδια πράγματα, δείχνουν ακριβώς το ίδιο πράγμα.

-Μα, είναι προφανή τα πράγματα.

*Η έρευνα της υπηρεσίας Εσωτερικών Υποθέσεων το 2006 η οποία μιλάει για εγκληματική οργάνωση, έχουν ασκηθεί και ποινικές διώξεις, δεν έχει γίνει το δικαστήριο ακόμα και έχουμε 2013. Έχουν περάσει 7 χρόνια. Δείχνουν ακριβώς τα ίδια πράγματα.

-Κύριε Νοδάρο, εγώ σας είπα ένα επιχείρημα. Ας πούμε ότι τα υπόλοιπα είναι των αριστερών, των κακών, των περίεργων κλπ. Ένα επιχείρημα στη λογική των καπιταλιστών. Αυτών που παράγουν υπεραξία, βγάζοντας απ΄τους φτωχοδιαβόλους, ότι μπορούν να τους ξεζουμίσουν. Και λέω, είναι μεμονωμένο περιστατικό λοιπόν η εταιρία αυτή; Ωραία. Οι άλλοι, για λόγους ανταγωνισμού, γιατί δεν αντιδρούν;

*Έχουν ευθύνες, κύριε Μπαλαούρα, οι τοπικοί παράγοντες; Έχει ευθύνες ο Δήμος Ανδραβίδας, Κυλλήνης, για παράδειγμα, στο συγκεκριμένο θέμα; Έχει ευθύνες η περιφερειακή διοίκηση, ο κύριος Καφίρας;

-Νομίζω ότι όλο το πλαίσιο μας οργανωμένης πολιτείας, που δεν είναι στην προκειμένη περίπτωση ή μάλλον είναι οργανωμένη αλλά όχι για τα συμφέροντα αυτών των ανθρώπων, έχουν τεράστιες ευθύνες. Διότι δεν μπορεί να καλύπτεται η ιστορία αυτή. Η ιστορία αυτή δεν είναι χθεσινή. Δεν έσκασε σαν κεραυνός. Η ιστορία αυτή είναι παλιά. Απ’ το 2008 τουλάχιστον. Και το ξέρουμε όλοι.

*Μας ήρθε και μια καταγγελία τώρα από το ΣΥΡΙΖΑ, Οργάνωση Κάμπου, λέει, κατά του κυρίου Αρβανίτη, κατά της δημοτικής αρχής, μάλλον, του Δήμο Ανδραβίδας – Κυλλήνης, λέει ότι το βράδυ που συνεδρίαζε το δημοτικό συμβούλιο του Δήμου Ανδραβίδας – Κυλλήνης για το θέμα αυτό, στη συνεδρίαση παραβρέθηκε ο Δημήτρης Μαυράκης, μέλος της Νομαρχιακής Επιτροπής Ηλείας και συντονιστής της Γραμματείας της Οργάνωσης ΣΥΡΙΖΑ Κάμπου ο οποίος ζήτησε το λόγο για παρέμβαση εκ μέρους της Οργάνωσης ΣΥΡΙΖΑ. Με τη μέθοδο της κωλυσιεργίας δεν του δόθηκε ο λόγος και ο σύντροφος αποχώρησε. Η Οργάνωση ΣΥΡΙΖΑ Κάμπου Ηλείας καταγγέλει στο δημοκρατικό λαό της περιοχής την απαράδεκτη και αντιδημοκρατική στάση της δημοτικής αρχής Ανδραβίδας – Κυλλήνης.

-Τελικά, ούτε αυτό μας εκπλήσσει. Ο σύντροφος Μαυράκης γιατί να πάρει το λόγο απ’ αυτούς που θα τους χάλαγε τη σούπα και την αγαλλίαση που νοιώθουν ότι μπορούν να σκεπάσουν ξανά τα προβλήματα; Είναι ένας κακός κι αυτός, ο οποίος πρέπει να φιμωθεί. Όπως πρέπει να φιμωθούν και οι πολίτες που παρατηρούν σωστά, οι δημοσιογράφοι που κάνουν καλά τη δουλειά τους, οι πολιτικοί που ανοίγουν το στόμα τους και λένε τα πράγματα όπως πρέπει να τα πούνε. Λοιπόν, επομένως, γιατί να πάρει ο κάθε Μαυράκης το λόγο και να τους χαλάσει αυτή την ωραία ατμόσφαιρα που είναι φαρισαϊκή σε τελευταία ανάλυση.

*Κύριε Μπαλαούρα, σας ευχαριστώ πολύ.

-Πάντως, το πρόβλημα για μας, για τον ΣΥΡΙΖΑ και βεβαίως πρέπει να σας πω ότι είναι κεντρική γραμμή, να το αποσαφηνίσουμε αυτό. Δεν είναι προσωπική μου θέση. Η θέση του ΣΥΡΙΖΑ είναι πολύ αυστηρή και με αφορμή αυτό το γεγονός, θα πιέσει πάρα πολύ, με όλες τις δυνατότητες που έχει και νομικές και στη Βουλή και κινηματικές, για να μπει ένα φρένο σ’ αυτή την άγρια, την απάνθρωπη εκμετάλλευση που μας παραπέμπει στα νησιά Μπαρμπέϊντος και στην Κίνα την εποχή των Εγγλέζων κατακτητών και στον αμερικάνικο νότο.

*Μάλιστα, κύριε Μπαλαούρα, σας ευχαριστώ πολύ για τα όσα σημαντικά μας είπατε. Ευχαριστώ. Καλό μεσημέρι.

-Να’ στε καλά. Ευχαριστώ κι εγώ.

Δημοφιλείς Αναρτήσεις