Το ΚΚΕ Εσωτερικού παρόλη την μέχρι τώρα προσφορά του δεν ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες των εργαζομένων και διένυσε μια φθίνουσα πορεία. Η ηγεσία του κόμματος δεν είχε συνειδητοποιήσει και κατανοήσει τη μεγάλη ιστορική σημασία της διάσπασης και την αναγκαιότητα της δημιουργίας ενός ανανεωτικού κομμουνιστικού κόμματος.
Ένα που διακρίνεται από τις ιδεολογικές και πολιτικές ταλαντεύσεις προς το δογματικό ΚΚΕ και τις χώρες του λεγόμενου υπαρκτού σοσιαλισμού.
Από τις πολιτικές του επιλογές που σηματοδότησαν το κόμμα σαν δεξιά απόκλιση του κομμουνιστικού κινήματος, από τις εσωτερικές και οργανωτικές του λειτουργίες που θα επέτρεπαν την ενεργή και δημιουργική συμμετοχή των μελών του.
Στις νέες συνθήκες διαγράφεται δυνατότητα να παίξουμε πρωταγωνιστικό ρόλο
αρκεί να εκπληρωθούν οι εξής προϋποθέσεις:
- βαθιά ανανέωση της ηγεσίας χωρίς όμως οργανωτικούς αποκλεισμούς που θα συμβάλλει στο ξεπέρασμα των παραπάνω προβλημάτων
- αυτόνομη χάραξη της στρατηγικής και πρακτικής μας και συγκεκριμένη προσφορά των αναγκαίων διαρθρωτικών αλλαγών ώστε να συσπειρώσουν ένα ευρύτερο μπλοκ κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων
«ΑΥΓΗ»
Ομιλία Μάκη Μπαλαούρα στο 3ο (11ου) Συνέδριο του ΚΚΕ Εσωτερικού, Μάιος 1982
Σύντροφοι, έχω την ατυχία να διαδέχομαι λίγο πριν τον σύντροφο Ελευθερίου, που τον θυμάμαι από τα γραπτά του στην δικτατορική ΚΟΜΕΠ και πραγματικά με βρίσκει σύμφωνοι όλη η τοποθέτησή του. Ταυτόχρονα, έχω και την ατυχία να μην μπορώ να μεταφέρω τους προβληματισμούς της Κοινής Ωφέλειας όπου ανήκω, τράπεζες-κοινής ωφέλειας, γιατί πολλά από αυτά είπε ο προηγούμενος σύντροφος.
Γιατί η φθίνουσα πορεία του ΚΚΕ Εσωτερικού
Το αποτέλεσμα των εκλογών και ο νέος συσχετισμός των πολιτικών δυνάμεων σε συνδυασμό με την οδυνηρή αλλά όχι και απρόσμενη επαναβεβαίωση της συνεχής φθίνουσας πορείας του ΚΚΕ Εσωτερικού αναδεικνύουν το πρόβλημα. Πώς ένα Ανανεωτικό Κομμουνιστικό Κόμμα, με όλη τη σημασία που μπορεί να δώσουμε σε αυτές τις τρεις λέξεις, συνεχώς θα διευρύνει τους οργανωτικούς του δεσμούς με τους εργαζόμενους, αναλύοντας την ελληνική κοινωνία και παρουσιάζοντας τη στρατηγική και την απορρέουσα από αυτή τακτική του για τον σοσιαλιστικό μετασχηματισμό. Αναμφισβήτητο γεγονός παραμένει όμως πως το ΚΚΕ Εσωτερικού πολύ απέχει στο να αποτελεί την πολιτική εκείνη η δύναμη που συμβάλλει στην πορεία για τον σοσιαλισμό, μα ούτε ακόμα και στις τρέχουσες πολιτικές εξελίξεις.
Παρ' όλα αυτά παραμένει επίσης σαν γεγονός ότι η ανάγκη για ένα τέτοιο κόμμα προϋποθέτει για ιστορικούς λόγους την ύπαρξη και το δυνάμωμα του ΚΚΕ Εσωτερικού αρκεί όμως έγκαιρα αρχής γενομένης σε αυτό το συνέδριο να αρχίσει να ξεπερνά τις ιδεολογικές του ασάφειες, τους πολιτικούς του ακροβατισμούς και τους οργανωτικούς γραφειοκρατισμούς και αποκλεισμούς. Πολλοί προσβλέπουν τούτο το συνέδριο να γίνει η αρχή που μπορεί να μας βγάλει από το τέλμα και να δώσει τη δυνατότητα ανάκαμψης του ΚΚΕ Εσωτερικού. Έρχονται όμως οι θέσεις της Κεντρικής Επιτροπής να συμβάλλουν ακόμα παραπέρα στην σύγχυση, τον αποπροσανατολισμό και συνακόλουθα στην απογοήτευση.
Πρόκειται για τα συνηθισμένα καλουπιασμένα κείμενα της Κεντρικής Επιτροπής που μιλούν με το γνωστό επίπεδο τρόπο για τα πάντα και ο μόνος νεωτερισμός είναι η αποσπασματική συρραφή των κατά καιρούς εκφρασμένων απόψεων της μειοψηφίας. Γεγονός σημαντικό βέβαια αυτό καθαυτό εάν γνωρίζει κανείς τις καταστάσεις που διαμόρφωσαν την ιστορική πορεία του κόμματος. Με άλλα λόγια οι θέσεις δεν αναδεικνύουν, δεν ιεραρχούν ούτε εμβαθύνουν στα κεντρικά ζητήματα.
Πράγμα που απαιτεί την καθαρή αυτοκριτική και την γενναία ανάληψη ευθυνών που δεν είναι όμως συνηθισμένο φαινόμενο στον κόμμα μας. Το σημαντικότερο όμως από όλα είναι ότι οι θέσεις προδιαγράφουν με τον τρόπο αυτό ένα παρόμοιο πλαίσιο του διαλόγου όπως φαίνεται ήδη από την Αυγή και από τις άλλες προσυνεδριακές διαδικασίες. Εδώ πρέπει να σημειωθεί το απαράδεχτο γεγονός ότι ενώ οι θέσεις καταψηφίστηκαν λόγω της ατολμίας και του επίπεδου τρόπου που βάζουν τα προβλήματα η εισήγηση του συντρόφου Γραμματέα αντί να εμβαθύνει τα σημεία αυτά τα ισοπεδώνει μέχρι την τέλεια εξαφάνιση τους παραχαράζοντας τη θέληση των μελών του κόμματος όπως προέκυψε από τις προσυνεδριακές διαδικασίες.
Αυτομαστίγωμα ή ζωτική ανάγκη η εξήγηση της φθίνουσας πορείας του ΚΚΕ Εσωτερικού. Σε αρκετά μέλη του κόμματος δεν έχει συνειδητοποιηθεί ο βαθμός της φθίνουσας πορείας στη δεκατετράχρονη ιστορία του κόμματος. Και για να ξανα-αισθανθούμε το μέγεθος της φθίνουσας κλίμακας αρκεί να κάνουμε μια μικρή αναδρομή της δύναμής μας από τον καιρό της δικτατορίας- γνωστά πράγματα δε τα λέω.
Δεν αναλύονται οι αιτίες που μας οδήγησαν σε αυτή την κατάσταση
Ακόμα χειρότερα όμως δεν έχουν γίνει κοινή συνείδηση οι αιτίες που μας οδήγησαν σε αυτή την κατάσταση. Δικαιολογημένα άλλωστε αφού ποτέ δεν έχει γίνει σοβαρή ιστορική και πολιτική μελέτη αυτής της εξέλιξης. Πότε οι συνθήκες της παρανομίας, πότε η ευφορία της μεταπολίτευσης, πότε η δήθεν αναγκαία σύμπνοια μετά τις διαδοχικές εκλογικές ήττες, πότε η κομματική πόλωση ήταν οι αιτίες, αλλά κυρίως οι προφάσεις για την αποφυγή της. Και σήμερα για μια ακόμα φορά προβάλλονται ορισμένοι, τάχα σπουδαίοι λόγοι, για την αποφυγή αυτής της πολιτικής ανάλυσης, από συντρόφους που είτε καλοπροαίρετα είτε όχι ψιθυρίζουν ή διαλαλούν τη μη αναγκαιότητα αυτής της γνώσης, προβάλλοντας διάφορα επιχειρήματα όπως ότι αυτά είναι παρελθοντολογία ή ας αφήσουμε τι έγινε μέχρι τώρα και να δούμε το σήμερα ή ας αφήσουμε τη λαθολογία και το αυτομαστίγωμα, η κατάστασή μας δεν το επιτρέπει.
Η λογική όμως αυτή σύντροφοι είναι αντιιστορική και αντιμαρξιστική, γιατί πώς είναι δυνατό να βγάλουμε συμπεράσματα για το παρόν και το μέλλον του ΚΚΕ Εσωτερικού εάν δεν εντοπίσουμε το που οφείλονται οι επιτυχίες και οι καθυστερήσεις μας. Ποιες από τις ιδεολογικοπολιτικές μας επιλογές θα πρέπει να αναδειχτούν και ποιες θα πρέπει να εγκαταλειφθούν. Ποιο οργανωτικό μοντέλο θα πρέπει να ακολουθηθεί για να ξεφύγουν οι οργανώσεις μας από την γραφειοκρατική αμορφία τους.
Αναγκαία η αυτοκριτική και σκληρή κριτική προς όλους
Πιο πέρα από την θεωρητική αναγκαιότητα της ιστορικής γνώσης, η πρακτική των κλασικών της ιδεολογίας μας διδάσκει ότι ακόμα και στις επαναστατικές συνθήκες είτε της Κομούνας των Παρισίων είτε της Ρώσικης Επανάστασης δεν σταμάτησαν να κάνουν αυτοκριτική και σκληρή κριτική για όλα και προς όλους. Η λογική αυτή είναι ταυτόχρονα και αντιανανεωτική γιατί μας θυμίζει τα σταλινικού τύπου κόμματα που αποφεύγουν να εντοπίσουν τα αίτια των καθυστερήσεων, αλλά απλά φορτώνουν τις καθυστερήσεις σε μερικά στελέχη που δεν εφάρμοσαν τη, δήθεν, σωστή γραμμή. Αυτή η λογική είναι, σύντροφοι, που οδήγησε το κόμμα να μην αποκτήσει τη συλλογική του συνείδηση.
Για την ιστορική του πορεία με επακόλουθο αφενός να ταλανίζει το κόμμα στις ΚΟΒ, στα συνέδρια η τυφλή αναζήτηση των αιτιών της φθίνουσας πορείας και αφετέρου να μην μπορεί να ξεχωρίσει το αναπόφευκτο της αντικειμενικής πραγματικότητας από τις υποκειμενικές αδυναμίες, πράγμα που βολεύει άλλωστε αυτούς που είναι υπεύθυνοι για αυτή την πορεία. Ιδεολογικές, πολιτικές και οργανωτικές επιλογές ως αξεχώριστες συνιστώσες της φυσιογνωμίας του κόμματος. Ορισμένοι σύντροφοι είτε καλοπροαίρετα είτε για άλλους λόγους καταλήγουν στις σοφιστείες, πιθανό για να αποσείσουν από πάνω τις συγκεκριμένες ευθύνες, ερμηνεύοντας την κατάσταση στο κόμμα ως αποτέλεσμα της μη εργατικότητας, της αδράνειας, της αναποτελεσματικότητας των μελών μας, ή ακόμα ότι ασχολούμαστε μόνο με τη φύση των, δήθεν, σοσιαλιστικών χωρών.
Οι ιδεολογικές και πολιτικές μας επιλογές με μαρξιστική ανάλυση
Στην καλύτερη περίπτωση προσπαθούν να αναλύσουν τη συνολική οργανωτική κατάσταση, κάνοντας κριτική για τη μη οργανική σύνδεση του κόμματος με την εργατική τάξη και το μαζικό κίνημα, παίρνοντας όμως σαν σωστές τις ιδεολογικές και πολιτικές μας επιλογές. Παραδείγματος χάριν ο σύντροφος Στάβερης και ο σύντροφος Κύρκος σήμερα. Αλλά από ποια όμως μαρξιστική θέση προκύπτει κάτι τέτοιο που απολυτοποιεί και αναδεικνύει σαν κύριο το οργανωτικό πρόβλημα;
Εμείς, οι μαρξιστές, λέμε ότι είμαστε υπερήφανοι να ισχυριζόμαστε ότι η θεωρία μας πηγάζει από την επιστημονική ανάλυση της ταξικής κοινωνίας. Είμαστε πεισμένοι για την ορθότητα αυτής της αρχής και τι σχέση έχει αυτή η μαρξιστική αντίληψη με τη μεταφυσική διάσπαση της θεωρίας και της πράξης, με το ξεχώρισμα των βασικών στοιχείων που αποτελούν σε διαλεκτική ενότητα τη φυσιογνωμία ενός κόμματος, δηλαδή τις ιδεολογικές, τις πολιτικές και οργανωτικές του επιλογές;
Παρεμβάσεις του Προεδρείου: «Σύντροφε, έχεις δύο λεπτά ακόμη».
Εδώ πρέπει να δηλωθεί, γιατί ειπώθηκε πως όλοι, πιστεύω εδώ μέσα, δεν αρνούνται ούτε το ρόλο του εργατικού κινήματος, ούτε αρνούνται την ύπαρξη του κόμματος. Πολλές φορές ισχυριζόμαστε, σωστά, ότι είμαστε κόμμα που κάνει τις πιο προωθημένες γενικές επιλογές από τα άλλα κόμματα. Το ζήτημα όμως δεν είναι εκεί.
Άλλωστε δεν είναι και δύσκολο πράγμα μια ομάδα ενωμένων με γνώσεις των ζητημάτων του διεθνούς και ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος και χωρίς εξαρτήσεις να κάνει σημαντικές και προωθημένες αναλύσεις. Χωρίς πρόθεση όμως να μηδενιστεί η προσφορά του ΚΚΕ Εσωτερικού πρέπει να ξεφύγουμε από το πρόβλημα των γενικών θεωρητικών διακηρύξεων μας, που άλλωστε μας έχουν κάνει συμπαθητικά άτομα στον ελληνικό λαό και να δούμε τα πράγματα συγκεκριμένα. Οι ιδεολογικές επιλογές του κόμματος είναι ειδοποιός διαφορά με το ΚΚΕ και το ΠΑΣΟΚ. Είναι αυτές που έδωσαν αυτήν την ιδιάζουσα φυσιογνωμία μας.
Η ανάδειξη όμως των επιλογών αυτών δεν προήρθε από μια ταξική ανάλυση της ελληνικής κοινωνίας σε συνδυασμό με τις θεωρητικές επεξεργασίες άλλων κομμουνιστικών κομμάτων. Αλλά αντίθετα προέκυψαν κυρίως από μια μηχανιστική και άκριτη μεταφορά ευρωκομμουνιστικών επεξεργασιών και ιδίως του Ιταλικού ΚΚ.
Πολιτική του Εθνικού Ακροατήριου και όχι ταξικής συνείδησης
Το φαινόμενο αυτό διαπέρασε ολοκληρωτικά την πολιτική σκέψη της ηγεσίας με αποτέλεσμα να δομηθεί το κόμμα ολόκληρο από μια μη ταξική συνείδηση. Από τη μη συνείδηση της αναγκαιότητας επαναστατικού ανανεωτικού φορέα. Αλλά αντίθετα διαποτίστηκε από τη γενική διακηρυξιακή πολιτική, την πολιτική των κορυφών, την πολιτική του εθνικού ακροατήριου με τραγικές συνέπειες στην ιδεολογική, πολιτική και οργανωτική φυσιογνωμία μας.
Πρώτον, στη γραμμή μας, που προκύπτει χωρίς να παίρνει υπόψη τη ταξική πάλη και τη στρατηγική της άρχουσας τάξης. Παραδείγματος χάριν, η πρόταση κοινού ψηφοδελτίου από Νέα Δημοκρατία μέχρι το ΚΚΕ Εσ. Η ΕΑΔΕ, η ΑΣΔΗΣ, όπως άλλωστε προέκυψαν τους Στόχους του Έθνους.
Δεύτερον, την υποτίμηση του ιστορικού και μοναδικού γεγονότος της διάσπασης σε βαθμό που δημιουργήθηκαν εντυπώσεις στο λαό και στα μέλη μας για μικροδιαφορές και αυταπάτες για συγκολλήσεις συμμετοχικές.
Παρεμβάσεις του Προεδρείου: Είσαι και μέλος του Προεδρείου, βοήθησε σε παρακαλώ. Λοιπόν, έχει ακόμη πέντε σελίδες ο σύντροφος. Προσπάθησε να τα μαζέψεις, να τελειώσει σε ένα λεπτό.
Τρίτον, η συγκρότηση οργανώσεων με κύριο προσανατολισμό τη δημιουργία εκλογικού μηχανισμού με αποτέλεσμα τη δημιουργία πλαδαρών και άμορφων οργανώσεων χωρίς αντικείμενο σοβαρής απασχόλησης και ταυτόχρονα παρουσίαση ενός ιδιότυπου φαινόμενου στη λειτουργία του κόμματος που χαρακτηρίζεται από φιλελευθερισμό στη βάση και γραφειοκρατία στην κορυφή, κάτι που άλλη φορά το είπα σταλινοφιλελευθερισμό.
Παρόλα αυτά, αλλά μερικοί σύντροφοι βάζουν το ερώτημα σαν ερώτημα το ευφυολόγημα: Γιατί μετά την αλλαγή της γραμμής μας από το δεύτερο συνέδριο δεν έγινε η ανάκαμψη;
Γιατί, σύντροφοι, η κάποια διαφοροποίηση που όντως έγινε προήλθε κάτω από την πίεση των πραγμάτων χωρίς καμιά συγκεκριμένη πολιτική ανάλυση δηλαδή οπορτουνιστικά και ταυτόχρονα ο δοσμένος σταλινοφιλελευθερισμός της οργάνωσης και ταξικής συνείδησης των μελών μας θέλει πολύ καιρό και πολλή δουλειά, ιδεολογική, πολιτική και οργανωτική για να αλλάξει.
