Μ. Μπαλαούρας: Και άλλα χτυπήματα στον πρωτογενή τομέα

Ο πρωτογενής τομέας, μαζί με τη βιομηχανία τροφίμων-ποτών, είναι ο μεγαλύτερος εργοδότης της εγχώριας μεταποίησης. Στην περίοδο της κρίσης παρουσίασε ανθεκτικότητα, προσαρμοστικότητα και επενδυτική δραστηριότητα. Επιπλέον, καθίσταται σημαντικός για λόγους επισιτιστικής ασφάλειας.
Προϋπολογισμός: Εντούτοις η κυβέρνηση τον αντιμετωπίζει σαν να μην είναι απαραίτητος στην κοινωνία και την οικονομία. Παράδειγμα, οι πιστώσεις από τον τακτικό Προϋπολογισμό για το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης: Από 476 εκατ. πέρυσι, μειώθηκαν φέτος κατά 60% σε μόλις 187 εκατ. ευρώ, με περικοπές 289 εκατ. Παράλληλα μειώθηκαν κατά 109 εκατ. τα ανώτατα όρια συνολικών δαπανών του τακτικού Προϋπολογισμού.

Ηθελημένο μπάχαλο για τους νέους αγρότες
Η διάλυση του ΟΠΕΚΕΠΕ αναδείχτηκε περίτρανα με τις παραιτήσεις δύο προέδρων που διόρισε η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας. Ο ένας έφυγε το 2020, ο άλλος το 2021. Οι δύο πρόεδροι της επιλογής της «κυβέρνησης των Αρίστων» τα έκαναν μπάχαλο. Η κατάσταση επιδεινώθηκε με τη γραφειοκρατία, τις προχειρότητες και τις ηθελημένες πολύ μεγάλες καθυστερήσεις και περικοπές πληρωμών κάθε είδους ενισχύσεων στους δικαιούχους αγρότες. Όπως της β’ δόσης (υπόλοιπο 100 εκατ.) προς τους νέους αγρότες, που έχουν ενταχτεί στο Υπομέτρο 6.1 «Εγκατάσταση Νέων Γεωργών».
Όλα αυτά δημιούργησαν τεράστια προβλήματα στη ρευστότητα των αγροτικών εκμεταλλεύσεων.
Η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) 2023-27
Το Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο (ΕΣΣ) της κυβέρνησης δε συνιστά σοβαρή πρόταση. Ο διάλογος έγινε επί γενικών αρχών-θέσεων, με αοριστολογίες.
Ενώ τα κράτη της ΕΕ προχώρησαν σε ολοκληρωμένους απολογισμούς της προηγούμενης ΚΑΠ (2014-2020) για να στηρίξουν τη νέα, στην Ελλάδα κυβέρνηση-ΥΠΑΑΤ αδυνατούν να σχεδιάσουν ένα συνολικό, κοστολογημένο, ιεραρχημένο πρόγραμμα. Ακολουθούν τη πεπατημένη, χωρίς όραμα, μη χαράζοντας αναγκαία αγροτική πολιτική.
Έτσι στο ΕΣΣ δεν υπάρχει καμία αναφορά και μέριμνα για τις καμένες περιοχές, τη νησιωτικότητα, την ορεινότητα και τις περιοχές με ιδιαίτερα προβλήματα που χρειάζονται στήριξη.
Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ ξεκίνησε από το 2017 τη συζήτηση, χτίζοντας συμμαχίες μέσα στην ΕΕ. Δικαιωθήκαμε για την ευελιξία των Εθνικών Στρατηγικών Σχεδίων, τα οποία δίνουν πλέον στις χώρες τη δυνατότητα να προσαρμόζουν την εθνική τους στρατηγική στη δική τους πραγματικότητα.
Για τον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ οι στόχοι είναι:
1. Η συγκράτηση του πληθυσμού, η διατήρηση της απασχόλησης, η ανανέωση της ηλικιακής σύνθεσης σε χωράφι και μεταποίηση. Να γίνει άμεση κατάργηση των ιστορικών δικαιωμάτων από 1/1/2023.
2. Η ανάδειξη της αναγκαιότητας των συνεργατικών σχημάτων για αύξηση της προστιθέμενης αξίας, για να αντιμετωπιστεί το μειονέκτημα του μικρού-τεμαχισμένου κλήρου και να επιβιώσουν οι μικρές γεωργικές εκμεταλλεύσεις.
3. Αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της ποιότητας και της διαφοροποίησης με ΠΟΠ-ΠΓΕ προϊόντα
4. Περιφερειακός σχεδιασμός με στόχους παραγωγής, εκσυγχρονισμός υποδομών, προβολή τοπικών προϊόντων, στήριξη των εξαγωγών με συγκροτημένες πρωτοβουλίες.
5. Διατροφική επάρκεια των ορεινών, μειονεκτικών και νησιωτικών περιοχών, ενισχύοντας και προβάλλοντας την ποιότητα των προϊόντων τους.
6. Διασύνδεση του αγροδιατροφικού τομέα με τουρισμό, περιβάλλον, πολιτισμό.
7. Μείωση κόστους παραγωγής, θωράκιση στην κλιματική αλλαγή, προτροπή για δημιουργία ενεργειακών κοινοτήτων με Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.
Όλα αυτά απουσιάζουν από τους σχεδιασμούς της κυβερνητικής πολιτικής, στη λογική βλέποντας και κάνοντας. Αγκιστρωμένη στις πρακτικές του παρελθόντος, με πασπάλισμα νεοφιλελευθερισμού, η κυβέρνηση διευκολύνει με τις επιλογές της την προώθηση των συμφερόντων μιας δράκας που στοχεύει στη συγκεντροποίηση της γης, παραγωγής και μεταποίησης, όπως δείχνουν η κατανομή και ο τρόπος αξιοποίησης των πόρων της νέας ΚΑΠ.
Τα funds θα πνίξουν και τους αγρότες δανειολήπτες
Η μεγαλύτερη μεταβίβαση αγροτικών δανείων σε funds αναμένεται ότι θα έχει ολοκληρωθεί μέχρι τον Ιούλιο 2022. Χιλιάδες αγρότες και μικρομεσαίες επιχειρήσεις του πρωτογενούς τομέα κινδυνεύουν να αντιμετωπίσουν επιθετικές πρακτικές είσπραξης κόκκινων δανείων, που μπορεί να οδηγήσουν ακόμη και σε κατασχέσεις αγροτικής γης
Τα δάνεια του χαρτοφυλακίου «Αριάδνη» προέρχονται από όλες τις υπό εκκαθάριση τράπεζες (Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο, Proton, Probank, Συνεταιριστικές). Έχουν εξαιρεθεί τα προερχόμενα από την παλιά Αγροτική. Τουλάχιστον το 50% αυτών παραμένουν στη «κακή» Αγροτική Τράπεζα, που οδηγήθηκε σε εκκαθάριση (το 2012, επί κυβέρνησης Σαμαρά), με το σκάνδαλο της «πώλησης» του «καλού» κομματιού της στην Τράπεζα Πειραιώς. Τα διαχειρίζεται όμως μια ξένη εταιρεία, η PQH, που μπορούμε να προβλέψουμε τι μεθόδους θα χρησιμοποιήσει για να τα εισπράξει.
Η κυβέρνηση, όπως και σε άλλες περιπτώσεις της «ελεύθερης αγοράς», έχει δηλώσει ότι δεν μπορεί να παρέμβει σε αυτές τις υποθέσεις…

Μ. Μπαλαούρας: Άσχημο ποδαρικό για αγρότες-κτηνοτρόφους

Ακρίβεια
Στα μεγάλα, χρόνια, προβλήματα που αντιμετωπίζει ο πρωτογενής τομέας, είναι και η εκτίναξη του κόστους παραγωγής. Ανατιμήσεις σε:
• Αγροτικό ρεύμα, αύξηση κατά 150%,
• Πετρέλαιο κίνησης, αύξηση πάνω από 40%,
• Ζωοτροφές, αυξήσεις κατά 70%- 80%,
• Λιπάσματα, αυξήσεις κατά 78% (Παγκόσμια Τράπεζα, Σεπτ. 2020-Σεπτ. 2021),
• Αυξήσεις λογαριασμών άρδευσης και συσσώρευση επιπλέον χρεών στους ΤΟΕΒ.
Οι δυσθεώρητες αυξήσεις του κόστους παραγωγής οδηγούν στην αύξηση τιμής αγροτικών προϊόντων και με δεδομένη την οικονομική δυσπραγία των καταναλωτών που επιδεινώνεται από την πολιτική της κυβέρνησης, οδηγούν σε αδυναμία κατανάλωσης από τα λαϊκά στρώματα και σε σπιράλ δυσμενών επιπτώσεων.
Η Κυβέρνηση της ΝΔ «παρεμβαίνει» αποσπασματικά και ανεπαρκώς για να αντιμετωπιστεί το σαρωτικό κύμα ανατιμήσεων στα αγροτικά εφόδια. Η τραγική αυτή κατάσταση απειλεί την επιβίωση χιλιάδων γεωργικών εκμεταλλεύσεων με συνέπεια να εμφιλοχωρεί ο κίνδυνος να εγκαταλειφθεί η φυτική-ζωική παραγωγή, αλλά και η επισιτιστική ασφάλεια της χώρας μας.
Ενισχύσεις
Η Κυβέρνηση των “Αρίστων” κατάφερε να προκαλέσει ένα ακόμη μπάχαλο στα ποσά και τους χρόνους που καταβάλλονται οι αγροτικές ενισχύσεις. Επικρατεί η απαράδεκτη κατάσταση να αποκλείονται από το να προχωρήσουν σε ενστάσεις, δεκάδες χιλιάδες αγρότες που είναι αδικημένοι από τις προβληματικές, πρόχειρες, αδιαφανείς και περικομένες πληρωμές, που αν δικαιωθούν να μπορούν να συμπεριληφθούν στη διορθωτική πληρωμή της ενιαίας ενίσχυσης.
Ταυτόχρονα, και οι λοιπές, δήθεν προγραμματισμένες πληρωμές, όπως η προγραμματισμένη για πέρσι πληρωμή των έκτακτων οικονομικών ενισχύσεων σε μια σειρά από αγροτικά προϊόντα και οι συνδεδεμένες ενισχύσεις, βρίσκονται στον αέρα λόγω της πλήρους διάλυσης του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Η Πράσινη Ενίσχυση, σύμφωνα με το ΥΠΑΤ δε θα χορηγείται όπως μέχρι τώρα, αλλά μέσω των οικολογικών σχημάτων. Επομένως δεν είναι αυτονόητη και δεν θα καταβάλλεται μέχρι την επόμενη χρονιά, απευθείας στους λογαριασμούς. Τα οικολογικά σχήματα πρέπει όμως πρώτα να υπάρξουν και απαιτούν δράσεις.
Στη Βασική Ενίσχυση έχουμε λιγότερα χρήματα. Από σχεδόν 1 δισ. ευρώ που ήταν ανά έτος, κατεβαίνουμε στα 878 εκατ. ευρώ. Επομένως, αφαιρώντας την Πράσινη και τα 122 εκατ. της Βασικής, μένουν στις άμεσες ενισχύσεις σχεδόν τα μισά χρήματα. Άμεση συνέπεια των περικοπών είναι ο κίνδυνος της βιωσιμότητας των πιο ευάλωτων γεωργικών εκμεταλλεύσεων, που έχουν μεγάλο βαθμό εξάρτησης από τις άμεσες ενισχύσεις.
Αποζημιώσεις :
• Πυρκαγιές καλοκαιριού: παραγωγοί που έχασαν τα πάντα δεν έχουν λάβει ακόμα ούτε καν την ενίσχυση της αρωγής,
• Πανδημία: παραγωγοί δεν ενισχύθηκαν όσο θα έπρεπε, ενώ άλλοι δεν ενισχύθηκαν καθόλου,
• Καύσωνας καλοκαιριού (καρπούζια)-Παγετός Άνοιξης (πορτοκάλια, πατάτα ανοιξιάτικη)-Θεομηνία Φθινοπώρου (οπωροκηπευτικά)- Πλημμύρες πρόσφατες (πατάτες).
Ο ΕΛΓΑ, αν δίνει αποζημίωση, αυτή είναι ελλιπής, μόλις φτάνει το 60%, η οποία σε πολλές περιπτώσεις είναι μηδενική, ενώ ειδικά για τις ζημιές από παγετό και καύσωνα, πολλά πορίσματα ήταν μηδενικά ή ακόμα αγνοούνται. Προφανώς με εντολή, γιατί με 10-15 μέρες καύσωνα ή πλημύρας, έχει καταστραφεί όλη η παραγωγή…
Σημείωση: Οι πληρωμές για ενισχύσεις επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ (αλλά και αποζημιώσεις, που όταν είχαν προβλήματα παρέμβαιναν βουλευτές μας), ήσαν έγκαιρες, σωστές, και χωρίς προβλήματα, είναι πιά παρελθόν και ο παραγωγικός κόσμος της χώρας μας οδηγείται καθημερινά σε απόγνωση και οικονομικό μαρασμό.
Κοροϊδία και για τη σταφίδα
Η κυβέρνηση αν και έπρεπε να λύσει το πρόβλημα πριν 7 μήνες, μόλις εδώ και ένα μήνα αναγκάστηκε ο υπουργός Λιβανός να συμφωνήσει για παράδοση της σταφίδας στα 1,40 ευρώ το κιλό. Ακόμα όμως παραμένει ανενεργή! Προφανώς δεν είναι ανικανότητα, είναι σκοπιμότητα! Θέλουν να αναγκάσουν, όπως ήδη γίνεται, τους σταφιδοπαραγωγούς, προκειμένου να πάρουν τη συνδεδεμένη ενίσχυση, να πουλούν και με 50 λεπτά!!! Είναι πασίδηλο ότι οφείλει να αποζημιώσει όλους τους παραγωγούς κατά στρέμμα ή τιμολόγιο με 1,40 €.
Τι να κάνουμε: Αυτά τα μεγάλα ζητήματα και πολλά άλλα που εκκρεμούν χρειάζεται συλλογική δράση, κυρίως από τους ίδιους τους παραγωγούς. Μόνο αυτοί μπορούν να σταματήσουν τη καταστροφή του πρωτογενούς τομέα.

Μπαλαούρας: Δικαίωση για την υπόθεση της Folli Follie

Η Οικονομική Εισαγγελία έκλεισε και έθεσε στο αρχείο την υπόθεση της δήθεν εμπλοκής στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ, Φλαμπουράρη, Χαρίτση, Αραχωβίτη και εμού στο σκάνδαλο της της Folli Follie. Να σημειωθεί ότι ούτε καν μας κάλεσαν για κατάθεση!
Πρωτοσέλιδα και πρώτη είδηση σε κανάλια-ραδιοφωνικούς σταθμούς επί βδομάδες, στηριζόμενα σε ένα mail, ενός ατόμου που ούτε καν στέλεχος της εταιρίας υπήρξε, πιθανόν για να κερδίσει την εύνοια των αφεντικών του!
Και αυτό γιατί προσπάθησα να βοηθήσω να σταθούν, στη χειμαζόμενη τότε εποχή, στα πόδια τους Νοσοκομεία, Πυροσβεστική ή κοινωνικές δομές της ιδιαίτερης πατρίδας μου, της Ηλείας, από ιδρύματα και εταιρίες, χωρίς καμιά άλλη επαφή. Μόνοι τους έκαναν την έρευνα αγοράς, μόνοι τους τα αγόρασαν, μόνοι τους τα παρέδωσαν!
Πάρα πολλές φορές με στοχοποίησαν πολιτικά, στις δύο από αυτές υπήρξε ενορχηστρωμένη προσπάθεια «δολοφονίας χαρακτήρα». Την πρώτη από ΤΑ ΝΕΑ και τώρα για τη Folli Follie.
Είναι πασιφανές ότι η επίθεση γινόταν για να πληγεί το Ηθικό Πλεονέκτημα της Αριστεράς, που η πλειοψηφία του λαού έχει απονείμει σε στελέχη της, από την πορεία της αγωνιστικής και πολιτικής διαδρομής τους!!
Δεν έχουν ακόμα καταλάβει ότι αυτά δε μας πτοούν. Αντίθετα, μας τροφοδοτούν με δύναμη για τις ιδέες και δράσεις μας.
Βέβαια, ούτε αυτή η δικαίωση θα τους κάνει να ζητήσουν συγνώμη, ούτε καν θα δημοσιεύσουν όπως πρέπει τη σημαντική αυτή εξέλιξη….

Συνέντευξη Μ. Μπαλαούρα στο Ionion fm και στην Μαριάννα Φέξη, 9-12-2021

Μιλήσαμε για πολλά μεταξύ των άλλων για:

• τα φωτοβολταϊκά που επιδιώκουν να σπείρουν στο Φράγμα Πηνειού, που οδηγεί σε ολοκληρωτική καταστροφή του Περιβάλλοντος, των χωριών και των ανθρώπων
• το ότι οι Ηλείοι δεν αγωνίζονται συλλογικά, καθηλωμένοι στον ατομισμό τους, γεγονός που εκμεταλλεύεται η εξουσία, οδηγώντας τον τόπο σε μαρασμό και υποβάθμιση

ionionfm.gr

Μάκης Μπαλαούρας: Ξεπουλούν και τον Καϊάφα;

Πριν καν ολοκληρωθούν τα έργα της Ά φάσης, από τις τρεις, είδαμε δημοσίευση του βουλευτή της Ν.Δ., που μας δημιούργησε έντονη ανησυχία.
Ο κ. Νικολακόπουλος, δημοσίευσε ότι είχε συνάντηση με τον διευθύνοντα σύμβουλο της Εταιρείας Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ) Στέφανο Βλαστό. Τα ερωτήματα προκύπτουν από αυτά που ανέφερε ο διευθύνων της ΕΤΑΔ, αλλά και της μη έκφρασης γνώμης από τον κ. Νικολακόπουλο. Ο κ. Βλαστός, προφανώς δε θα αποκάλυπτε δημοσίως, ακόμα και αν το είχε συνομολογήσει, π.χ. με «επενδυτές» για εγκατάσταση φωτοβολταϊκών στον Καϊάφα (όπως στο Φράγμα Πηνειού) ή ανεμογεννητριών (Λύκαιο Όρος). Σε αυτή τη φάση ο διευθύνων σύμβουλος, με νοοτροπία ιδιοκτήτη, αρκέστηκε να δηλώσει ότι «ο Καϊάφας είναι στις προτεραιότητες της Εταιρίας και πολύ σύντομα, πιθανότατα μέχρι τον Φεβρουάριο, θα υπάρξει η πρόσκληση για εκδήλωση διεθνούς επενδυτικού ενδιαφέροντος..».
Όχι μόνο που θα το πουλήσουν, αλλά και «μπιρ παρά»;
Τα ανησυχητικά ερωτήματα:
1. Ο κ. Νικολακόπουλος δεν αναφέρει, αν ρώτησε πως προχωρούν τα έργα ή αν σταμάτησαν επειδή δεν πληρώνεται ο εργολάβος. Γιατί; Δεν τον ενδιέφερε ή γνωρίζει ότι το Δημόσιο έχει κηρύξει στάση πληρωμών εδώ και μήνες προς όλες τις εργολαβίες και δεν ήθελε να το αποκαλύψει δημοσίως; Προς ενημέρωση του βουλευτή της ΝΔ αναφέρω ότι η εταιρία έχει ολοκληρώσει το 25% του έργου, παρά το γεγονός της συχνότατης στάσης πληρωμών. Αν υπάρξει ομαλή πληρωμή των έργων, η ανάδοχος εταιρία θα το παραδώσει στο τέλος του 2022.
2. Ερώτησε ο βουλευτής της ΝΔ αν η ΕΤΑΔ (δηλαδή κυβέρνηση) έχει σκοπό να προχωρήσει στη Β’ και Γ’ Φάση;
3. Τι εννοεί ο διευθύνων της ΕΤΑΔ ότι «μέχρι τον Φεβρουάριο, θα υπάρξει πρόσκληση για εκδήλωση επενδυτικού ενδιαφέροντος»; Δηλαδή θα σταματήσει το συνολικά έργο, ύψους 17 εκατ. ξεπουλώντας τον Καϊάφα, όπως ήταν απαξιωμένος δεκαετίες εγκληματικής αδιαφορίας των κυβερνήσεων ΝΔ-ΠΑΣΟΚ; Θέλουν να το πουλήσουν, στα δικά τους παιδιά, με ασήμαντο τίμημα, ως …κουφάρι;
4. Τι εννοεί ο κ. Νικολακόπουλος όταν γράφει ότι «ζήτησε από τον κ. Βλαστό να μην υπάρξουν άλλες καθυστερήσεις και να τεθεί σε εφαρμογή ο σχεδιασμός της ΕΤΑΔ»; Ποιος είναι ο ολοκληρωμένος σχεδιασμός της ΕΤΑΔ; Τον γνωρίζει; Και αν ναι γιατί δε τον παρουσιάζει στον Ηλειακό λαό και τους πολίτες του Δήμου Ζαχάρως;
Θα το πράξει;
Φοβάμαι ότι δικαιώνομαι, επί τα χείρω, όταν είχα γράψει (14/1/20) ότι «ελπίζω η κυβέρνηση της ΝΔ να μη σταματήσει τη χρηματοδότηση των έργων, διοχετεύοντας την αλλού..».
Σημείωση: Ά φάση (5 εκατ.) Εξυγίανση υδάτων, αποκατάσταση- ανάδειξη σπηλαίου των Ανυγρίδων Νυμφών, εκσυγχρονισμός των υφιστάμενων δημόσιων υποδομών του (ύδρευση, ενέργεια, αποχέτευση, αντιπυρική προστασία).
Β’ φάση (5 εκατ.): Παρεμβάσεις προστασίας του περιβάλλοντος χώρου, αρχαιολογικού χώρου, κατολισθήσεων, αναβάθμιση της πηγής, καθαρισμός λιμνοθάλασσας, αποκατάσταση φυσικού περιβάλλοντος.
Γ’ φάση (7 εκατ.) Αποκατάσταση-αναπαλαίωση κτιρίων, στόχοι τουριστικής ανάπτυξης της ευρύτερης περιοχής.

Μπίζνες στο Φράγμα Πηνειού Αντί για Ανάπτυξη, τελειωτική εγκατάλειψη

Του Μάκη Μπαλαούρα
Η ενασχόληση μου για το φράγμα Πηνειού γίνεται για τρεις λόγους:
α) Για να μην επιτραπεί στους βουλευτές της ΝΔ να οικειοποιηθούν τα έργα επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ. Θυμίζω την απόφαση του Υπ. Οικονομίας 977/ 11-6-2019, «με σκοπό την Ανακαίνιση, Ανάδειξη, Ασφάλιση και Διαχείριση των αποθεμάτων ύδατος του Φράγματος Πηνειού». Η μελέτη ύψους 3.500.000 €, άρχισε επί ΣΥΡΙΖΑ και ολοκληρώθηκε τον Δεκέμβρη 2020.
β) Ότι είμαστε εδώ για να παρακολουθούμε τη σημερινή κυβέρνηση, αν το παγώσει (όπως έκαναν επί 50 χρόνια), ή εάν διαστρεβλώσει το στόχο της.
γ) Για να γνωρίζουν πλήρως οι πολίτες της Ηλείας τα 7 μέτρα που προβλεπόταν από τους όρους της μελέτης. Συγκεκριμένα:
1. Διαχείριση των αποθεμάτων ύδατος, με υπογειοποίηση τους ώστε να μειωθούν δραστικά οι απώλειες νερού και βελτιωθούν οι τρόποι άρδευσης. (Σημειώνω ότι εμπράκτως το αποδείξαμε με τα 17,4 εκατομμύρια για την υπογειοποίηση του αρδευτικού δικτύου του ΤΟΕΒ Γαστούνης που κινδυνεύει να χαθεί, επειδή είναι ελάχιστα πια τα περιθώρια υλοποίησής του).
2. Περίφραξη για προστασία της λίμνης και αποφυγή ατυχημάτων (θα πρόσθετα και χώρος βασανισμού-δολοφονίας σκυλιών!!!).
3. Δημιουργία παραλίμνιου δρόμου
4. Χώροι αναψυχής-τουριστικά καταλύματα
5. Ναυταθλητισμός με εγκαταστάσεις άθλησης-διαμονής αθλητών
6. Αγροτοτουριστικές μονάδες, κίνητρα δημιουργίας τους, προτεραιότητα στα παραλίμνια χωριά
7. Χλωρίδα και πανίδα περιοχής, με ενίσχυση και φροντίδα
8. Αξιοποίηση των 300 χιλιομέτρων δικτύου μονοπατιών της περιοχής-δημιουργία δικτύου ποδηλασίας.
9. Αρχαία Ήλιδα και δρυοδάσος Φολόης, ανάδειξη-οργανική σύνδεση με Λίμνη

Αντί για Όραμα δημιουργίας παραδείσου και ανάπτυξης, δάσος φωτοβολταϊκών
Αυτό ήταν το όραμα μας και το βάλαμε μπροστά για να γίνει πραγματικότητα, κάνοντας τα πρώτα σημαντικά βήματα. Είναι γνωστές οι άλλες και ισοδύναμες μεγάλες τεχνικές λίμνες στην Ελλάδα, όπως Κερκίνης και Πλαστήρα.
Γνωρίζουμε για τις παραδεισένιες αυτές περιοχές. Δεν αρκούσε όμως η δημιουργία τους. Οι επιπλέον εγκαταστάσεις, διεκδικήθηκαν από τους κάτοικους της παραλίμνιας περιοχής, οι οποίοι δεν αρκέστηκαν μόνο σε αυτό, προχώρησαν με μεράκι και στην ανάπτυξη του τουρισμού τους(εκδρομές,ταβέρνες-καταλύματα υψηλής ποιότητας).
Απορώ, που ενώ υπάρχει παρόμοιος προγραμματισμός της ανάπτυξης της περιοχής, η κυβέρνηση κινείται στα μουλωχτά! Πως να εξηγήσει κανείς ότι προγραμματίζεται να τοποθετηθούν 180 μικρές μονάδες φωτοβολταϊκών. Τι να δουν και τι να κάνουν εκεί οι περιηγητές; Αντί για τη όμορφη χλωρίδα της περιοχής θα «απολαμβάνουν» τη «χλωρίδα και πανίδα» των (κατ΄ ελάχιστον)146.000 πάνελ! Πάλι θα εγκαταλειφθεί η λίμνη με όλα τα παρεπόμενα προβλήματα…
Συνέπειες γνωστές: Εγκατάλειψη χωριών και ερήμωση της περιοχής
Παράλληλα, επιφέρει κοινωνικό αποκλεισμό και οικονομική καταστροφή στους εκδιωκόμενους κτηνοτρόφους, που νομίμως έχουν την αποκλειστική χρήση βοσκής στις εξωλίμνιες εκτάσεις, παραδίδοντας 4.500-6.500 στρέμματα, προς ενοικίαση σε επιχειρήσεις για επόμενα 25 χρόνια!
Δεν είναι τυχαία η άνωθεν σχεδιασμένη επιχείρηση. Απλώς βάζουν μπροστά «αυτοφοράκηδες».. Αν παρατηρήσουμε που θα πάει ο πακτωλός της ΕΕ του Ταμείου Ανάκαμψης, θα το αντιληφθούμε αμέσως. Η πράσινη ανάπτυξη για τη ΝΔ είναι να σπέρνονται παντού, ανεξέλεγκτα φωτοβολταϊκά-ανεμογεννήτριες, προς όφελος 10-15 οικογενειών, καταστρέφοντας ανθρώπους, κοινωνία, περιβάλλον …

Στα μπουντρούμια της χούντας: Η καθημερινότητα ενός αντιστασιακού φοιτητή στην δικτατορία

Ο Μάκης Μπαλαούρας αφηγείται στον Γρηγόρη Ν. Θεοχάρη για το tvxs.gr - 17 Νοέμβρη 2021

Η χρονική απόσταση από την Εξέγερση του Πολυτεχνείου τον Νοέμβρη του 1973 δεν είναι τόσο μακρινή. Όμως, ταυτόχρονα, απέχει έτη φωτός από την άποψη των διαφορών στην κοινωνία, ακόμη και στην καθημερινότητά της. Διότι για τους περισσότερους σήμερα είναι πρακτικά αδύνατον να φανταστούν τον ασφαλίτη να ανάβει τσιγάρο πίσω από μια εφημερίδα στη γωνία και τον χαφιέ να παριστάνει τον φίλο που νομίζαμε για «κολλητό». Κι όμως, τα θύματα εκείνων των παρακολουθήσεων, αλλά και των βασανισμών που τις συνόδευαν σε χιλιάδες περιπτώσεις, κυκλοφορούν σήμερα δίπλα μας. Όπως και πολλοί από τους θύτες βέβαια.

Με αφορμή την επέτειο του Πολυτεχνείου, το Tvxs.gr μίλησε με έναν από τους στόχους της χούντας, ο οποίος βίωσε ουσιαστικά όλη την «γκάμα» των μεθόδων του καθεστώτος.
Ο Μάκης Μπαλαούρας, αγωνιστής του αντιδικτατορικού κινήματος, πρώην βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, μας μεταφέρει 50 χρόνια πίσω, για να μας «ξεναγήσει» στην νοσηρότητα και την βαρβαρότητα που συνόδευσαν μία από τις πιο ζοφερές σελίδες της νεότερης ιστορίας της Ελλάδας.

Ο «καλός» και ο «κακός» ασφαλίτης
Ο Μάκης Μπαλαούρας, φοιτητής της ΑΣΟΕΕ στα χρόνια της χούντας, είχε αναπτύξει αντιδικτατορική δράση, σε επαφή, αλλά όχι σε άμεση σύνδεση με τις παράνομες οργανώσεις. Η δράση του ήταν φανερή, έστω κι αν ήταν αυτή καθ΄ εαυτή παράνομη, γεγονός που είχε και κακές και «καλές» συνέπειες. Οι κακές ήταν οι συχνές «επισκέψεις» του στην Ασφάλεια. Οι «καλές» ήταν ότι, ακριβώς επειδή δεν ήταν μέλος παράνομων οργανώσεων, οι ασφαλίτες ήξεραν ότι δεν μπορούσαν να περιμένουν ουσιαστικές πληροφορίες από εκείνον. Χωρίς όμως αυτή η γνώση να τον γλιτώσει από τα βασανιστήρια.
«Στην Ασφάλεια πηγαίναμε είτε με προσαγωγές, είτε με κλήσεις “δια υπόθεσίν σας”» μας λέει. «Δεν υπήρχε πρωτόκολλο, χαρτιά, τίποτα. Παίρνανε τηλέφωνο στο αρμόδιο γραφείο και μας “υποδέχονταν” παίζοντας τον ρόλο του «καλού» και του «κακού». Ο ένας έλεγε “εσύ είσαι καλό παιδί, τι θέλεις και μπλέκεις με αυτούς, δεν σκέφτεσαι τους γονείς σου, την φίλη σου;”. Και ο άλλος, “έλα εδώ ρε κωλόπαιδο, θα σε γα.., δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην έχει ομολογήσει εδώ”, “κάτσε καλά γιατί την επόμενη φορά θα σε διαλύσουμε”.
»Εγώ δεν ήμουν σε παράνομη οργάνωση. Είχα σχέση με τον “Ρήγα Φεραίο”, αλλά, όπως και πολλοί άλλοι από εμάς, ήμασταν στο μαζικό κίνημα. Επομένως όλες οι κινήσεις μας ήταν φανερές. Οπότε δεν μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν πάνω μας μεθόδους όπως “είπε ο τάδε για σένα”. Εντάξει, είπε. Δεν ήταν κρυφό ότι συναντηθήκαμε σε μια καφετέρια και συζητήσαμε.
»Ήξερα την μεταχείριση των ασφαλιτών. Το κυριότερο χαρακτηριστικό τους ότι, επειδή ήταν εκπαιδευμένοι, δεν σου προκαλούσαν ανήκεστο βλάβη. Αυτά τα προσέχανε, όχι επειδή ήταν καλοί, αλλά επειδή φοβούνταν τις αντιδράσεις από το εξωτερικό. Έβλεπαν τους εαυτούς τους ως επαγγελματίες. Και δεν είχαν κάτι να πάρουν απο εμάς. Το ήξεραν. Γι’ αυτό έκαναν βασανιστήρια για να “βάλουμε μυαλό”. Με ξύλο, απειλές, εκφοβισμό.».

Οι 100 υπογραφές και η «Μελέτη των 12»
«Έτυχε να κάνουμε κάτι παράτολμο τότε, με τον Δημήτρη Παπαχρήστο, τον μετέπειτα εκφωνητή του Πολυτεχνείου», συνεχίζει ην αφήγησή του ο Μ. Μπαλαούρας. «Μαζέψαμε 100 υπογραφές για να ζητήσουμε τη διενέργεια δημοκρατικών εκλογών στην ΑΣΟΕΕ, όπου σπουδάζαμε και οι δύο. Τις δείξαμε στις εφημερίδες, αλλά δεν τις δώσαμε. Τις έχω ακόμα. Ποτέ δεν τις πήραν στα χέρια τους. Αυτοί μάθανε ότι μαζεύουμε υπογραφές και με βουτήξανε. Με συνέλαβε ο Σμαϊλης, με έβαλε σε ένα μπουντρούμι και άρχισε να με χτυπάει με μπουνιές, να μου τραβάει τα μαλλιά – ξερίζωσε το πάνω μέρος του κεφαλιού – να με κλωτσάει».
«Θεωρώ κομβικό σημείο στο αντιδικτατορικό κίνημα την έκδοση της “Μελέτης των 12” (σσ: από τον αριθμό των συντακτών της), ένα κείμενο 25 σελίδων που αφορούσε γενικά το πανεπιστήμιο και ειδικά την ΑΣΟΕΕ. Σε αυτήν μιλάγαμε για την δημοκρατία, για τα μαθήματα, ότι δεν μπορεί να λείπει ο Μαρξ και άλλοι διανοητές, ειδικά σε μια οικονομική σχολή. Το είχαμε ετοιμάσει, το πολυγραφήσαμε και είχαμε πει να το μοιράσουμε την τάδε μέρα και ώρα. Προς το απόγευμα. Νομίζω στις 25 Γενάρη του 1973.
»Παραπλανήσαμε την Ασφάλεια, Είχα έναν πολύ φίλο, ήταν ο άνθρωπος για να παρακολουθεί εμένα, αλλά τον είχα εγώ για να του δίνω παραπλανητικές πληροφορίες για την ασφάλεια. Είχε το παρατσούκλι “Πράκτορας”. Τους είπε λοιπόν ότι “αυτοί κάτι ετοιμάζουν πιθανώς σήμερα ή αύριο, το μεσημέρι”. Εμείς πήγαμε το απόγευμα όταν αυτοί είχαν φύγει και μοιράσαμε το υλικό μας.
»Μας πέρασαν πειθαρχικό στην ΑΣΟΕΕ. Η εξέλιξη ήταν ότι στις 5 του Φλεβάρη, οι φοιτητές μας περίμεναν στο προαύλιο μετά την απολογία μας στον Πρύτανη – μια φλογερή απολογία για την δημοκρατία και τις ακαδημαϊκές ελευθερίες – και κατεβήκαμε κάτω και τους έβγαλα λόγο στο προαύλιο. Σύμφωνα με την αστυνομία ήταν 1.500 άτομα. Ήταν η πρώτη μεγάλη ανοιχτή μαζική εκδήλωση στη δικτατορία. Αμέσως μετά μας πιάσανε και φάγαμε ξύλο».

Από τους «επαγγελματίας» στους «ανώνυμους»… και το «αλώνι»
Τον Γενάρη του 1974 «έγινε μια σύσκεψη με ανθρώπους του “Ρήγα” και επειδή τα πανεπιστήμια είχαν νεκρώσει και δεν πατάγανε φοιτητές (σσ. μετά την Εξέγερση του Πολυτεχνείου) είπαμε να τα ζωντανέψουμε και να σπάσουμε την τρομοκρατία. Προσφέρθηκα λοιπόν να πάω στην ΑΣΟΕΕ ξέροντας ότι μπορεί να με συλλάβουν. Αλλά δεν περίμενα να με συλλάβει η ΕΣΑ. Δεν το πίστεψα στην αρχή. Ήταν με πολιτικά.». Επικεφαλής των ΕΣΑτζήδων ήταν ο ταγματάρχης Κουλουμβάκης.«Την ασφάλεια την ήξερα απέξω κι ανακατωτά» συνεχίζει ο Μάκης Μπαλαούρας. «Ήξερα τους “κακούς” και τους “καλούς” μπάτσους. Ήξερα πώς θα μου συμπεριφέρονταν, τι απειλές θα εκτόξευαν. Μπορούσα να τους δουλέψω κι εγώ. Μου έλεγαν “θα σε στείλουμε εξορία στην Ανάφη”. Τους έλεγα “ωραίο νησί η Ανάφη”. Να μια μπουνιά. Στην ΕΣΑ ήταν διαφορετικά. Είχα δει ανθρώπους που είχαν βγει ερείπια. Είχαν συλληφθεί ως μέλη παράνομων οργανώσεων όπως του “Ρήγα Φεραίου”, της ΚΝΕ και πολλών άλλων. Πέρασαν μεγάλα βασανιστήρια».
«Όταν με πήγανε στο ΕΑΤ, σταμάτησε το τζιπ και με περίμεναν καμια 15αριά ΕΣΑτζήδες. Το περίφημο “αλώνι”. Είναι ένας κύκλος από 10 – 15 άτομα, σε βάζουν στη μέση και όποιος προλάβει σε δέρνει. Μπουνιές, κλωτσιές, γκλοπ. Κατευθείαν. Ήταν η “υποδοχή”. Για να “βάλεις μυαλό” και να είσαι έτοιμος μετά για την ανάκριση. Ήταν άλλο πράγμα αυτό το βασανιστήριο γιατί δεν ήξερες τι θα πάθεις. Όταν σε κλωτσάνε στην πλάτη, στα νεφρά, στο κεφάλι, μπορεί να πάθεις εσωτερική αιμορραγία. Οι ΕΣΑτζήδες δεν φοβόντουσαν όπως στην Ασφάλεια, γιατί θεωρούσαν τον εαυτό τους το “ανφάν γκατέ” της δικτατορίας. Επίσης, ήταν ανώνυμοι. Δεν ήταν όπως στην αστυνομία που μπορούσες να μάθεις τα ονόματά τους. Τα έλεγαν και μόνοι τους, επειδή θεωρούσαν ότι ήταν απλά “επαγγελματίες” που έκαναν την δουλειά τους. Στην ΕΣΑ ήταν τελείως διαφορετικοί.
»Οι ανακριτικές μέθοδοι είχαν και διαφορές και συμπτώσεις. Ας πούμε, την πολύωρη ορθοστασία την είχα υποστεί και στην Ασφάλεια. Σε βάζανε σε ένα εντελώς άδειο κελί και σου έδιναν χαρτί και μολύβι για να γράψεις τι ξέρεις. Αυτό έπρεπε να το κάνεις όρθιος. Τρελαινόσουν. Και κοιτούσαν από το παραθυράκι της πόρτας αν είσαι ακόμη όρθιος. Αν δεν ήσουν, σε πλακώνανε στο ξύλο.
»Αλλά στην ΕΣΑ ήταν και μεγαλύτερη η αγριότητα. Πέρασα την ανάκριση, με απείλησαν και με περίστροφο. Και ο Κουλουμβάκης που με συνέλαβε, ο ταγματάρχης, και ο Σπανός που ήταν διοικητής και είχε διαδεχθεί τον Ιωαννίδη στην ηγεσία της ΕΣΑ. Ο Σπανός με “υποδέχθηκε” με το περίστροφο και μου είπε “πέστα όλα”».

Πώς μπορεί να σε τρομάξει ένα αρνάκι Αργεντινής και ένα μοσχαράκι Ροδεσίας
Μέσα αυτό το «τρομοκρατικό περιβάλλον», όπως το χαρακτηρίζει ο Μ. Μπαλαούρας, κάθε τι που πέφτει στην αντίληψη του θύματος, προσαρμόζεται στην κατάστασή του και παίρνει άλλες διαστάσεις.
Στο γραφείο του Κουλουμβάκη που τον πήγαν, ο Μ. Μπαλαούρας είδε φακέλους που έγραφαν «αρνάκι Αργεντινής» και «μοσχαράκι Ροδεσίας». «Σκέφτηκα ότι είναι δικοί μας σκοτωμένοι (σσ: με συνθηματικές ονομασίες). Από το Πολυτεχνείο. Ξέραμε για νεκρούς, αλλά δεν ξέραμε αριθμό. Τους κράταγαν για μέρες στα ψυγεία και τους έδιναν στις οικογένειές τους αργότερα για να μην ταυτιστούν χρονικά με την εξέγερση. Τρομοκρατήθηκα ότι θα γίνω κι εγώ “μοσχαράκι” και “αρνάκι” σε κάποιον φάκελο.. Αλλά αυτή ήταν η υπόθεση του σκανδάλου με τα κρέατα του Μπαλόπουλου. Ήταν δεξί χέρι του Παπαδόπουλου και είχε γίνει υπουργός Εμπορίου. Έφερνε σάπια κρέατα από Αργεντινή και Ροδεσία που αγόραζε πάμφθηνα και τα έφερνε στην Ελλάδα, που τα έδινε και στον στρατό με δεκαπλάσια τιμή. Θησαύριζαν. Εμείς δεν τα ξέραμε τότε αυτά και όταν με συνέλαβαν, την επόμενη μέρα γέμισε η φυλακή με κρατούμενους από την υπόθεση κρεάτων. Ήμουν “τυχερός”, γιατί αναγκαστικά με πήγαν στην ΕΣΑ της Νέας Φιλαδέλφειας. Όπου ήταν κρατητήριο, αλλά όχι ανακριτικό κέντρο.
»Εκεί με βάλανε σε πλήρη απομόνωση. Δεν σε βγάζανε ούτε στο προαύλιο. Δεν έβλεπες το φως της μέρας. Δεν είχες άνθρωπο να μιλήσεις. Δεν είχες βιβλίο να διαβάσεις. Είχες μόνο ένα κρεβάτι και μια κουβέρτα. Και καθόσουν ώρες ατελείωτες μέσα στο κερί μόνος σου. Μπορείς να τρελαθείς. Μετά από ενάμιση μήνα μόνο άρχισαν να μας βγάζουν για πέντε λεπτά να δούμε λίγο φυσικό φως. Εκεί έμεινα τρεισήμισι μήνες».

«Αγνοούμενος»…
Ένα από τα κοινά χαρακτηριστικά όλων των διδακτοριών – και ουσιαστικά ένα επιπλέον βασανιστήριο, τόσο για το άμεσο θύμα, όσο και για την οικογένειά του – είναι η απόλυτη ανυπαρξία πληροφοριών για την «τύχη» του. Οι συλληφθέντες «εξαφανίζονται».
«Οι δικοί μου άνθρωποι δεν ξέρανε τίποτα για το πού βρισκόμουν. Εξαφανίστηκα. Από την δράση μου κατάλαβαν ότι με συλλάβανε. Η αδερφή μου πήγε στην Ασφάλεια, της είπαν ότι “δεν τον έχουμε εμείς” και ότι μπορεί να το “έσκασα” στο εξωτερικό και άλλες τέτοιες σαχλαμάρες.
»Ο Πάνος Γεραμάνης ήταν πολύ φίλος μου. Δημοσιογράφος εκείνος στην εφημερίδα “Ακρόπολη” τότε, γνωριστήκαμε όταν πηγαίναμε στις εφημερίδες να δώσουμε το υλικό μας με τις θέσεις μας. Μια φορά ο Πάνος μας ειδοποίησε ότι με κάποιον που μιλούσαμε ήταν χαφιές και από τότε γίναμε φίλοι. Ο Πάνος λοιπόν πληροφορήθηκε από κάποιους φίλους μου στην ΑΣΟΕΕ ότι με συλλάβανε και έδωσε την πληροφορία στην Ντόιτσε Βέλε. Και έτσι το μάθανε οι δικοί μου ότι ήμουν στην ΕΣΑ. Αναγκάστηκαν να παραδεχθούν ότι με έχουν, αλλά “δεν μπορούμε να σου πούμε πού είναι”. Η αδερφή μου τους ρώτησε τι επιτρέπεται να μου στείλει και της είπαν, σώβρακα. Καινούργια,. “‘Όπως τα αγοράζεις από το μαγαζί, να τα φέρνεις κατευθείαν εδώ”, της είπαν. Μέσα στα σώβρακα υπήρχε ένα χαρτόνι και με αυτά τα χαρτόνια έφτιαξα τράπουλα. Πέρναγα την ώρα μου ρίχνοντας πασιέντζες και παίζοντας πόκερ με τον εαυτό μου. Το ζητούμενο ήταν πότε θα βγω. Η πασιέτζα έλεγε “άμεσα”, άλλα τελικά βγήκα τον Απρίλη του ’74».

Πώς κατασκευάζεται ένας βασανιστής
Για τον Μάκη Μπαλαούρα, η δημιουργία ενός βασανιστή γίνεται από πολλά πράγματα μαζί. Τα παρέθεσε χωρίς να αξιολογεί την σημασία του ενός σε σχέση με το άλλο, αφού λειτουργούν με λανθάνοντα, πολύπλοκο τρόπο.
«Η οικογένεια. Εάν του έχουν πιπιλήσει το κεφάλι ότι “εμείς είμαστε οι καλοί”, οι “πατριώτες”, άνθρωποι της εκκλησίας. Και εκείνος είναι κομμουνιστής, άθεος, “θέλει να δώσει την πατρίδα μας στους Ρώσους”. Αυτός ο άνθρωπος λοιπόν είχε ένα ευνοϊκό πεδίο στο κεφάλι του για να δεχθεί τα πιο ακραία πράγματα της χούντας.
Ακολουθεί η συνεχόμενη προπαγάνδα. Η οργανωμένη. Με λόγους στον στρατό. Με φωτογραφίες υποτιθέμενων “εγκλημάτων” του “εχθρού”, τις οποίες δεν είχαν την δυνατότητα να καταλάβουν αν ήταν αληθινές.
Να έχει υποστεί ο ίδιος ο βασανιστής κακομεταχείριση. Όταν με πιάσανε, το πολύ ξύλο το έφαγα μέσα στην κλούβα της αστυνομίας.
Από αστυνομικούς που τους είχαν ώρες ολόκληρες μέσα στο λεωφορείο και όρθιους έξω. Και τους έλεγαν ότι τα τραβάνε αυτά για “κάποια κωλόπαιδα που δεν σας αφήνουν να πάτε σπίτια σας και να δείτε τις κοπέλες σας”».

«Συστατική επιστολή» σε ΕΣΑτζή
Ο χαρακτήρας παίζει επίσης ρόλο. «Ένας ΕΣΑτζής, από την Ρόδο, ήταν ερωτευμένος με μια Σουηδέζα. Και η Σουηδία τότε ήταν στα κάγκελα ενάντια στην χούντα στην Ελλάδα. Η Σουηδέζα έμαθε ότι είναι ΕΣΑτζής – εκείνος της το έκρυβε και της έλεγε ότι είναι φαντάρος – και του είπε, “ή εμένα ή την ΕΣΑ”. Και μου λέει “θέλω την βοήθειά σου, τι να κάνω”. Μου είπε ότι θέλει να το σκάσει στο εξωτερικό. Και του λέω “πώς θα πας; Αν σε πιάσουν και ειδικά που είσαι ΕΣΑτζής θα σε διαλύσουν. Αλλά ακόμη κι αν τα καταφέρεις τι θα κάνεις στην Σουηδία; Πώς θα ζήσεις;”. Και τότε του είπα ότι θα “σου δώσω συστατική επιστολή ότι είσαι καλό παιδί και δεν μας δέρνεις”».
Ακόμη ένα χαρακτηριστικό των βασανιστών ήταν η εντοπιότητα. Αν τύχαινε να είναι συντοπίτες με το θύμα, το βασάνιζαν επειδή ήταν… η «ντροπή του τόπου». «Εμένα», θυμάται ο Μ. Μπαλαούρας, «με βασάνιζε ένας ΕΣΑτζής, μπουζουξής στο επάγγελμα, μόνο και μόνο επειδή ήμουν κι εγώ από την Ηλεία». Όταν ο Μ. Μπαλαούρας έμαθε το επάγγελμά του, την επόμενη φορά που ήρθε για το καθημερινό ξύλο, του είπε ότι ξέρει μια γνωστή τραγουδίστρια της εποχής και ότι αν της μιλούσε, δεν θα έβρισκε πουθενά δουλειά. Και ο ΕΣΑτζής, άναυδος, έπαψε έκτοτε να τον βασανίζει!

Τα «υλικά» της αντοχής
Τι είναι όμως αυτό που μετατρέπουν τα θύματα των βασανιστών σε τελικούς νικητές; Τι τους κάνει να αντέχουν; «Η πίστη στα ιδανικά και τις ιδέες σου» μας λέει ο Μ. Μπαλαούρας. «Και ότι έχεις ανθρώπους φίλους, αγαπημένους, που σε στηρίζουν και πιστεύουν σε σένα. Ότι δεν είσαι μόνος σου».
 

tvxs.gr