Του Μάκη Μπαλαούρα, Βουλευτή Ηλείας του ΣΥΡΙΖΑ
Ο Νομός Ηλείας, ένα κομμάτι γης προνομιούχο από τη φύση και τους παλιούς κατοίκους του, για δεκαετίες περνά μια βαθιά κρίση, που τον έχει φέρει στις πρώτες θέσεις στη φτώχεια, στη κοινωνική ανέχεια, στην ανεργία και στον αναλφαβητισμό.
Με τις παρακάτω θέσεις μου, θέλω να προκαλέσω ένα σε βάθος διάλογο, όχι μόνο από επαΐοντες, αλλά κυρίως από τις ζωτικές δυνάμεις του τόπου που βρίσκονται εν υπνώσει ή σε απελπισία, προκειμένου να αναζητηθούν συλλογικές λύσεις ανάταξης του κοινωνικού ιστού και οικονομικής ανάπτυξης.
Τι είναι και τι μπορούμε να πετύχουμε με τις επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας;
Σε μια περίοδο αποεπένδυσης και υψηλής ανεργίας, υπάρχει ανάγκη τόσο για ποιοτικές επενδύσεις, όσο και η αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού που είναι το μοναδικό που διαθέτει η χώρα σε αφθονία. Σε μία περίοδο που η κοινωνική συνοχή και η δημοκρατία έχουν πληγεί, η ανάπτυξη της κοινωνικής οικονομίας μπορεί να βοηθήσει στην ανάταξη τους. Συγκεκριμένα, οι επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας 1) δεν έχουν ως στόχο το κέρδος, αλλά την απασχόληση, γι αυτό δύνανται να απασχολούν περισσότερα άτομα και με αυτό τον τρόπο να συμβάλλουν στη μείωση της ανεργίας, 2) εξασφαλίζουν ποιοτικές θέσεις εργασίας, καθώς ο εργαζόμενος δεν μετατρέπεται σε ένα γρανάζι μιας μηχανής που δεν ελέγχει, αλλά συμμετέχει ισότιμα σε όλες τις λειτουργίες της επιχείρησης, η οποία δεν τον βλέπει σαν βάρος, αλλά σαν αυτοσκοπό, 3) δίνουν μεγαλύτερες δυνατότητες μέσα από τη συνένωση των ατομικών κεφαλαίων και ικανοτήτων, 4) εξασφαλίζουν μεγαλύτερη αποδοτικότητα και μείωση κόστους των παρεχόμενων υπηρεσιών, καθώς οι εργαζόμενοι στην κοινωνική οικονομία πιστεύουν στη δουλειά που κάνουν, 5) μπορούν να καλύψουν νέες ανάγκες που λόγω έλλειψης χρημάτων του κράτους και κερδοφορίας των επιχειρήσεων δεν καλύπτονται, όπως η φροντίδα σε ηλικιωμένους, άτομα με ειδικές ανάγκες και κατ’ οίκον εξυπηρέτηση.
Γιατί να στραφούμε μέσα στην κρίση σε κοινωνικές ή συνεργατικές επιχειρήσεις;
Οι κοινωνικές ή συνεργατικές επιχειρήσεις είναι οι μοναδικές που σε παγκόσμιο επίπεδο στήριξαν τους εργαζομένους τους, δεν απέλυσαν και δεν μείωσαν δικαιώματα. Είναι επίσης οι μοναδικές που συνυπολογίζουν στους στόχους της επιχείρησης την επανένταξη των περιθωριοποιούμενων από τις κυρίαρχες πολιτικές στην οικονομική δραστηριότητα και στην κοινωνική ζωή, σε μια εποχή που το κράτος αδυνατεί και η αγορά δε θέλει να αναλάβει κρίσιμες κοινωνικές λειτουργίες. Οι συνεταιριστικές τράπεζες ήταν οι μοναδικές που δε σταμάτησαν να χορηγούν δάνεια στους πελάτες τους, ενώ, αντί να μειωθούν τα αποθέματά τους, αυξήθηκαν με νέες καταθέσεις.
Τομείς δραστηριοποίησης συνεταιριστικών- συνεργατικών επιχειρήσεων για να είναι βιώσιμες
1) Στον τουρισμό, ειδικά όπου χρειάζεται ένταση εργασίας και όχι μεγάλα κεφάλαια, γνώση της περιοχής και της ντόπιας παράδοσης (πχ. Πολιτιστικός και/ή περιβαλλοντικός τουρισμός), 2) στην αγροτική παραγωγή και στην παραγωγή τροφίμων, όπου μπορούν να αξιοποιηθούν αδιάθετες γαίες (για παλιές και νέες καλλιέργειες) και αχρησιμοποίητος μηχανολογικός εξοπλισμός, προκειμένου να αυξηθεί η παραγωγή και οι εξαγωγές, να καλυφθούν οι εγχώριες ανάγκες και να υποκατασταθούν οι εισαγωγές, 3) στις κατασκευές, όπου τόσα εγκαταλελειμμένα κτίρια θα μπορούσαν να ανοικοδομηθούν και/ή ανακαινιστούν ώστε να καλύψουν τις αυξημένες στεγαστικές, παραγωγικές και τουριστικές ανάγκες, 4) στην ανακύκλωση, όπου υπάρχουν μεγάλες ανάγκες, αλλά και δυνατότητες, τοπικών και περιφερειακών σχεδιασμών συλλογής και αξιοποίησης των απορριμμάτων πριν αυτά καταλήξουν σε χωματερές, 5) στον τομέα του ελεύθερου λογισμικού, μέσα από την αξιοποίηση του πλούσιου ανθρώπινου δυναμικού της χώρας μας, με σκοπό την προώθηση της καινοτομίας που θα προσφέρει δυναμισμό στην ελληνική κοινωνία και στις εξαγωγικές της δυνατότητες.
Τι θα κάνει η κυβέρνηση για να βοηθήσει τα συνεταιριστικά εγχειρήματα;
Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει συμπεριλάβει στις προτεραιότητές του, ήδη από την περίοδο που βρισκόταν στην αντιπολίτευση, την ανάπτυξη της κοινωνικής οικονομίας και έχει περιγράψει σειρά απαιτούμενων μέτρων στο κυβερνητικό του πρόγραμμα. Τόσο η κυβέρνηση όσο και οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ είναι διατεθειμένοι να δουλέψουν με τις τοπικές κοινωνίες ώστε να δημιουργηθεί το πλέον ευνοϊκό πλαίσιο για τον πολλαπλασιασμό και τη βιωσιμότητα των κοινωνικών συνεταιριστικών επιχειρήσεων. Στο πλαίσιο αυτό μεταξύ των κυβερνητικών προτεραιοτήτων είναι:
• ενοποίηση της διάσπαρτης συνεταιριστικής νομοθεσίας,
• άνοιγμα του τραπεζικού τομέα στις κοινωνικές επιχειρήσεις, στήριξη στις συνεταιριστικές τράπεζες,
• υιοθέτηση φορολογικών πολιτικών που δημιουργούν κίνητρα και πλαίσιο βιωσιμότητας για τις συνεταιριστικές επιχειρήσεις,
• αξιοποίηση πόρων από το ΕΣΠΑ,
• αλλαγή του νομικού πλαισίου ώστε να αναλαμβάνουν οι εργαζόμενοι επιχειρήσεις που έπαψαν να λειτουργούν ή έχουν κλείσει και να εκχωρηθούν αδιάθετες γαίες και παραγωγικός εξοπλισμός σε νεοσύστατα συνεταιριστικά εγχειρήματα,
• πρωτοβουλίες για συντονισμό των τοπικών φορέων, υπηρεσιών και ενδιαφερομένων για την επιλογή συγκεκριμένων δραστηριοτήτων που θα στηριχθούν σε πρώτη φάση,
• τοποθέτηση εκπαιδευμένου προσωπικού σε κάθε περιοχή που θα αναλάβει τη στήριξη των τοπικών εγχειρημάτων,
• ενημέρωση και προβολή της κοινωνικής οικονομίας μέσω των ΜΜΕ,
• προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης για επίδοξους συνεταιριστές,
• ανάπτυξη διακρατικών σχέσεων προκειμένου να αξιοποιηθεί η εμπειρία άλλων κρατών,
• δημιουργία κεντρικού μηχανισμού και περιφερειακών μηχανισμών για την πληροφόρηση, εκπαίδευση, συμβουλευτική, διοικητική και υλική υποστήριξη των κοινωνικών επιχειρήσεων, καθώς και το συντονισμό και τη δικτύωσή τους.
Τι πρέπει να κάνει η κοινωνία
Η κοινωνική οικονομία όμως δεν πρόκειται να αναπτυχθεί, εάν οι άμεσα ενδιαφερόμενοι, δηλαδή οι εργαζόμενοι στους συνεταιρισμούς, οι αγρότες και οι άνεργοι που θέλουν να οικοδομήσουν ένα αντίστοιχο εγχείρημα, δεν ενεργοποιηθούν προς αυτή την κατεύθυνση. Η κοινωνική οικονομία, η οποία στηρίζεται στην αυτενέργεια, στην πρωτοβουλία, το ενδιαφέρον, την εφευρετικότητα και τα προσόντα των μελών της, δεν είναι νοητό να σχεδιαστεί από κρατικούς ή ακαδημαϊκούς φορείς. Το κράτος πρέπει να συμπαραστέκεται, όχι όμως και να υποκαθιστά ή να πατρονάρει. Οι συνεταιρισμοί απέτυχαν στην Ελλάδα, επειδή η κατεύθυνση και ο έλεγχος ερχόταν από τα πάνω, σε πελατειακή σχέση. Δεν πρόκειται να επαναλάβουμε το ίδιο λάθος. Άλλωστε μιλάμε για εθελοντικούς συνεταιρισμούς και όχι για υποχρεωτικούς, όπως σε κάποιο βαθμό ήταν οι αγροτικοί συνεταιρισμοί. Αλλά, ακόμα και αν εξασφαλιστεί μια πιο υγιής σχέση κράτους – συνεταιρισμών, το μεγαλύτερο εμπόδιο ήταν, είναι και θα είναι ο ατομισμός του καθενός και της καθεμιάς που μας εμποδίζει να συνεργαζόμαστε και να αντλούμε τα οφέλη από τη συνεργασία. Αυτό, όμως, δε λύνεται με κρατική παρέμβαση. Είναι απόφαση του καθενός και καθεμιάς ξεχωριστά.
” Η Εποχή & ΜΜΕ Ηλείας”
