ΣΑΝΤΕ σκέτο*

Με γερμένο το δεξί ώμο και με κοφτό βήμα, μαγκιά περασμένων εποχών, στρογγυλοκάθησε, βγάζοντας από την τσέπη του ένα κόκκινο πακέτο τσιγάρα ΣΑΝΤΕ άφιλτρο. - «Τα ξέρεις αυτά;» μου είπε. - Ναι, φυσικά, ακόμα αυτά καπνίζεις; - «Άλλο σ’ ρώτησα. Θυμάσαι που στα έστειλα όταν σ’ έπιασαν»; Ένας στρόβιλος μνήμης με πλημμύρισε. «Τι τσιγάρα καπνίζεις;» με ρώτησε ο φρουρός. - «Βασικά Άσσο σκέτο, αλλά καμιά φορά και ΣΑΝΤΕ» είπα ψέματα, έτσι αυθόρμητα. - «Πάρτα, σ’ τα έστειλε η αδελφή σου» μου είπε. Ήταν το σήμα, πως οι άλλοι είναι καλά και είναι κοντά μου... Ο καπνιστής των ΣΑΝΤΕ ήλθε από το χωριό του να σπουδάσει. Φυσικά τον περίμενε ο Βλάσης ο ασφαλίτης. «Άκου φίλε, η οικογένεια σου είναι σταμπαρισμένη, εσύ όμως, μαθαίνω, πως είσαι καλό παιδί, γι’ αυτό δε θα σε διώξουμε από τη Σχολή, να έρχεσαι όμως να μου λες τι ακούς, γιατί υπάρχουν εδώ μέσα αρκετοί που δεν βάζουν μυαλό και δημιουργούν προβλήματα»... Τον έβλεπα να με παρατηρεί επίμονα και αυτό άρχιζε να ν’ εκνευρίζει. Στο τέλος με πλησίασε και χωρίς περιστροφές μου είπε. «Στη Φωκίωνος υπάρχει το τάδε μπαρ, έλα να μιλήσουμε». Πήγα από περιέργεια, αν και φοβισμένος. Σκοτάδι, μουσική ανακατεμένη. Μια γυναίκα έντονα βαμμένη και ημίγυμνη με πλησίασε... «Άστον αυτόν, είναι δικός μου» άκουσα μια φωνή. »Άκου να δεις, σ’ έκοψα από τη φάτσα, από το κομπολόι και από τη μαυροφορεμένη που κυκλοφορείς και πιστεύω πως είσαι εντάξει». Μου είπε τι τον βασάνιζε. Ζητούσε βοήθεια... «Γίνε φίλος του» του είπα. Το πρόσωπο του πήρε αλλόκοτο χρώμα - λόγω και του φωτισμού του μπαρ - και σηκώθηκε απειλητικά. Του εξήγησα το απλοϊκό σχέδιο που αυθόρμητα μόλις είχε έλθει στο μυαλό μου.

Να τον χρησιμοποιήσουμε για αποπροσανατολισμό της Ασφάλειας!!! Πράγματι, όταν ήλθε η μεγάλη στιγμή να μοιράσουμε τη «Μελέτη των 12 της ΑΣΟΕΕ» έδωσε λάθος πληροφορίες με συνέπεια το βράδυ εκείνο του Γενάρη του 73 εμείς να μοιράσουμε μ’ άνεση το φυλλάδιο μας στα κατάμεστα αμφιθέατρα, «στρατολογώντας» και άλλους...

Έφαγε, φυσικά, το ξύλο του γι’ αυτό. Μια μέρα στο κήπο του Μουσείου ερχόταν με το ίδιο μάγκικο στυλ του. «Να, ο πράχτορας μας» είπε η Σοφία. Έτσι του έμεινε το παρατσούκλι σαν κύριο όνομα και επώνυμο. Όπως έκανε πάντα, έτσι και σήμερα προπαραμονή της επετείου της δικτατορίας, ήλθε απρόσμενα. Ήταν φτιαγμένος. Πήγε να πει ιστορίες. «Άστα αυτά, ρε Πράχτορα, κάτι διαφορετικό να θυμηθούμε». Έτσι άρχισαν να ξεδιπλώνονται μικρές ιστορίες αυταπάρνησης, συντροφικότητας αλλά και νοστιμιάς!

Ιστορία πρώτη. Ο Μανώλης είχε τότε σοβαρά προβλήματα με την υγεία του και έπαιρνε καθημερινά φάρμακα. Όταν τον έπιασαν, οι φίλοι του ανησύχησαν πολύ. Θα πάρω τηλέφωνο τον Καραπαναγιώτη, είπε κάποιος από μας. Πράγματι. «Κύριε Καραπαναγιώτη, είμαι ο τάδε» (χαρά που θα έκανε ο ασφαλίτης νομίζοντας άλλα πράγματα). »Έχετε συλλάβει τον Μανώλη... ο οποίος όμως έχει σοβαρό πρόβλημα υγείας, παρακαλούμε να τον αφήσετε ελεύθερο, διαφορετικά θα έχετε αποκλειστικά την ευθύνη...». «Τι είναι αυτά που λες ρε κωλόπαιδο;» κραύγασε ο ασφαλίτης. «Κοιτάξτε, μπορώ να έλθω εγώ στη θέση του, το ίδιο είναι...». «Αϊ στο διάβολο καθίκι, θα σε πιάσω, θα σε λιανίσω θα...» κατεβάζοντας όλα τα άγια και ιερά των Ελλήνων χριστιανών.

Ιστορία δεύτερη. Ο Αποστολής στην Ασφάλεια άκουγε στωικά 3-4 ασφαλίτες που προσπαθούσαν να του κλονίσουν την εμπιστοσύνη για τους συντρόφους του. «Ρε, ξέρεις ο δείνα έχει λεφτά, ενώ εσύ είσαι μπατίρης, θα μείνεις στην ψάθα». «Ο τάδε έχει συγγενή πολιτικό, θα τη βολέψει, ενώ εσύ θα σταμπαριστείς και κλάφτα...». Του Αποστόλη το αυτί δεν ίδρωνε, απλά περίμενε να αρχίσουν τη γνω¬στή περιποίηση. Ένας ασφαλίτης από την ίδια περιοχή μ’ αυτόν, γνωρίζοντας την ευαισθησία των ντόπιων για τον ανδρισμό, φύλαγε το τελευταίο φαρμακερό βέλος. «Ρε συ, ξέρεις πως ο έτσι είναι πούστης»; Ο Αποστόλης δεν άντεξε άλλο, παραπήγαινε το πράγμα. «Τι λέτε ρε καριόλες» κραυγάζει και τους ορμά- ει αναποδογυρίζοντας καρέκλες και μετακινώντας γραφεία... Όλη η Ασφάλεια μαζεύτηκε για να τον ακινητοποιήσει...

Ιστορία τρίτη. ΕΑΤ-ΕΣΑ. Μεταφέρουν τον κρατούμενο κτυπημένο και σαστισμένο για ανάκριση. Ο ταγματάρχης απέναντι του δήθεν ανέμελα και με αργές κινήσεις βγάζει από τη θήκη το πιστόλι. Δεν φαίνεται να βιάζεται... Περίεργη ησυχία. Ο κρατούμενος παρατηρεί με την άκρη των ματιών του το γραφείο. Βλέπει διάφορα ντοσιέ και γουρλώνει τα μάτια «αρνάκι Αργεντινής» το ένα, «αρνάκι κατεψυγμένο Ιρλανδίας» το άλλο, αρνί-αρνί-αρνί... Άρχισε να παθαίνει παραισθήσεις. «Τους μπαγάσηδες έφαγαν τα παιδιά (του Πολυτεχνείου) και έβαλαν παραπειστικούς φακέλους με αρνάκια, σκέφτηκε... Στην ΕΣΑ Ν. Φιλαδέλφειας που τον μετέφεραν το μυαλό του ήταν συνεχώς στα αρνάκια.

Μια μέρα έφεραν καινούργιο κρατούμενο. Κάποια, σπάνια στιγμή που απουσιάζουν οι δεσμοφύλακες του φωνάζει. «Φίλε, κουράγιο, είμαστε και εμείς εδώ όλα θα περάσουν». Καμιά απάντηση από το απέναντι κελί. Ξανά η ίδια έκφραση συμπαράστασης· Τότε ο νέος αρχίζει να κτυπά την πόρτα και να φωνάζει δυνατά. «Φρουρέ, φρουρέ»! Τον κρατούμενο που έβλεπε τα αρνιά τον έβγαλαν από το κελί του έξι εσατζήδες και τον περιποιήθηκαν. Τελικά έμαθε. Ο κρατούμενος που τον κάρφωσε, ήταν από την υπόθεση κρεάτων του Μπαλόπουλου. Τα αρνιά ήσαν πραγματικά αρνιά. Η χούντα τότε δεν είχε κανένα λόγο να καλύπτει έτσι τα θύματά της. Ήταν ακόμα ισχυρή...

Τέταρτη ιστορία. ΕΣΑ Ν. Φιλαδέλφειας. Βράδυ Κυριακής ακούγονται φωνές, κραυγές πόνου και κλάματα. «Ωχ και άλλους έφεραν» σκέφτηκαν οι παλιοί. Ξημερώματα πάλι η ίδια σκηνή, έφεραν κάποιον άλλον. Μετά από μερικές μέρες έμαθαν τι είχε συμβεί. Οι δύο πρώτοι υπηρετούσαν στην Ανακτορική Φρουρά και έκλεψαν κριθάρι από τους στάβλους. Το ίδιο βράδυ κάποιος φαντάρος στην πλατεία στα Σούρμενα είδε ένα κάρο και για να κάνει φιγούρα στην παρέα του έκανε ένα γύρο της πλατείας. Τον συνέλαβε η ΕΣΑ.

Τελικά ομολόγησαν ό,τι ήθελαν τα τσακάλια της ΕΣΆ Οι δύο έκλεψαν το κριθάρι για να ταΐζουν το άλογο που έκλεψε ο τρίτος...

Οι δύο φαντάροι της Ανακτορικής Φρουράς ταλαιπωρούντο αφάνταστα. Λόγω της γνωστής «κόντρας» του Σώματος τους με την ΕΣΑ, οι ΕΣΑτζήδες τους ξεφτίλιζαν συνεχώς. Αυτοί, λόγω τη κοινής μοίρας τους με τους πολιτικούς κρατούμενους, έπαιζαν ρόλο πληροφοριοδότη αλλά και σιτιστή σ’ αυτούς! Μια μέρα, παραμονή της Εθνικής Επετείου ακούστηκαν ερπύστριες από τανκς. «Ξανά πραξικόπημα θα έγινε» σκέφτηκαν. Μέσα από τις γρίλιες κοιτούσαν τις κινήσεις ενός τανκς με ανάμικτα συναισθήματα. «Ρε μπας και ο νέος δικτάτορας για να φανεί καλός μάς αφήσει ελεύθερους»; Οδηγίες για τις μανούβρες του τανκς έδιναν οι δύο φαντάροι. Θέλεις από λάθος, θέλεις από ασυνεννοησία, θέλεις για να πάρουν εκδίκηση έδωσαν λάθος εντολές και το τανκς εισχώρησε στα μαγειρεία γκρεμίζοντας τους τοίχους... Τους δύο φαντάρους άρχισαν να τους κυνηγά όλη η ΕΣΑ με επικεφαλής τον οδηγό του τανκς. Έφαγαν το ξύλο της αρκούδας. Από τότε χάθηκαν, πιθανόν να ομολόγησαν υπονομευτική πράξη εναντίον της Εθνικής Κυβέρνησης...

Ο Πράχτορας είχε καπνίσει το μισό πακέτο συζητώντας τις ιστορίες που τέλος δεν έχουν. Έβαλε το ΣΑΝΤΕ στη τσέπη, ευχήθηκε χρόνια πολλά και έφυγε γέρνοντας το δεξί του ώμο.

*Αφιερωμένο στον αγαπημένο μου καρδιακό φίλο & σύντροφο Κώστα Σμυρνή «Πράκτορας» και όσους/όσες περπατήσαμε με αγάπη μαζί σε δύσκολες εποχές!

Φωτογραφία από τα βαφτίσια Βασιλίνας: οι τρεις νονοί Φούρας, Μπαλαούρας, Σοκορέλης & οι γονείς Χρύσα-Πράκτορας - Από την επιφυλλίδα «Εποχικά» του Μ. Μπαλαούρα στην «Εποχή»

«Τι έκανες στην χούντα μπαμπά;»

Ελευθεροτυπία 14.4.1997 Χριστίνα Κοραή

Τα έμαθα σκαλίζοντας παλιά περιοδικά

«Μπορεί να λένε διάφορα για τη δική μας γενιά, αλλά αν οι συνθήκες σήμερα ήταν όπως τότε στη χούντα να είστε σίγουροι ότι κι εμείς θ’ αγωνιζόμασταν. Οι συγκυρίες, όμως, είναι διαφορετικές και δεν μπορούμε να το αποδείξουμε».

Το λέει η Όλγα Μπαλαούρα, 16 χρόνων μαθήτρια A' Λυκείου. Όχι, δεν θέλει να χρησιμοποιήσει τη λέξη «ήρωες» για να χαρακτηρίσει τον πατέρα της Μάκη Μπαλαούρα και τους άλλους που αγωνίστηκαν κατά της χούντας. «Ίσως είναι λίγο αλαζονικό να χρησιμοποιεί κάποιος αυτό το χαρακτηρισμό» λέει. «Σίγουρα, όμως, έκαναν κάτι μεγάλο στην εποχή τους».

— Πόσο χρόνων ήσουνα όταν ο πατέρας σου σου μίλησε πρώτη φορά για τη χούντα και τι σου είπε;

«Από πολύ μικρή είχα ακούσει τους γονείς μου να μιλούν για τη χούντα και γενικότερα για την εποχή εκείνη, αλλά ουσιαστικά “έζησα” το πνεύμα της εποχής εκείνης -ως παρατηρήτρια φυσικά- μέσα από τις διάφορες πορείες και διαδηλώσεις στις οποίες πήγαινα με τους γονείς, μου, χωρίς, βέβαια, να καταλαβαίνω και πολλά πράγματα λόγω ηλικίας».

— Για τη δική του προσφορά στον αντιστασιακό αγώνα πότε σου μίλησε ο μπαμπάς σου;

«Όταν σκαλίζοντας κάποιες παλιές φωτογραφίες και περιοδικά είδα ένα εξώφυλλο στο περιοδικό ΕΠΙΚΑΙΡΑ του 1973 που τον είχε φωτογραφία με μαυρισμένο μάτι. Και τότε όμως απέφυγε να μου μιλήσει πολύ για τον εαυτό του και έδωσε περισσότερη έμφαση στο φοιτητικό κίνημα της εποχής και τον αγώνα των αντιστασιακών οργανώσεων. Τα περισσότερα τα έμαθα από διάφορες συνεντεύξεις στο ραδιόφωνο και την τηλεόραση, αλλά κι από άλλους που μιλούσαν για την δράση του.

— Αισθάνεσαι αυτή τη στιγμή ότι γνωρίζεις όλα όσα έκανε εκείνος ή θα ήθελες να μάθεις κι άλλα;

Αισθάνομαι ότι γνωρίζω αρκετά αλλά υπάρχουν πολλά που εννοείται δεν γνωρίζω. Όχι μόνο για τον ίδιο αλλά γενικά για την εποχή εκείνη. Η εντύπωση που έχω σχηματίσει όμως είναι ότι υπήρξε μεγάλη εκμετάλλευση και καπηλεία της εποχής εκείνης.

— Ξέρουν οι συμμαθητές και οι συμμαθήτριες σου ότι ο πατέρας σου ήταν ένας από τους αντιστασιακούς;

«Πολλοί απ’ αυτούς έχουν ενημερωθεί από τους δικούς τους γονείς οι οποίοι γνωρίζουν τον πατέρα μου. Πολλοί φίλοι ^; μου μάλιστα, όταν αναφέρονται σ’ αυτόν μου λένε “ο πατέρας σου είναι και ... γαμώ τα παιδιά”».

— Πες μας δύο γεγονότα που σου έκαναν τη μεγαλύτερη εντύπωση από τις ιστο­ρίες της αντίστασης που άκουσες.

«Η πρώτη ιστορία αφορά ένα φίλο του πατέρα μου -και δικό μου φίλο- τον Παύ­λο Κλαυδιανό (σ.σ. είναι δημοσιογράφος στον Οικονομικό Ταχυδρόμο) που όταν τον συλλάβανε σ’ ένα λεωφορείο, κατάπιε ένα χαρτί με ονόματα που είχε μαζί του για να μην πέσουν στα χέρια της Ασφά­λειας Η δεύτερη ιστορία αφορά τον πα­τέρα μου τον Μάκη. Όταν τον στράτευσαν μετά τη δίκη του, δεν του δίναν άδεια να δώσει εξετάσεις στο πανεπιστήμιο κι έγινε για χάρη του μία από τις μεγαλύτερες φοιτητικές διαδηλώσεις. Γι’ αυτό το λόγο του έδωσαν ένα μήνα φυλακή».

Η κρυφή επιτυχία της Πρυτανείας

«Η επιχείρηση "Πολυτεχνείο" εστέφθη με επιτυχία»
("Εξουσία", 21/11/96)

Ο ενθουσιασμός για τον "αναίμακτο" εορτασμό της επετείου του Πολυτεχνείου ήταν τόσο μεγάλος ώστε μέσα στα συγχαρητήρια που έδιναν και έπαιρναν τη βδομάδα αυτή πολιτικοί παράγοντες, αστυνομία και πρύτανης, λησμονήθηκε το πραγματικό γεγονός. Κι αυτό δεν είναι άλλο παρά το ότι φέτος επανελήφθη το ίδιο ακριβώς σκηνικό με το περυσινό.

• Οπως και πέρυσι, έτσι και φέτος ο μεγάλος πρωταγωνιστής του "εορτασμού" ήταν η ίδια η αστυνομία. Πέρυσι, με την εισβολή στο Πολυτεχνείο και τη μαζική σύλληψη 529 νέων. Φέτος, με την εφιαλτική επιχείρηση αποκλεισμού του κέντρου της Αθήνας.
• Οπως και πέρυσι, έτσι και φέτος το άσυλο καταπατήθηκε βάναυσα. Πέρυσι η βίαιη εκκένωση του Ιδρύματος έγινε με την άδεια της Συγκλήτου. Φέτος η καταπάτηση έγινε από "τα μέσα". Οργανωμένα μέλη σωματείων, καθοδηγούμενα από τον Πρύτανη και το υπουργείο Δημόσιας Τάξης ανέλαβαν να κρατήσουν τις πόρτες του Πολυτεχνείου κλειστές το απόγευμα της Κυριακής, αποκλείοντας την είσοδο σε "ανεπιθύμητους" φοιτητές και διαδηλωτές.
• Οπως και πέρυσι, έτσι και φέτος, τον τόνο έδωσε ο κ. Μαρκάτος, ο οποίος πασχίζει με κάθε τρόπο τα τελευταία χρόνια να "αποχαρακτηρισθεί", μετά το άγος της καμένης Πρυτανείας που φορτώθηκε το 1991. Μόνο που φέτος αντιμετώπισε την άρνηση της πλειοψηφίας του διδακτικού και επιστημονικού προσωπικού. Τόσο το χειρότερο για την πλειοψηφία. Η Σύγκλητος (που πέρυσι βρισκόταν σε διαρκή συνεδρίαση) παραμερίστηκε και όλη η εξουσία πέρασε στην τριμελή Πρυτανεία. Εκεί ο κ. Μαρκάτος διαθέτει αναμφισβήτητη πλειοψηφία: τον εαυτό του και τον κ. Τσαμασφύρο.

Η μόνη ίσως διαφορά ήταν ότι τα κανάλια δεν μπόρεσαν φέτος να βρουν κάτι αξιόλογο για να βομβαρδίζουν το κοινό τους. Προετοίμασαν βέβαια όσο μπορούσαν το κλίμα τις προηγούμενες μέρες, και φρόντισαν και το απόγευμα της Κυριακής να διασπείρουν ανησυχίες ότι 30 αναρχικοί "κάτι ετοιμάζουν" στο ισόγειο της Αρχιτεκτονικής, αλλά τα γεγονότα ήταν κατώτερα των προσδοκιών τους. Το πλάνο με τη σύλληψη μιας κοπέλας το είδαμε δεκάδες φορές, αλλά ασφαλώς δεν ήταν αρκετό.

Και οι ζημιές; Πού τις βάζετε τις ζημιές, ρωτούν όσοι αισθάνονται ευτυχείς με τη φετινή κατάληξη. Αν περιοριστούμε στην οικονομική ζημιά, ασφαλώς η κινητοποίηση τόσων χιλιάδων ανδρών της αστυνομίας κοστίζει πολύ περισσότερο από την αποζημίωση στα μαγαζιά που βλέπουν τακτικά τις βιτρίνες τους να πέφτουν θύματα μιας άνισης μάχης κι αγώνα. Θα είχε λοιπόν πολύ ενδιαφέρον να ακούσουμε από τα χείλη των κ.κ. Ρωμαίου και Μαρκάτου τον οικονομικό απολογισμό της επιχείρησης "Κλειστό Πολυτεχνείο 96".

Στον αντίποδα της αστυνομικής λογικής που κυριάρχησε βρίσκονται οι αποφάσεις των φοιτητικών συλλόγων και του συλλόγου Διδακτικού Ερευνητικού Προσωπικού του ΕΜΠ. Επιθυμία τους να μείνει το Πολυτεχνείο ανοιχτό και να μετέχουν στον εορτασμό όσοι πολίτες επιθυμούν. Η άποψη αυτή εκφράστηκε στη μαζικότατη συνέλευση ΔΕΠ-φοιτητών και εργαζομένων στο ΕΜΠ, αμέσως μετά την περίεργη έκρηξη της Τετάρτης. Στην ίδια κατεύθυνση εργάστηκε ο αντιπρύτανης κ. Πολύζος και ο πρόεδρος του τμήματος Αρχιτεκτόνων κ. Καλογεράς. Πολύτιμη βοήθεια πρόσφερε και η "Κίνηση Πολιτών για Ανοιχτό Πολυτεχνείο", που συντόνισε εξωπανεπιστημιακές πρωτοβουλίες. Η αξία, αλλά και η αδυναμία, όλων αυτών των δυνάμεων ήταν ότι δεν στηρίζονταν σε κανενός είδους μηχανισμούς. Βρέθηκαν έτσι απροετοίμαστες να αντιμετωπίσουν τους μηχανισμούς της αστυνομίας και των οργανωμένων "περιφρουρητών".

Θα στεναχωρήσουμε τους ενθουσιώδεις "φαν" του κ. Μαρκάτου στα ΜΜΕ που είναι συνηθισμένοι στο face control των νυχτερινών μαγαζιών και υπερθεματίζουν στην απόφασή του να κλείσει το Ιδρυμα. Η μέθοδος της "κλειστής πόρτας" δεν είναι δική του εφεύρεση -ούτε των λοιπών πρυτάνεων που πρόλαβαν να κλείσουν τα ΑΕΙ όλης της Αθήνας για να μη διασπαρεί η αστυνομική δύναμη. Η ίδια ακριβώς μέθοδος εφαρμοζόταν από τους κυβερνώντες 23 χρόνια πριν, τότε που έγινε αυτό το περίεργο γεγονός που υποτίθεται ότι όλοι σήμερα τιμούμε. Εκλειναν και τότε τις πύλες τους τα ιδρύματα, οσάκις το έκρινε σκόπιμο το δικτατορικό καθεστώς. Οσο για το "control", αυτό είχε ανατεθεί στο "Σπουδαστικό Τμήμα" της Ασφάλειας. Ειδικά στο Πολυτεχνείο τον έλεγχο της "πόρτας" διεκπεραίωναν με απόλυτη επιτυχία οι γνωστοί βασανιστές Βασιλακόπουλος και Σμαϊλης.

Και σ' αυτό το σημείο βρίσκεται ίσως η κυριότερη "επιτυχία" του φετινού εορτασμού. Χωρίστηκαν ακριβώς στα δύο, όσοι επιμένουν στην αξία της μνήμης. Από τη μια μεριά βρέθηκαν εκείνοι που επιδίωκαν να παραμείνει ανοιχτό το ίδρυμα και να μην καταπατηθεί το άσυλο. Από την άλλη, οι "περιφρουρητές", που κι αυτοί διεκδικούν ένα κομμάτι της παράδοσης του ίδιου κινήματος. Μόνο που η συνήθειά τους να βλέπουν παντού μια εχθρική περικύκλωση τους οδήγησε στην ταύτιση με τα σχέδια του κ. Μαρκάτου. Το κέρδος για όσους θέλουν "να τελειώνουμε" μ' αυτό τον ενοχλητικό εορτασμό είναι λοιπόν διπλό: όχι μόνο αποδείχθηκε ότι η λύση σε όλα τα προβλήματα είναι η αστυνομία, αλλά και οι αμετανόητοι νοσταλγοί της εξέγερσης χωρίστηκαν σε δύο κομμάτια, όπου οι μισοί θεωρούν τους άλλους μισούς "σεκιουρητάδες" ή "μπάτσους" ενώ οι δεύτεροι αποκαλούν τους πρώτους "ύποπτους" και "προβοκάτορες". Κάτι μας θυμίζει αυτή η εξέλιξη.

http://www.iospress.gr/megalo1996/megalo19961123.htm

«Το φως που καίει», επιφυλλίδα «Εποχικά» στην «Εποχή

Χάρηκα που τον είδα να επιστρέφει από τις μακρινές διακοπές του Πάσχα. Όταν μπορούσε τις κρατούσε περισσότερο τους μαθητές. Το μελαχρινό το πρόσωπο μου φάνηκε περισσότερο μελαχρινό και η φαλάκρα του κοκκίνιζε ελαφρά. Σαν να κατάλαβε την σκέψη μου είπε: «Έκανα τα μπάνια μου». Από τότε που είμαστε στο Γυμνάσιο, το πρώτο, σχεδόν πάντα, γινόταν την Μεγάλη Τετάρτη. Αν έφτιαχνε ο καιρός τότε έρχονταν και τα άλλα.

Φέτος δεν είχα πάει στα «άγια χώματα», όπως τα έλεγε, σαρκαστικά για τα ήθη και τα πάθη των κατοίκων τους. Καμιά φορά όμως τα λέγε έτσι και από νοσταλγία.

-«Τη μεγάλη Παρασκευή ξανά ζήτησα βέβαια δεν ήταν όπως παλιά που κατέβαιναν άνθρωποι από τα γύρω χωριά για να πουλήσουν αρνιά κατσίκια και γουρουνάκια για μεγάλωμα.

Θυμάσαι, πουλούσαν κι άλογα και γαϊδούρια που οι υποψήφιοι αγοραστές τα κοιτούσαν στα δόντια… Όμως πάλι στην πλατεία μαζεύτηκε ο κόσμος πίνοντας και γελώντας».

Πράγματι τη Μεγάλη Παρασκευή ήταν για μας η γιορτή. Το μεγάλο Σάββατο και το Πάσχα ήταν οικογενειακές γιορτές. Η Μεγάλη Παρασκευή ήταν κοινωνική. Το πρωί το πανηγύρι-ζωοπανήγυρης για την ακρίβεια- προς το μεσημέρι μαζευόταν όλοι, οι ζώντες στο χωριό αλλά κι αυτοί που ήταν στην Αθήνα, στον Καναδά ή στην Αυστραλία. Κυρίως μέσα από το γκαλά του ποτηριού των ούζων έβλεπαν το παρελθόν. Ότι ωραίο, είχαν κρατήσει απ’ αυτό. Τα άλλα τα άσχημα τα είχαν πετάξει στο καλάθι των άπλυτων…

Ουζοποσία, κεράσματα, πειράγματα. Η Μεγάλη Παρασκευή ήταν και η μέρα που δεν υπήρχε η οικογενειακή εστία. Για λόγους θρησκευτικούς δεν έβαζαν χύτρα. Οι μπακάληδες τροφοδοτούσαν απευθείας με νηστίσιμα τα στομάχια μας. Μεγάλα μαυρισμένα καζάνια- όπου τις άλλες μέρες πιθανώς μούλιαζαν τα ρούχα- έφτιαχναν τα κουκιά. Λαγάνες, ελιές, χταπόδι, κουκιά και ταραμάς ο μεζές μας.

Το βράδυ, αφού έκλειναν τα μαγαζιά της αγοράς άρχιζε το ωραιότερο μέρος των διακοπών του Πάσχα. « Ω, γλυκύ μου έαρ» έλεγε η χορωδία που φτιαχνόταν επί τούτου και διαλύονταν μέχρι την επόμενη Μεγάλη Παρασκευή. Εμείς, πιτσιρικάδες δεν πολυκαταλαβαίναμε τους ύμνους, τους αισθανόμαστε όμως βαθιά.

Ήταν τα πρώτα σκιρτήματα της ερωτικής μας άνοιξης. Τα λουλούδια του στολισμένου Επιταφίου, τα λιβάνια και τα μοσχολίβανα, το κερί που λιώνει, οι άλυκες μυρωδιές, οι δικές μας έφτιαχναν μια αλλιώτικη ατμόσφαιρα, κάτι σαν μαγικό, ερωτικό μαστούρωμα. Και το αποκορύφωμα έρχονταν μόλις έφτανε ο άλλος Επιτάφιος, της κάτω ρούγας πάντα πιο όμορφος από τον δικό μας, ίσως γιατί τον έφτιαχναν τα κορίτσια εκείνης της γειτονιάς που είμασταν ερωτευμένοι. Εκείνος ο Επιτάφιος περιμέναμε να μας φέρει, με ασυγκράτητη λαχτάρα την μέθεξη. Οι επιτάφιοι μαζί πια κι εμείς ανακατεμένοι αγόρια και κορίτσια της πάνω και της κάτω ρούγας, μακριά από τα βλέμματα των γονιών μας επισκεπτόμαστε τα μνήματα. Η μοναδική χρονιάτικη επαφή με αυτούς που έφυγαν. Έξω από το νεκροταφείο μας περίμεναν νέες μυρωδιές κομμένων κλιμάτων. Μυρωδιές, μυρωδιές και ευωσμίες…

«Έ’ ξύπνα», άκουσα την βαριά φωνή του. Γύρισα στην πραγματικότητα που πληγώνει.
«Άκου τι έγινε το Σάββατο. Το απογευματάκι βλέπω πολύ κόσμο να μαζεύεται στην πλατεία. Κυρίως γριές αλλά και κάποιοι πιο νέοι, με την δημοτική αρχή και τους παπάδες μπροστά ξεκίνησαν υπό τους ήχους της μπάντας του Δήμου. Πάνε να προϋπαντήσουν την άνοιξη του Κυρίου, είπα. Μου άρεσε έτσι όπως το σκέφτηκα…»

«Μετά από μία-μιάμιση ώρα επέστρεψαν. Οι γριές είχαν κάτι στο βλέμμα τους που έλαμπε. Βρήκαν την χαμένη τους άνοιξη, σκέφτηκα. Οι παπάδες κρατούσαν στα χέρια τους φανάρια, σαν κι αυτά των παιδιών το βράδυ της Ανάστασης». Παραξενεύτηκα και άρχισα να ρωτάω. Ξέρεις τι ήταν;

«Φέτος για πρώτη φορά ήρθε στην επαρχία το αληθινό φως. Το φως κατευθείαν από τα Ιεροσόλυμα. Μέχρι τώρα το άγιο φως υπήρχε μέσα στο νερό και οι παπάδες το συντηρούσαν σαν τα μάτια τους. Έτσι έδειχναν στον κόσμο. Βέβαια, άμα καμιά φορά έσβηνε, το άναβαν με τα σπίρτα του ελληνικού μονοπωλίου. Κανένα πρόβλημα βέβαια. Παρέμενε ίδια ιερότητα..».

«Φέτος όμως η σοσιαλιστική εκσυγχρονιστική μας κυβέρνηση και κυρίως ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Γεράσιμος Αρσένης αποφάσισαν να διαθέσουν στον θρησκευόμενο λαό τους το πραγματικό Άγιο Φως. Απ’ ευθείας με «F-104» από τους Αγίους Τόπους στον Άραξο. Και από κει για όλη την Πελοπόννησο, την Κεφαλλονιά και την Ζάκυνθο. Πιθανόν κι άλλα αεροπλάνα να έφερναν το άγιο φως στα Γιάννενα, την Θεσσαλονίκη, την Αλεξανδρούπολη, το Ηράκλειο. Και από κει σε όλη την Ελλάδα! Κάποιοι είπαν πως πρόκειται για ειδωλολατρικές εκδηλώσεις».

Κατάλαβα πως δε μου έκανε πλάκα. Οι παγανιστικές εκδηλώσεις της Μεγάλης Παρασκευής μέσα από αιώνες άνοιξης τι σχέση είχαν με τη μεταφορά του ιερού φωτός. Μάλλον σκοτεινές μέρες Βυζαντίου θύμιζαν. Τον άρτο και τα θεάματα αν και σήμερα το βάρος δεν πέφτει στο πρώτο σκέλος…

Ποιος θα πληρώσει αυτό το «φως που καίει»,… που μας ζεματίζει και μας εκμαυλίζει;

Από την επιφυλλίδα «Εποχικά» του Μ. Μπαλαούρα στην «Εποχή» στις 5 Μαΐου 1996

«Η ΕΠΟΧΗ» Επιφυλλίδες - «Γράμματα στη Γλασκώβη»

«Η ΕΠΟΧΗ» Επιφυλλίδες - «Γράμματα στη Γλασκώβη» 3.12.1995

Μπαλαούρας - Ομιλία σε Ημερίδα για το Κατοχικό Δάνειο

ΗΜΕΡΙΔΑ ΔΗΜΟΥ ΚΑΛΛΙΘΕΑΣ

«Η ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΕΜΙΚΩΝ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ

ΗΘΙΚΗ ΔΙΚΑΙΩΣΗ-ΑΝΤΙΠΟΛΕΜΙΚΟ ΜΗΝΥΜΑ»

15 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1995

ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΝ

• Μανώλης Γλέζος
• Γεώργιος Α. Μαγκάκης
• Ευάγγελος Μαχαίρας
• Γεράσιμος Μπαλαούρας
• Γιάννης Σταμούλης

Τη συζήτηση συντονίζει ο Δήμαρχος Καλλιθέας Γιώργος Κυριόπουλος

Ομιλία Γερασίμου Μπαλαούρα σελίδες 29 – 36. Δευτερολογία σελίδες 86 – 89

ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ - ΚΥΡΙΟΠΟΥΛΟΣ:

Μπαίνουμε τώρα στην εισήγηση του κυρίου Γεράσιμου Μπαλαούρα, που όπως σας είπα πριν, είναι μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Συλλόγου των Υπαλλήλων της Τραπέζης Ελλάδος, συνδικαλιστής στον τραπεζικό χώρο και για πρώτη φορά θα ακούσουμε και την άποψη του δανείου και των απόψεων της Τραπέζης Ελλάδος. Ο κύριος Μπαλαούρας έχει το λόγο.

ΜΠΑΛΑΟΥΡΑΣ ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ:

Μία διευκρίνιση κατ' αρχήν, ότι δεν μιλώ σαν εκπρόσωπος της Τράπεζας της Ελλάδος. Μιλώ σαν εκπρόσωπος του Διοικητικού Συμβουλίου των υπαλλήλων της Τράπεζας Ελλάδος και της ΟΤΟΕ και επομένως σε αυτούς μπορώ να απολογηθώ κι όχι στην Τράπεζα της Ελλάδος, η οποία είναι λίγο διαφορετικό πράγμα από ό,τι εγώ.

Μέθοδοι υφαρπαγής του ελληνικού πλούτου: Τα οικονομικά στοιχεία που θα αναφέρω και που μας αφορούν είναι αυτά τα οποία διαπλέκονται με την οικονομική παροχή που γινόταν τότε από το Ελληνικό Δημόσιο μέσω της Τράπεζας της Ελλάδος. Είναι τέσσερα επίπεδα.

Πρώτο, είναι το εμπόριο και κάποιοι συνομιλητές πριν το ανέφεραν, δηλαδή το κλήρινγκ που γινόταν μεταξύ της Ελλάδος αφ' ενός και αφ' ετέρου Γερμανίας - Ιταλίας. Μάλιστα προς τούτο είχαν φτιάξει και δύο ειδικούς οργανισμούς. Δεν θα αναφέρω πολλά σε αυτό, έχει ενδιαφέρον, αλλά δεν θα αναφερθώ παραπέρα.

Δεύτερο, είναι ότι υπήρχαν συμβάσεις της Τράπεζας Ελλάδος με τη Γερμανία και την Ιταλία λίγο αργότερα, όπου τα γερμανικά μάρκα και μετά οι μεσογειακές δραχμές μετατράπηκαν σε ελληνικές δραχμές. Κι ήταν ένας τρόπος βίαιης ληστρικής αρπαγής. Δώσανε δηλαδή τη δικιά τους, την ανταλλαγή όπως αυτοί ήθελαν.

Τρίτο, όταν οι Γερμανοί αποχωρούσαν από την Ελλάδα, σε κάθε μέρος από όπου έφευγαν τα στρατεύματά τους, πήγαιναν στην Τράπεζα της Ελλάδος και σήκωναν όλα τα αποθέματα που είχαν είτε σε χρυσό είτε σε άλλα νομίσματα που θα μπορούσαν να κυκλοφορήσουν.

Τέταρτο, που περισσότερο μας ενδιαφέρει στη συζήτηση μας είναι το περίφημο δάνειο.

Το κατοχικό δάνειο: Το 1942 στις 13 Μαρτίου, η γερμανική κυβέρνηση και η ιταλική, με τους πληρεξούσιους του Άλτενμπουργκ και Γκίζι, αντίστοιχα, συμφώνησαν στη Ρώμη, χωρίς καν να προσκληθεί η τότε ελληνική κυβέρνηση κατοχής, ότι η Ελλάδα υποχρεούται εξ ημισείας να δίνει στις δύο αυτές χώρες, δηλαδή τη Γερμανία και την Ιταλία 1.500 εκατομμυρίων δραχμών το μήνα, πέραν του ποσού αυτού, θα έδινε και επιπλέον ποσά, άτοκα, που θα κάλυπταν τις οικονομικές ανάγκες των δύο αυτών χωρών. Αυτό είναι το περίφημο δάνειο. Δηλαδή, με μία ρηματική διακοίνωση ο τότε Γερμανός εκπρόσωπος του Ράιχ, Άλτενμπουργκ, προς την ελληνική κυβέρνηση, είναι μια απλή διακοίνωση, έλεγε ότι οφείλετε να μας δίνετε 1,5 δισεκατομμύριο εξ ημισείας στην Ιταλία και στη Γερμανία για τις ανάγκες των στρατευμάτων κατοχής. Επίσης, υποχρεούστε, να καταβάλετε, πέραν αυτού του ποσού, ποσά, με χρεώσεις της Γερμανίας και της Ιταλίας. Οι αναλήψεις που θα γίνονται, θα γράφονται ως δάνειο στην Τράπεζα της Ελλάδος προς αυτές τις δυνάμεις κατοχής. Ο διακανονισμός «θα λάβει χώρα αργότερον».

Και μάλιστα ο Άλτενμπουργκ είπε ότι η συμφωνία αυτή αποσκοπούσε εις την ανακούφιση της ελληνικής οικονομίας και γι' αυτό θα λάβει χώρα αργότερα η ρύθμιση. Και είναι πάρα πολύ σημαντική αυτή η διακοίνωση του Γερμανού εκπροσώπου του Ράιχ.

Επομένως, τουλάχιστον πέραν του ποσού των 1,5 δισεκατομμυρίων δραχμών, το οποίο μάλιστα αναπροσαρμόστηκε αργότερα, δεν μείνανε οι Ιταλοί και οι Γερμανοί ευχαριστημένοι με το 1,5 δισεκατομμύριο δραχμές του Μάρτη του 1942, αλλά τον Δεκέμβρη επειδή υπήρχε μεγάλος πληθωρισμός κάνανε και τιμαριθμική αναπροσαρμογή.

Δεν θα σας κουράσω με κονδύλια, θα τα πούμε λίγο στο τέλος συνολικά. Απλώς θέλω να τονίσω ότι υπάρχουν επίσημα στοιχεία που λένε ότι ο Αλτενμπουργκ και ο Πελεγκρίνο Γκίζι ο Ιταλός, προειδοποιούσαν για τις επιπτώσεις αυτής της λεηλασίας, ο δε Μουσολίνι μάλιστα που ήρθε εκτάκτως στην Αθήνα το 1942, είπε ότι οι Γερμανοί έχουν κτηνώδη συμπεριφορά προς τους Έλληνες, προφανώς, όσον αφορά τα οικονομικά στοιχεία, ενδεχομένως όμως να υπονοούσε και τη γενικότερη κτηνώδη συμπεριφορά, συμπληρώνοντας ότι «οι Γερμανοί έχουν αρπάξει από τους Έλληνες ακόμα και τα κορδόνια των παπουτσιών τους», ενώ δείχνει να φοβάται και να ανησυχεί για τις επιπτώσεις. Πιθανόν, γιατί τότε είχε ενταθεί και το αντάρτικο και γενικά η αντίσταση του ελληνικού λαού.

Η διεκδίκηση του δανείου είναι εφικτή

Μετέπειτα, μετά από την Κατοχή, είπαν και οι άλλοι συνομιλητές ορισμένα πράγματα, εγώ απλώς θέλω να τονίσω ότι όσον αφορά το κατοχικό δάνειο, το οποίο δεν είναι δάνειο, ουσιαστικά, ήταν επιβολή. Παρά την υποχρεωτικότητα του «δάνειου» από τις κατοχικές δυνάμεις, αυτό αποτελεί συμβατική υποχρέωση της Γερμανίας και το οποίο έχει μετατραπεί από άτοκο σε έντοκο λόγω υπερημερίας.

Η απαίτηση της χώρας μας ενυπήρχε σε όλες τις διεθνείς συμφωνίες μεταξύ Γερμανίας και των νικητριών δυνάμεων και είτε άμεσα είτε έμμεσα έθετε θέμα διεκδίκησης του δανείου. Στη συμφωνία της Βόννης το 1952, στη συμφωνία του Λονδίνου το 1953, στη συμφωνία των Παρισίων το 1954, που υπέγραψε και η χώρα μας. Επίσης έχει μια σημασία ότι ο νόμος 2023/52, με τον οποίο η Ελλάδα ήρε την εμπόλεμη κατάσταση με τη Γερμανία, μιλάει για διακανονισμό αυτών των ποσών και αν η Γερμανία δεν συμφωνήσει τότε, το γράφει ο νόμος, τότε θα προσφύγει σε διεθνή δικαστήρια.

Έχει πάρα πολύ μεγάλο ενδιαφέρον να δούμε τι συνέβη σε παρόμοιες περιπτώσεις με την Ελλάδα, σε δύο χώρες, που είχαν υποχρεωθεί σε καταβολή κατοχικών δανείων, τη Γιουγκοσλαβία και την Πολωνία.

Η Γιουγκοσλαβία συμφώνησε με τη Γερμανία το 1956 για δάνειο 240 εκατομμυρίων μάρκων με επιτόκιο 1%, εξοφλητέο σε 99 χρόνια. Δηλαδή ουσιαστικά τους έδωσαν 240 εκατομμύρια μάρκα. Στην Πολωνία το 1971 έγινε παρόμοια συμφωνία, ένα δισεκατομμύριο γερμανικά μάρκα χωρίς επιτόκιο για 40 χρόνια.

Δηλαδή η Γερμανία έχει κάνει διακανονισμούς και μάλιστα πριν την ενοποίηση της.

Τα νέα δεδομένα: μετά από τη «Συνθήκη 4 +2», που υπεγράφη στην Μόσχα στις 12 Σεπτεμβρίου 1990, με την οποία η Γερμανία απέκτησε πλήρη κυριαρχία στις εσωτερικές και εξωτερικές υποθέσεις, η Γερμανική Κεντρική Τράπεζα(Βundesbank), δημοσίευσε στις Ηνωμένες Πολιτείες μια ενημέρωση προς τους Αμερικάνους πολίτες και τους καλούσε όσοι είχαν δανείσει το γερμανικό κράτος στον μεσοπόλεμο και στον πόλεμο, είχαν αγοράσει ομόλογα του Γερμανικού Δημοσίου, έπρεπε να έρθουν σε επαφή με την Κεντρική Τράπεζα που θα τους έδινε ομόλογα με τόκο, δηλαδή τα ποσά που είχαν δώσει θα ήταν εκτοκιζόμενα και με τη λήξη του 2004, που αυτό το διάστημα του διακανονισμού, δηλαδή από το 1992 μέχρι το 2004 πάλι θα ήταν εκτοκιζόμενο. Δηλαδή, το Γερμανικό κράτος απέναντι στους πολίτες μιας ισχυρής χώρας, ούτε καν στο κράτος των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά στους πολίτες προέβη σε αυτή τη χειρονομία.(.......)

Δεύτερον και επίσης σημαντικό είναι ότι πρόσφατα ήρθε σε διακανονισμό η Γερμανική κυβέρνηση με Αμερικανούς πολίτες, οι περισσότεροι ήταν Εβραίοι στη καταγωγή και έκανε διακανονισμό για τις συνέπειες που είχαν υποστεί από τον πόλεμο, διότι τότε ήσαν Ευρωπαίοι πολίτες, ίσως Γάλλοι, ίσως Γερμανοί υπήκοοι και μετά μετανάστευσαν στην Αμερική. Αυτοί λοιπόν, επίσης αποζημιώθηκαν. .(.......)

Το δάνειο δεν παραγράφεται: Επανέρχομαι στο δάνειο, αφού έκανα αυτή την παρένθεση.

Οι παριστάμενοι συνάδελφοι-ομιλητές πολύ γνωστοί έγκριτοι νομικοί αναφέρθηκαν σχετικά. Από τη δική μου πλευρά θέλω να ενημερώσω ότι ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος ο κ. Παπαδήμος, εδώ και μία εβδομάδα, που έθεσα το θέμα στο Γενικό Συμβούλιο της Τράπεζας της Ελλάδος, το ανώτατο όργανο της, του οποίου είμαι μέλος ως εκπρόσωπος των εργαζομένων, απάντησε επίσημα, αναφέροντας ενδιαφέροντα στοιχεία μεταξύ των οποίων ότι «το Κατοχικό Δάνειο, υφίσταται ως υποχρέωση της Γερμανίας, δεν έχει παραγραφεί, οι υποχρεώσεις τέτοιου είδους δεν παραγράφονται και εν πάση περιπτώσει δεν υπάρχει κίνδυνος παραγραφής»..(.......)

Κυβερνητικές ευθύνες: Προφανώς υπάρχουν πολιτικές ευθύνες ίσως και νομικές επιπτώσεις από τους χειρισμούς που έκαναν μέχρι τώρα οι ελληνικές κυβερνήσεις.

Λυπάμαι, δεν θέλω να αναφερθώ παραπάνω, αλλά μόνο ένα θα σας πω. Κάποιος υπουργός Οικονομικών, Χρ. Θηβαίος, της κυβέρνησης της ΕΡΕ, το 1957 στη Βουλή σε επερώτηση Βουλευτών της ΕΔΑ, είπε ότι δεν μπορούμε να απαιτήσουμε το δάνειο, διότι είναι ιδιωτική απαίτηση, η οποία έχει μάλιστα παραγραφεί! Όταν το δάνειο αυτό, τα δάνεια αυτά γίνονταν όπως είπαμε και πριν, με εντολή του Άλτενμπουργκ προς την ελληνική κυβέρνηση, η οποία με τη σειρά της έδινε εντολή στην Τράπεζα της Ελλάδος, η οποία είναι ο ταμίας του Ελληνικού Δημοσίου και γι' αυτό έπαιρνε και προμήθεια από αυτές τις συναλλαγές. Επομένως, εδώ διαπιστώνουμε μια εγκληματική, αποφεύγω τη λέξη προδοτική, στάση κάποιου εκπροσώπου της ελληνικής πολιτείας που είπε ότι αυτό έχει παραγραφεί, διότι είναι λέει ιδιωτικό δάνειο…

Υπάρχουν όλα τα ντοκουμέντα γι' αυτό το θέμα. Υπάρχουν οι εκθέσεις του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος του 1946, η οποία ήταν μια περίληψη όλων των δραστηριοτήτων που έγιναν από την Κατοχή μέχρι την απελευθέρωση και είναι πάρα πολύ σημαντικά ντοκουμέντα. Υπάρχει ακόμα και ο Ηλίας Βενέζης, ο περίφημος λογοτέχνης, ο οποίος παρουσιάζει με ενάργεια τα οικονομικά ζητήματα σε ένα ειδικό κομμάτι στο «Χρονικό της Τράπεζας της Ελλάδος».

Πρέπει να σας πω επίσης ότι μέσα στην Τράπεζα της Ελλάδος υπήρχε κλιμάκιο του Γερμανικού στρατού για να μπορεί να επιβλέπει και να παίρνει τα λεφτά κατ' ευθείαν, χωρίς πολλές διαμεσολαβήσεις και να μπορεί να τα ελέγξει. Επίσης είχε αναλάβει και την εκτύπωση του χαρτονομίσματος πλήρως από το 1943 και μετά.

Νεότερα στοιχεία, που ίσως για πρώτη φορά θα ακουστούν.

Ο Ανδρέας Παπανδρέου το Γενάρη του 1965, που είχε παραιτηθεί από Υπουργός αναπληρωτής Συντονισμού, με εντολή της κυβέρνησηςτου Γεωργίου Παπανδρέου, της κυβερνητικής επιτροπής συγκεκριμένα, πήγε στη Γερμανία και διαπραγματεύθηκε το δάνειο του Ελληνικού κράτους προς τη Γερμανία. Ήρθε σε επαφή με τα κυβερνητικά στελέχη Φίσσερ και Κάιζερ, όπου η θέση του Παπανδρέου στην αναφορά που κάνει προς τον Πρωθυπουργό τότε τον Γεώργιο Παπανδρέου, είναι ότι «ισχύει η υποχρέωση της Γερμανίας, ήρθα σε επαφή με τους Γερμανούς, δεν μου είπαν ότι δεν ισχύει (ΣΣ αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό) και προτείνω ο διακανονισμός να γίνει με μεγάλα έργα. Δηλαδή με δημιουργία είτε υδροηλεκτρικών σταθμών είτε άλλων μεγάλων έργων που θα χρηματοδοτούσε η Γερμανική κυβέρνηση», έγραφε ο Α. Παπανδρέου..

Έχει επίσης σημασία ότι το 1966, που είχε πέσει πια η κυβέρνηση Γ. Παπανδρέου και στην κυβέρνηση ήταν οι αποστάτες, υπήρξε απάντηση της Γερμανικής κυβέρνησης, η οποία αναγνώριζε την οφειλή αυτή. Έλεγε, όμως, ότι θα κοιτάξουμε αργότερα να ρυθμίσουμε αυτά τα ζητήματα.

Τελειώνοντας, θέλω να πω ότι είναι πάρα πολύ σημαντική η πρωτοβουλία που πήρε η Τοπική Αυτοδιοίκηση. Ίσως αν δεν υπήρχε αυτή η πρωτοβουλία σήμερα να μην κουβεντιάζαμε γι' αυτού του είδους τα ζητήματα εν συνόλω, δηλαδή τις γερμανικές αποζημιώσεις, ίσως δεν θα κουβεντιάζαμε καθόλου. Και επίσης θέλω να τονίσω ότι έστω και με καθυστέρηση και συνδικαλιστικοί φορείς έχουν κινηθεί, το Συνέδριο της ΟΤΟΕ πήρε ομόφωνη απόφαση γι' αυτό το ζήτημα και από ό,τι γνωρίζω και η ΓΣΕΕ θα το σηκώσει αυτό το θέμα.

Το ύψος του δανείου: Ο καθηγητής Αγγελόπουλος παίρνοντας υπόψη, κι έχει μια σημασία αυτό, και τους υπολογισμούς του τότε διορισμένου από τα στρατεύματα κατοχής υποδιοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, του Χατζηκυριάκου, αλλά και των υπουργών της Γερμανίας, δηλαδή στο ελάχιστο, υπολογίζει ότι με τα σημερινά δεδομένα το δάνειο αυτό ανέρχεται στα 16,5 περίπου δις δολάρια.

Τέλος, η ρηματική αυτή διακοίνωση που έκανε προχθές η Ελληνική κυβέρνηση, έχει πάρα πολλή σημασία. Βέβαια φοβάμαι μήπως και αυτή ειπώθηκε για εσωτερική κατανάλωση και υπάρχει μεγάλος κίνδυνος και πρέπει να είμαστε κι εμείς που θα συνεχίσουμε να βάζουμε φωτιά σε αυτή την ιστορία και όχι να τη σβήνουμε.

Νομίζω ότι η απάντηση της Γερμανικής κυβέρνησης ήταν όχι άρνηση, αλλά μία επίκληση των πενήντα χρόνων που πέρασαν και των φιλικών σχέσεων που έχουν δημιουργηθεί μεταξύ της χώρας μας και της Γερμανίας αυτά τα πενήντα χρόνια είτε στους κόλπους του NATOείτε στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Άρα και η Γερμανία αναγνωρίζει, δηλαδή δεν μιλά ότι δεν υπάρχει υποχρέωση της, δεν αναφέρει ότι έχει παραγραφεί. Αναφέρει απλώς ότι έχουμε καλές σχέσεις σαν δύο χώρες τόσα χρόνια, τις έχουμε αναπτύξει και καλό είναι να μην τις διαταράξουμε. Εάν δεν θέλει η Ελληνική κυβέρνηση να διαταραχθούν αυτές οι σχέσεις, πρέπει να τις διαταράξουμε εμείς. Γιατί τους λαούς, ίσα ίσα θα τους δέσουν ακόμα περισσότερο αυτές οι σχέσεις. Ευχαριστώ.

ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ - ΚΥΡΙΟΠΟΥΛΟΣ:

Ευχαριστώ τον κύριο Μπαλαούρα για τις πληροφορίες και τα στοιχεία και περισσότερο και για τη στάση του συνδικαλιστικού κινήματος πάνω στο συγκεκριμένο ζήτημα. Τελευταίος εισηγητής μας ο Καθηγητής, τέως Υπουργός και Βουλευτής κύριος Γεώργιος - Αλέξανδρος Μαγκάκης, που θέλω να πιστεύω ότι θα έχει πιο καινούριες πληροφορίες για τα στοιχεία, αφού λίγο πριν ήρθε από τη Γερμανία που είχε πάει ειδικώς για το θέμα. Ο κύριος Μαγκάκης έχει το λόγο.

ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ - ΚΥΡΙΟΠΟΥΛΟΣ:

Ο κύριος Μπαλαούρας για τη δευτερολογία του, παρακαλώ.

ΜΠΑΛΑΟΥΡΑΣ ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ:

Κατ' αρχήν θέλω να τονίσω τον κίνδυνο παρανόησης, αν και δεν νομίζω ότι ο κόσμος που μας παρακολουθεί μπορεί να παρανοήσει τέτοιου είδους ζητήματα, ότι όπως είπα κι εγώ δεν επρόκειτο περί δανείου, με τη γνωστή διαδικασία. Ο κύριος Μαγκάκης το τόνισε ιδιαιτέρως. Επρόκειτο, είπα και ορισμένα στοιχεία, περί μιας διακοίνωσης των Γερμανικών αρχών του Ράιχ και των Ιταλών προς την Ελληνική κυβέρνηση, η οποία έδωσε εντολή στην Τράπεζα της Ελλάδος.

Δεύτερον: Η Γερμανία έχει και αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό, έχει αναγνωρίσει κατά καιρούς την οφειλή της. Απλώς έλεγε ότι δεν είναι ώρα, διότι δεν έχουμε ενωθεί. Και είναι επίσης πάρα πολύ σημαντικό, η τελευταία πρόκληση που έγινε από ελληνικής πλευράς, ήταν η επίσκεψη του Ανδρέα Παπανδρέου το 1965 στο Βερολίνο. Είναι επίσης σημαντικό να το κρατήσουμε, βέβαια έκτοτε δεν έχει γίνει τίποτα σημαντικό.

Τρίτον: Δεν έχει παραγραφεί αυτή η απαίτηση. Αυτού του είδους οι απαιτήσεις δεν παραγράφονται. Έχω στα χέρια μου μία νομική γνωμοδότηση, του 1963, του εξαιρετικού νομικού Μπασιά, που διαβεβαιώνει ότι δεν έχει παραγραφεί η απαίτηση της Ελλάδας.

Τέταρτον: Οι ελληνικές κυβερνήσεις, αρκετές μάλλον από αυτές για να μην το γενικεύσω, ενέργησαν δοσιλογικά. Όπως είπα και στην πρωτομιλία μου, το 1957 ένας Θηβαίος, Υπουργός Οικονομικών της κυβέρνησης Παπάγου σε επερώτηση του Βουλευτή Μόδη, το 1952, είπε ότι η απαίτηση αυτή του «δανείου» -με εισαγωγικά- έχει παραγραφεί διότι είναι ιδιωτική υπόθεση. Ήταν δοσιλογική η θέση του, καθαρά. Δεν θέλω να ξύσω πληγές, ίσως έχει ένα ενδιαφέρον για κάποιον ασχολούμενο ιστορικά με αυτά τα ζητήματα, να δει τα πρακτικά της Ελληνικής Βουλής, για να διαπιστώσει τι απαντούσαν σε διάφορες επερωτήσεις Ελλήνων Βουλευτών διάφοροι Υπουργοί που μέχρι πρόσφατα έπαιζαν σημαντικό ρόλο στην ελληνική πολιτική σκηνή.

Όμως, θα πρέπει παράλληλα να πούμε ότι το θέμα αυτό δεν είχε πεθάνει, το θέμα αυτό υπάρχει. Έχω εντοπίσει, τουλάχιστον εγώ, τρεις συζητήσεις στην Ελληνική Βουλή, το 1952 όπως είπα, επερώτηση του Βουλευτή Μόδη, το 1957 του Βουλευτή Πιστολάκη, νομίζω ότι ήταν της ΕΔΑ και επίσης επερώτηση συλλογική διαφόρων βουλευτών της ΕΔΑ, των Ευφραιμίδη, Κύρκο, Ηλιόπουλο, Μαρίας Σβώλου, Γρηγόρη Λαμπράκη και Διαμαντόπουλου.

Επικαιροποιούσαν το θέμα, δεν το άφηναν να καταλαγιάσει, μέχρι που το μεταδώσανε σαν μια φωτιά σε μας και κυρίως στους παρόντες συναδέλφους, που έπαιξαν πραγματικά σημαντικότατο ρόλο για να μη ξεχαστεί αυτή η ιστορία κι όχι μόνο να μην ξεχαστεί, αλλά για να πιεστεί και η ελληνική Πολιτεία για να κάνει κάποια έστω και μικρά βήματα.

Στο δια ταύτα. Πρέπει να γίνει, έστω και αργοπορημένα μία επιτροπή όπου θα συμμετέχουν πέραν της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, και μακριά, φυσικά, από πολιτικά ή κομματικά παιχνίδια, πρέπει δηλαδή να είναι όλου του πολιτικού φάσματος, να είναι όμως ταυτόχρονα και των κοινωνικών εκφάνσεων. Πιστεύω ότι ο συνδικαλιστικός χώρος μπορεί να προσφέρει πάρα πολλά.

Αυτή η επιτροπή θα πρέπει να συνεργαστεί με εμπειρογνώμονες, γιατί έχω την εντύπωση ότι παίζεται κι ένα παιχνίδι με το ύψος των οφειλών. Ήδη βγήκε κάποιος προχθές επώνυμος, που έδωσε κάτι νούμερα απίστευτα χαμηλά. Όταν υπάρχουν αναλύσεις και ντοκουμέντα μιας εποχής μακριά από παιχνίδια, δηλαδή ήταν εσωτερικά κείμενα και αναλύσεις της Τράπεζας της Ελλάδος, όπου τα ποσά υπολογίζονται στο μίνιμουμ,όπως είπα προηγουμένως, δηλαδή χωρίς να υπολογίζουμε ούτε τις αρπαγές σε χρήμα, σε χρυσάφι. Πηγαίνανε στο υποκατάστημα Σερρών που φεύγανε οι Γερμανοί και σηκώνανε όλο το χρυσό. Δεν τα είπα αναλυτικά προηγουμένως, νομίζω ότι καταλαβαινόμαστε. Πηγαίνανε στο υποκατάστημα της Λάρισας και σηκώσανε όλο το χρυσό και ό,τι λίρες Αγγλίας υπήρχαν. Και ούτω καθ' εξής.

Επίσης όλα αυτά τα οικονομικά στοιχεία που είπαμε προηγουμένως, τα οποία δεν τα υπολογίζουνε, δεν τα υπολογίζει ούτε ο καθηγητής, ο αείμνηστος Άγγελος Αγγελόπουλος και παρ' όλα αυτά βγάζει αυτό το μεγάλο νούμερο. Θα πρέπει λοιπόν αυτή η επιτροπή να αναζητήσει και με τη βοήθεια εμπειρογνωμόνων για να βγούνε τα σωστά τα νούμερα, γιατί θέλουν αναπροσαρμογές και τέλος να έχει και διεθνείς επαφές. Είναι πάρα πολύ σωστή η θέση του Μανώλη του Γλέζου, θα έδινα μια μεγαλύτερη διάσταση, ότι πρέπει να εκμεταλλευτούμε και τους Γάλλους πολίτες και τις γαλλικές ομάδες που υπάρχουν και πολιτικά κόμματα, αλλά κυρίως ίσως τους Εγγλέζους.

Οι Εγγλέζοι ξέρετε, είναι ίσως ο μοναδικός λαός στην Ευρώπη περισσότερο από τους Γάλλους, μετά έρχονται οι Γάλλοι, όπου κάθε τι που τους θυμίζει τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, το μισούν και το δείχνουν συνεχώς. Αν πάτε σε μνημεία τους, που έχουν υποστεί έστω και μικρές ζημιές από τα γερμανικά αεροπλάνα, θα το λένε συνεχώς ότι αυτό το αφήσαμε έτσι για να παραδειγματίζεται ο αγγλικός λαός ότι οι Γερμανοί φασίστες, οι Γερμανοί ναζιστές έκαναν αυτά τα εγκλήματα. Το έχουν ακόμα και σήμερα.

Λοιπόν, θα πρέπει να αποκτήσουμε διασυνδέσεις και με τους Εγγλέζους. Ήδη η δημοσιογράφος των Financial Times που ήρθε μετά από δική μου πρόσκληση, διαπίστωσε ότι υπάρχουν πάρα πολλά ενδιαφέροντα στοιχεία, πιστεύω ότι αύριο θα της τα δώσουμε, έτσι ώστε να μπορεί να υπάρξει μία ανταπόκριση σε μία μάλιστα συντηρητική εφημερίδα, σαν αυτή που είναι του οικονομικού λόμπι, του παγκόσμιου οικονομικού λόμπι.

Τέλος, πραγματικά το αίτημα δεν είναι απλώς οικονομικό. Κατά τη γνώμη μου, είναι πρώτιστα ηθικό, διαπαιδαγωγικό! Δηλαδή να μάθουν όλοι οι λαοί, όχι μόνο ο ελληνικός και ο γερμανικός αλλά και άλλοι λαοί, ότι πρέπει αυτά να μην ξεχνιούνται. Πρέπει να καλλιεργούμε τη μνήμη μας στην ηθική της πλευρά. Ευχαριστώ.

ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ - ΚΥΡΙΟΠΟΥΛΟΣ:

Ευχαριστούμε πολύ τον κύριο Γεράσιμο Μπαλαούρα. Και βεβαίως θα συμφωνήσουμε όλοι ότι σε αυτές τις ενωτικές προσπάθειες, το συνδικαλιστικό κίνημα πρέπει να έχει ενεργή δράση μέσα σε αυτές τις επιτροπές.

Πηγή: http://www.syte.gr/paremvasi/news.asp?offset=2070&newid=2

«Die Pressefreiheit»

Του Μάκη Μπαλα­ούρα

Αυτές τις μέρες μας πνίγει η μπόχα. Τα βρομόνερα μας πνίγουν.

Και ο Θέμος Αναστασιάδης κάθε τόσο προκαλεί. Τώρα έχει ένα υπερόπλο, την ιδιοκτησία μιας μεγάλης εφημερίδας. Ενα μέσο που το χρησιμοποιεί, τόσο όσο για να καθαγιάσει στο έπακρο τη δολοφονική συμμορία της Χρυσής Αυγής, όπως με την κακομοίρα γιαγιά που την πήγαιναν χρυσαυγίτες στα ΑΤΜ προστατευόμενη από τους κακούργους μετανάστες, έως τις διακοπές του Κασιδιάρη.

Χωρίς αιδώ τώρα το έπαιξε ανάποδα. Στην ίδια σελίδα εκεί που έχουν φιγουράρει χρυσαυγίτες, «πεταλούδες της νύχτας» και νταβατζήδες, πρόβαλε το άψυχο κορμί του Παύλου Φύσσα γερμένο στην αγκαλιά της κοπέλας του. Μια φωτογραφία που μοιάζει με τη φωτογραφία της δολοφονίας του εργάτη το 1936, φωτογραφία που ενέπνευσε τον Γ. Ρίτσο να γράψει τον «Επιτάφιο».

Πουλάει το θέμα, ιδιαίτερα στο «Πρώτο Θέμα». Ο Θ. Αναστασιάδης ήταν ένας φιλόδοξος, αδίστακτος δημοσιογράφος που, επειδή στη δεκαετία του ’90 πούλαγε το στιλάκι του, η «Ελευθεροτυπία» τού έδωσε περίοπτο χώρο. Ελεύθερος να πλασάρει τον ιδεολογικό χαβαλέ του lifestyle των celebrities, να γράφει τις πιο βρόμικες και αμοραλιστικές φαντασιώσεις του, όπως τα ψητά Εβραιόπουλα στον φούρνο ή η πρωτοπόρα πρότασή του για τοποθέτηση ενός Α! στο πέτο των Αλβανών, προκειμένου να τους εντοπίζουν εύκολα για να τους δέρνουν.

Μια μέρα πριν από το γιαούρτωμα του Αναστασιάδη τη 14η Μαΐου 1995 από αγανακτισμένους Ρηγάδες και Ρηγίτισσες, το πρώτο γιαούρτωμα στη μεταπολιτευτική περίοδο, η «Ελευθεροτυπία» δημοσίευσε άρθρο μου με τον τίτλο «Die Pressefreiheit», που το παραθέτω, πιστεύοντας ότι διατηρεί ακόμα την επικαιρότητά του και για αυτούς που εκκόλαψαν το αυγό και για αυτούς που είναι το φίδι.

«Η κόρη μου διαβάζοντας κάποιους τίτλους εφημερίδων, ρώτησε τη γιαγιά της να της εξηγήσει τι σημαίνει η έκφραση “φίδι στον κόρφο μας”. Και αυτή που πάντα πλάθει ιστορίες, άρχισε να της λέει μία:

Κάποτε στο Μόναχο έβγαινε μια καλή εφημερίδα. Το όνομά της “Pressefreiheit”.

Περισσότερο από άλλες παρουσίαζε τις ανησυχίες και ευαισθησίες των πολιτών. Κάποια στιγμή έκανε μια σπουδαία μεταγραφή. Βρήκε έναν τύπο που έγραφε με χιούμορ, που σάρκαζε με στιλάκι εποχής. Δηλαδή, πουλούσε. Του έδωσαν μια ολόκληρη σελίδα, τη “Μέλαινα Οπή”.

Και αυτός σπάζοντας πλάκα με αυτούς που τον ανέχονταν λόγω της “ελευθερίας του λόγου”, έγραφε για τους κομμουνιστές, τους Εβραίους, τους Τσιγγάνους, τους φουκαράδες, τους μαύρους και τους διανοούμενους.

Ο κ. Γιόζεφ, ιδεολογικός αστέρας του ανερχόμενου κοινωνικοπολιτικού σχηματισμού, τον θαύμαζε απεριόριστα. Την ίδια δουλειά έκαναν άλλωστε. Ο ένας με αμφίεση κλόουν, ο άλλος με στρατιωτική εξάρτυση.

Ξημέρωσε όμως η μέρα που αργότερα ονομάστηκε των “κρυστάλλων”. Η “Μέλαινα Οπή” έχει αφιερώσει τη στήλη της –με αρκετό χιούμορ βέβαια– στους Εβραίους. Το ίδιο βράδυ οι Μελανοχίτωνες εισέβαλαν στην “Pressefreiheit”, κατέστρεψαν το κτίριο, έκαψαν το αρχείο, χτύπησαν τους “συνοδοιπόρους” και πήραν μαζί τους τους γνωστούς κομμουνιστές, αναρχικούς και φιλοεβραίους, τον Ν.Κ., τον G.V., τον G.R. τον Cr. K. Δεν χαρίστηκαν ούτε στον διευθυντή, τον κ. F.

Από τότε κανείς δεν άκουσε γι’ αυτούς…

Η “Pressefreiheit” έκλεισε. Το αυγό του φιδιού εκκολάφθηκε με τα χάχανα της πλάκας και του πειράγματος.

Να τι σημαίνει “φίδι στον κόρφο μας”, παιδί μου….

Μάκης Μπαλαούρας

Ελευθεροτυπία, 13 Μαΐου 1995»

Πηγή: http://archive.efsyn.gr/?p=125146