Το πρώ­το με­γά­λο «ό­χι» στην τρόικα α­πό έ­να μι­κρό λαό

Το πρώτο και ισχυρό χαστούκι στους αρχιτέκτονες της πολιτικής που οδηγεί στην «παγίδα του χρέους», δηλαδή στο φαύλο κύκλο λιτότητα-ύφεση-ανεργία και κοινωνική εξαθλίωση, έδωσε η Κύπρος. Η στάση του κυπριακού λαού δημιούργησε πολιτικό και οικονομικό πανικό παγκοσμίως. Ταυτόχρονα, ενισχύει τις αντιστάσεις και αναπτερώνει τις ελπίδες των λαών της Ευρώπης, ιδίως του Νότου, ότι μπορούν να βαδίσουν σε δρόμο ανάπτυξης και δίκαιης κατανομής εισοδήματος.

Το κυπριακό «όχι» ανέδειξε και την πλήρη υποταγή των νεοφιλελεύθερων ηγετών, όπως του Σαμαρά που ηγήθηκε στην πίεση εισόδου και της Κύπρου στο κλαμπ των εξαθλιωμένων λαών.
Οι εξελίξεις στην Κύπρο, δικαιώνουν πλήρως τη στρατηγική του ΣΥΡΙΖΑ, ότι δηλαδή ένα κράτος, όσο μικρό και αν είναι, έχει μεγάλες δυνατότητες ανατροπής της νεοφιλελεύθερης πολιτικής, λόγω της αλληλεξάρτησης των οικονομιών όχι μόνο της ζώνης του ευρώ, αλλά παγκοσμίως.

Το πρόβλημα από τις τράπεζες

Η τρόικα είχε βάλει στο στόχαστρο από νωρίς την Κύπρο. Από την περασμένη άνοιξη άρχισαν οι πρώτες κινήσεις της. Και αυτό παρά το γεγονός ότι τα δημοσιονομικά μεγέθη της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν είχαν κανένα πρόβλημα, αντίθετα με την Ελλάδα και άλλα κράτη του Νότου. Το (νέο) κυπριακό πρόβλημα έμοιαζε με το αντίστοιχο ιρλανδικό ή ισλανδικό.
Ο τομέας των υπηρεσιών ξεπερνά το 70% του ΑΕΠ. Ιδιαίτερα, ο χρηματοπιστωτικός τομέας υπερβαίνει κατά 7 φορές το μέγεθος του εγχώριου ΑΕΠ. Δεν είναι το μόνο κράτος στην ευρωζώνη που έχει τόσο υπερτροφικό αυτόν τον τομέα. Το Λουξεμβούργο, η Ιρλανδία ή η Μάλτα είναι κλασικά παραδείγματα. Τα προβλήματα άρχισαν με το περίφημο PSI, το κούρεμα των ομολόγων του ελληνικού Δημοσίου που είχαν φορτωθεί (κυρίως λόγω κερδοσκοπίας) οι κυπριακές τράπεζες, ιδίως η Τράπεζα Κύπρου και η Marfin, η σημερινή Λαϊκή Τράπεζα. Οι εκτιμήσεις ανεβάζουν τις επιπτώσεις από το ελληνικό κούρεμα στο τεράστιο ποσό των 4,5 δισ. ευρώ. Απλώς να υπογραμμίσουμε την τεράστια ευθύνη της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, που έκανε τα στραβά μάτια, αλλά και ευθύνες της τότε κυβέρνησης που δεν έπιασε τον ταύρο από τα κέρατα.
Από το περασμένο καλοκαίρι, ο πρόεδρος Χριστόφιας πήρε ορισμένες νομοθετικές πρωτοβουλίες, προκειμένου να μη χειροτερεύσουν, κυρίως, οι δημοσιονομικές επιπτώσεις, οι οποίες είχαν άμεση επιβάρυνση από το χρηματοπιστωτικό τομέα. Προς τούτο πέρασαν από την κυπριακή Βουλή 23 νόμοι, που εισήγαγαν και στο νησί λιτότητα, ήπιου ομολογουμένως, χαρακτήρα. Παρ’ όλα αυτά η τρόικα επέμενε φυλάγοντας την πλήρη εκδήλωση των προθέσεών της μετά τις προεδρικές εκλογές και την άρνηση Χριστόφια να συζητήσει μέτρα που οδηγούσαν στη μέγγενη των μνημονίων.

Η στρατηγική της τρόικας

Η τρόικα στόχευσε σε πολλές κατευθύνσεις στρατηγικού χαρακτήρα, όχι μόνο στο χρηματοπιστωτικό σύστημα: α) Γεωπολιτική, με την έξοδο των ρώσικων κεφαλαίων και εταιρειών από το νησί και ως εκ τούτου τον αποκλεισμό οιασδήποτε ρώσικης παρουσίας στην ευαίσθητη και σήμερα φλεγόμενη, λόγω Συρίας, περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. β) Υποθήκευση, δηλαδή να βάλουν στο χέρι κοιτάσματα φυσικού αερίου, όχι μόνο την εκμετάλλευσή τους, αλλά και την (απρόσκοπτη) ροή προς την Κεντρική Ευρώπη. γ) Εξάλειψη της ρώσικης παρουσίας στο νησί, βάζοντας χέρι στις καταθέσεις (17-20 δισ.) που προφανώς θα αναζητήσουν άλλους προορισμούς π.χ. Λετονία, όπως λέγεται, που κυριαρχείται από γερμανικές τράπεζες.
Η απόφαση του Γιούρογκρουπ όμως προέβλεπε και τη φορολόγηση όλων των καταθέσεων από το πρώτο ευρώ. Ανεξάρτητα, από την εισήγηση της κυβέρνησης Αναστασιάδη για τη φορολόγηση όλων των καταθέσεων, που προφανώς κατατέθηκε για να μην εξοργίσει περισσότερο τους Ρώσους, δείχνοντας δίκαιη κατανομή των βαρών, το αποτέλεσμα ήταν για πρώτη φορά να παραβιαστεί κοινοτική οδηγία που προστάτευε τις καταθέσεις μέχρι 100.000 ευρώ. Κανείς δεν πιστεύει ότι η Γερμανία και οι υπόλοιπες ισχυρές χώρες παρασύρθηκαν από τον αδύναμο (σύντροφό τους) Αναστασιάδη. Προφανώς, στο βάθος της απόφασής τους ήταν η υπονόμευση της δέσμευσής τους για προστασία των καταθέσεων μέχρι 100.000 και σ’ άλλα κράτη που αντιμετωπίζουν χρηματοπιστωτικά ή και δημοσιονομικά προβλήματα. Άλλωστε, ο νέος πρόεδρος του Γιούρογκρουπ Νταισελμπλούμ το είπε ξεκάθαρα. Η απόφαση, μέχρι να το πάρει πίσω μετά το σάλο που προκλήθηκε, είπε ότι θα είναι μοντέλο και για άλλα κράτη…
Η κυβέρνηση Σαμαρά όχι μόνο στήριξε την εισήγηση Αναστασιάδη και την ακολουθούμενη απόφαση, μη αντιλαμβανόμενη τις ενδεχόμενες επιπτώσεις για την Ελλάδα, αλλά επέμενε πιεστικά για την ψήφισή της από την κυπριακή Βουλή.

Φόβοι για οικονομικό τσουνάμι

Οι ευρωπαίοι αξιωματούχοι, ο Σαμαράς και ο Αναστασιάδης, όπως συνηθίζουν, δεν έλαβαν υπόψη τους το ενδεχόμενο του λαϊκού ξεσηκωμού, για την περικοπή των καταθέσεών τους, κόποι μιας ζωής για πάρα πολλούς απ’ αυτούς, ούτε την οργή τους, αναλογιζόμενοι ότι έρχεται και εκεί η κοινωνική καταστροφή. Αυτό πιστοποιείται και από πρόσφατη δημοσκόπηση, όπου το 68% των Κυπρίων προτιμά την έξοδο από το ευρώ και από τα μνημόνια, ρίχνοντας μεγάλες ευθύνες, κυρίως στον Αναστασιάδη για τους χειρισμούς του.
Η αντίσταση των Κυπρίων δημιούργησε σοβαρές αναταράξεις στην ΕΕ αλλά και παγκοσμίως. Στην Παγκόσμια Τράπεζα, όπως και στο ΔΝΤ υπήρξαν έντονες αντιδράσεις, που πιο ενεργά εκφράστηκαν από τον εκπρόσωπο της Βραζιλίας. Η ίδια η Λαγκάρντ προέβη σε δήλωση, που δεν έτυχε όμως δημοσιότητας από τα κυρίαρχα ΜΜΕ. Δήλωσε ότι «αν για κάποιους είναι αμελητέα η Κύπρος, παρόλα αυτά είναι σημαντική και πιθανόν πηγή έκθεσης για όλη την Ευρώπη εξαιτίας της αλληλεξάρτησης των συστημάτων»!

Εναλλακτικές προτάσεις και η Ρωσία

Μέχρι το τελευταίο Eurogroup υπήρξαν εναλλακτικές προτάσεις που κατατέθηκαν από την κυβέρνηση και τα κυπριακά κόμματα για τη συγκέντρωση των 5,8 δισ. από την εσωτερική οικονομία της Κύπρου, προκειμένου να χορηγήσει το Γιούρογκρουπ τα υπόλοιπα 10 δισ., που θεωρείται ότι επίτηδες εκτοξεύτηκε υπερβολικά για λόγους εκβιασμού. Οι πολιτικές δυνάμεις του νησιού, μετά τις συγκλονιστικές λαϊκές αντιδράσεις, στράφηκαν την τελευταία στιγμή προς τη Ρωσία, εκτός του ΑΚΕΛ που είχε σταθερό προσανατολισμό εμβάθυνσης των σχέσεων με αυτή. Φαίνεται ότι η Ρωσία, που ενεργεί ως υπερδύναμη παίρνοντας υπόψη της όλους τους γεωπολιτικούς παράγοντες, ενοχλήθηκε και από την απόφαση του Γιούρογκρουπ, που ούτε καν την ενημέρωσε όπως άλλες φορές, αλλά και από τη στάση της κυπριακής κυβέρνησης, που την κατηγορεί ότι συνέργησε σε μέτρα που την θίγουν.
Δυνάμεις της ρωσικής κυβέρνησης, έστω και την τελευταία ώρα, συζητούσαν τη βοήθεια στην Κύπρο με ανταλλάγματα: σταθμό επεξεργασίας φυσικού αερίου στο Μαρί, την εκμετάλλευση ενός «οικοπέδου», από τα 12, φυσικού αερίου (ιταλικές εταιρείες έχουν πάρει μέχρι τώρα 3 οικόπεδα), ανεφοδιασμός του ναυτικού και της αεροπορίας τους και τη λίστα καταθετών για εξέταση φοροδιαφυγής (και ενδεχομένως πίεσης στους ολιγάρχες). Όμως, αυτές οι σχέσεις δεν οικοδομούνται την τελευταία στιγμή με μια υπερδύναμη η οποία έχει καλλιεργήσει ιδιαίτερους δεσμούς με την ΕΕ.

Εκβιασμοί αλά ελληνικά

Πριν καταλαγιάσει ο απόηχος του κυπριακού «όχι» άρχισαν οι πολυποίκιλοι εκβιασμοί. Παράγοντες της ΕΕ και της τρόικας τόνιζαν ότι η Κύπρος πρέπει να συνομιλεί μόνο με την ΕΕ, ότι οι τράπεζες θα καταρρεύσουν λόγω έλλειψης ρευστότητας και ως εκ τούτου θα εξαναγκαστεί η Κύπρος να βγει από το ευρώ. Σημειώνουμε ότι ο ευρωπαϊκός μηχανισμός παροχής ρευστότητας, ο ELA, ανακοίνωσε ότι σταματά τη ροή μετά τη Δευτέρα 25 Μαρτίου. Σε ένα επιθετικό κρεσέντο τα διεθνή και εγχώρια ΜΜΕ αναφέρονταν στην Κύπρο ως παράδειγμα σάπιου χρηματοπιστωτικού συστήματος και πλυντηρίου ξεπλύματος βρώμικου χρήματος, «ξεχνώντας» ότι στη κατάταξη των πλυντηρίων, από επίσημους διεθνείς οργανισμούς, Γερμανία και Ολλανδία είναι σε χειρότερη σειρά, απ’ ότι η Κύπρος..
Τέλος, τα ΜΜΕ του νησιού μετά το πρώτο πάγωμα, λόγω των λαϊκών αντιδράσεων, άρχισαν τη γνωστή τρομοκρατική επίθεσή τους. Δεν θα υπάρξουν φάρμακα, βενζίνη, συντάξεις κ.τ.λ. δηλαδή όσα ζήσαμε στην Ελλάδα, ιδιαίτερα στις περασμένες εκλογές.

Οι λαοί έχουν μεγάλες δυνατότητες ανατροπής

Το κυπριακό ζήτημα είναι άκρως ενδιαφέρον από πολλές πλευρές και προς πολλές κατευθύνσεις. Το αρχικό «όχι» δημιούργησε νέα δεδομένα. Κατ΄ αρχάς έσωσε τις καταθέσεις κάτω από τις 100.000 ευρώ, υποχρεώνοντας το Γιούρογκρουπ, να πάρει πίσω, για πρώτη φορά την απόφαση του.

Η υποχώρηση της κυβέρνησης Αναστασιάδη, κάτω από ασφυκτικές πιέσεις και εκβιασμούς(μεταξύ των οποίων και της ελληνικής), οδηγεί την Κύπρο σε πιο βίαια κοινωνική καταστροφή απ’ ότι στην Ελλάδα. Το ΑΕΠ υπολογίζεται ότι σε δύο χρόνια θα πέσει 15%-18%! Το ΑΚΕΛ που έθετε ως ουσιώδη παράγοντα ότι σε κάθε περίπτωση δε πρέπει να μπει η Κύπρος σε μνημόνιο και στην καθοδήγηση της τρόικας, ζητά τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για να αποφασίσει ο κυπριακός λαός για τη συμφωνία Αναστασιάδη- Τρόικας.

Να, λοιπόν, που επανερχόμαστε στη στρατηγική επιλογή του ΣΥΡΙΖΑ, ότι, δηλαδή, οι λαοί και τα κράτη έχουν μεγάλες δυνατότητες πίεσης προς μια άλλη ριζικά διαφορετική πορεία εξόδου από την κρίση. Μια κρίση δεν μπορεί να κλειστεί σε μια χώρα, αλλά υπάρχει δομική αλληλοσύνδεση που μπορεί να ταρακουνήσει όλο τον κόσμο, έστω κι αν προέρχεται από μια μικρή χώρα. Το κυπριακό παράδειγμα, πριν την υποταγή της κυπριακή κυβέρνησης, καλεί τους εργαζόμενους και τα κινήματα της Ευρώπης, κυρίως του Νότου, σε συστράτευση και ενεργή παρέμβαση.

Του Μάκη Μπαλαούρα*

* Το παραπάνω κείμενο στηρίχτηκε και στις επαφές αντιπροσωπείας του ΣΥΡΙΖΑ με πολιτικές δυνάμεις της Κύπρου που αποτελείτο από τους Γ. Δραγασάκη, Ρ. Δούρου, Κ. Ήσυχο και Μ. Μπαλαούρα.
Από την ΕΠΟΧΗ

Μια πολιτική που δημιουργεί ανέργους και τους πετά στον Καιάδα...

Του Μάκη Μπαλαούρα*
Ένα ακόμη σκληρό έτος για τους εργαζόμενους, συνταξιούχους και μικρομεσαίους θα είναι το 2013. Στη μέχρι τώρα καταγραμμένη ύφεση θα προστεθεί κι αυτή του 2013, που μπορεί να κυμανθεί ξανά στα γνωστά προηγούμενα εφιαλτικά επίπεδα, που με συντηρητικές εκτιμήσεις θα ξεπεράσει το 4,5% και ενδεχομένως να φτάσει το 6%(!). Σωρευτικά ξεπερνά το 25%, επίδοση πρωτοφανής παγκοσμίως σε καιρό ειρήνης.

Οι συνέπειές της είναι καταστροφικές. Η πιο έντονη κοινωνική επίπτωση είναι η ανεργία η οποία πιθανόν να ξεπεράσει το 29% το 2013 και το 31,5% το 2014. Δηλαδή, η καταγραμμένη ανεργία, που ξεκίνησε το 2008 με 300.000 ανέργους (7,5%), φτάνει το 2012 στους 1.345.715 συνανθρώπους μας, και προβλέπεται να ξεπεράσει το 1,5 εκατομμύριο το 2013. Οι νέοι-νέες ξεπερνούν τις 400.000. Αριθμοί εφιαλτικοί. Χάνονται οι άνθρωποι, χάνονται δύο ολόκληρες γενιές.
Αν δεν υπάρξει ανατροπή της συνεχιζόμενης πολιτικής της εσωτερικής υποτίμησης τροϊκανών και κυβερνήσεων δεν υπάρχει προοπτική. Στην καλύτερη περίπτωση, κάποιου είδους ανάπτυξη θα αρχίσει, εντός του 2014. Άλλωστε, η ύφεση –γιατί δεν μπορεί να γίνει αλλιώς– κάποια στιγμή φτάνει στα όρια της.

Άνεργη ανάπτυξη

Η περιορισμένη ανάπτυξη, ακόμα και στην περίπτωση που εξελιχθεί δυναμικότερα τα επόμενα έτη, σε καμία περίπτωση δεν θα μπορεί να απορροφήσει παρά πολύ μικρό μέρος της ανεργίας. Σύμφωνα με υπολογισμούς επιστημονικών φορέων για τη δημιουργία 50.000 θέσεων εργασίας, απαιτείται αύξηση του ΑΕΠ μεταξύ 3,5%-4% ετησίως. Ακόμα και αν πετύχει η ελληνική οικονομία τέτοιους ρυθμούς ανάπτυξης, μέχρι το 2020 που υποτίθεται είναι το έτος στόχος ανάρρωσης της οικονομίας, πράγμα εξαιρετικά αμφίβολο, είναι φανερό με την απλή αριθμητική, ότι δεν μπορεί να απορροφηθεί παρά ένα ελάχιστο μέρος του 1,5 εκατομμυρίων ανέργων που θα καταγραφούν το 2013. Μιλάμε για το φαινόμενο που ονομάστηκε διεθνώς «άνεργη ανάπτυξη».
Μέχρι την ανατροπή της καταστροφικής πολιτικής της εσωτερικής υποτίμησης, αλλά και μετά απ’ αυτήν είναι προφανές ότι δεν μπορεί να απορροφηθεί βραχυπρόθεσμα η τεράστια ανεργία, ακόμα και με κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ,. Θα χρειαστούν ρυθμοί ανάπτυξης 7%-8% του ΑΕΠ ετησίως και προπαντός μια πολιτική που θα έχει ως κύριο στόχο την αύξηση της απασχόλησης.
Μέχρι τότε, και από τότε, τι; Ας δούμε την ανεπάρκεια, την ανικανότητα ή ακόμα, την αδιαφορία της κυβέρνησης.

Ανακούφιση των ανέργων. Τι είναι αυτό;

Ο ΣΥΡΙΖΑ κατάθεσε ερώτηση για «την αδιαφορία της κυβέρνησης να υλοποιήσει ακόμη και «προγράμματα του Ευρωπαϊκού Ταμείου Προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση» για την υποστήριξη και ανακούφιση των ανέργων (επιδόματα, αναζήτηση εργασίας, κινητικότητα, κατάρτιση, καθώς και επιχειρηματικότητας κ.τ.λ) Πιο συγκεκριμένα το Ταμείο στηρίζει, έως και 24 μήνες, εργαζόμενους, ιδιαίτερα των πιο ευάλωτων και ανειδίκευτων που απολύονται λόγω διαρθρωτικών αλλαγών εξαιτίας των επιπτώσεων του παγκόσμιου εμπορίου.
Το πρόγραμμα αφορά εργαζόμενους που έχουν χάσει την εργασία τους στο πλαίσιο της απόλυσης τουλάχιστον 500 ατόμων από μια επιχείρηση ή απόλυση 500 ατόμων στον ίδιο τομέα σε μια συγκεκριμένη περιοχή ή σε δύο συνορεύουσες περιοχές.
Η ελληνική κυβέρνηση υπέβαλε μόνο μια αίτηση που αφορούσε τη στήριξη των 642 απολυθέντων από την Aldi, αφού προηγήθηκε η παρέμβαση του ευρωβουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ Ν. Χουντή. Για καμία άλλη περίπτωση όμως δεν υπέβαλλε αίτηση, όπως π.χ. για τα Κλωστοϋφαντουργεία Νάουσας, τα Κλωστήρια Πρέβεζας, τα Φωσφορικά Λιπάσματα, την ΕΒ Ζάχαρης, την ΟΤΤΟ Έβρου και δεκάδες άλλες περιπτώσεις. Πολύ περισσότερο δεν ασχολήθηκε ούτε για τους αγρότες, ούτε για τους αυτοαπασχολούμενους. Φυσικά δεν διεκδίκησε και τη διεύρυνση της ένταξης στο πρόγραμμα μικρότερων επιχειρήσεων!

Θέλουν τον ΟΑΕΔ κουτσό άλογο

Στην Ελλάδα ο φορέας παροχής επιδομάτων – βοηθημάτων ανεργίας είναι ο ΟΑΕΔ, που τα κεφάλαιά του προέρχονται από εισφορές εργαζομένων και εργοδοτών. Κατάκτηση που επιτεύχθηκε μετά από σκληρούς αγώνες με τους εργοδότες, αλλά και με το κράτος. Παρά ταύτα οι κυβερνήσεις, πέραν των μόνιμων αναλήψεων των κεφαλαίων του ΟΑΕΔ, κάνουν και μεγάλες, κατά καιρούς, «βουτιές» σ’ αυτά. Υπάρχουν όμως και «έμμεσες λεηλασίες». Για παράδειγμα, σήμερα το ΙΚΑ χρωστά στον ΟΑΕΔ 7 δισ. ευρώ, κεφάλαια που εισπράττει για λογαριασμό του ΟΑΕΔ αλλά δεν τα καταβάλλει σ’ αυτόν.
Σύμφωνα με εκτίμηση του προέδρου του ΟΑΕΔ κ. Ηλ. Κικίλια («Βήμα» 20/1/13) αν δεν υπήρχε ο οργανισμός και τα 71 προγράμματα που έχει εφαρμόσει τα 3 τελευταία χρόνια, έστω και με μπλοκαρισμένα τα γρανάζια του από τις κυβερνήσεις, η στατιστική ανεργία θα έφτανε σήμερα στο 33%. Όμως από τους στατιστικά 1.350.000 ανέργους, οι εγγεγραμμένοι στον ΟΑΕΔ που αναζητούν εργασία είναι 790.000, όπου το 75% αυτών είναι πάνω από 30 ετών. Απ’ αυτούς που καλύπτουν τις προϋποθέσεις, επίδομα ανεργίας παίρνουν μόνο 215.000, δηλαδή μόλις το 16% των συνολικά ανέργων!
Στην τεράστια στρατιά των ανέργων, δεν είναι εμφανές ότι ένα μεγάλο μέρος αυτών, περίπου 400.000 οικογένειες δηλαδή πάνω από 1.300.000 άτομα (υπολογίζοντας και τα παιδιά) δεν έχουν κανέναν εργαζόμενο! Γι’ αυτό το μέρος των ανέργων θα πρέπει να υπάρξει συγκεκριμένη μεταχείριση από την κυβέρνηση και τον ΟΑΕΔ προκειμένου ένα μεγάλο μέρος των παροχών, και ιδιαίτερα των προγραμμάτων, να στραφεί προς τα εκεί. Όμως στην Ελλάδα ισχύει το ασφαλιστικό επίδομα ανεργίας και όχι το προνοιακό επίδομα, όπως γίνεται σ’ άλλες ευρωπαϊκές χώρες, με αποτέλεσμα να εγκαταλείπονται στη μοίρα τους. Αλλά και το ισχύον επίδομα ανεργίας, κατά μέσο όρο διαρκεί 7-8 μήνες, ενώ μετά από 12 μήνες σταματάει τελείως.

Στις χειρότερες χώρες η Ελλάδα

Έτσι δεν απορεί κανείς γιατί η χώρα μας ήταν, και μάλιστα πριν τη κρίση, τρίτη με τη χειρότερη κάλυψη των ανέργων σε ύψος και διάρκεια μεταξύ των 28 κρατών του ΟΟΣΑ. Να προσθέσω, επίσης, ότι δεν προβλέπεται καμιά ιδιαίτερη ποινή για τον εργοδότη που απολύει εικονικά τον εργαζόμενο ώστε να τον απασχολήσει στη συνέχεια ανασφάλιστο μέχρι την εξάντληση του επιδόματος ανεργίας και φυσικά με πολύ μικρότερο κόστος. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, παρέχεται το 70% του μισθού, ενώ το διάστημα εξαρτάται από τα χρόνια ασφάλισής του, και φθάνει μέχρι και τα 6 χρόνια για ανέργους μεγάλης ηλικίας. Η ανικανότητα των κυβερνήσεων ερμηνεύει και τη μη διεκδίκηση προγραμμάτων, όπως αυτό του Ευρωπαϊκού Ταμείου Προσαρμογής που περιγράψαμε στην αρχή, ή την επικαιροποίηση προγραμμάτων που δεν έχουν απορροφηθεί. Τα υπουργεία, σημειωτέον, που όφειλαν να εμπλακούν στην υποβολή και αξιοποίηση προγραμμάτων δεν είναι μόνο τα κεντρικά οικονομικά υπουργεία αλλά και το Παιδείας ή το Αγροτικής Ανάπτυξης με προσανατολισμό π.χ. το συντονισμό στήριξης της πρωτογενούς παραγωγής, με κατάρτιση σε νέες καλλιέργειες, με την αξιοποίηση των σχετικών ΑΕΙ-ΤΕΙ για τον προσανατολισμό και την υποστήριξη των χιλιάδων νέων που επιστρέφουν στον τόπο καταγωγής τους.
Μερικά από τα προγράμματα που έχει υλοποιήσει ο ΟΑΕΔ δημιουργούν προβληματισμό και εξαιτίας της μέχρι τώρα συμπεριφοράς των ελληνικών επιχειρήσεων. Πιο συγκεκριμένα έχει εφαρμόσει πρόγραμμα επιδότησης της εργοδοτικής εισφοράς για 12 μήνες για τους μισούς εργαζόμενους, με την προϋπόθεση να μη γίνουν απολύσεις για 18 μήνες, με αποτέλεσμα τη διατήρηση 350.000 θέσεων εργασίας. Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες η προσπάθεια ανάσχεσης των απολύσεων λόγω της κρίσης δεν γίνεται με αποσπασματικά προγράμματα αλλά με θεσμικές ρυθμίσεις σύμφωνα με τις οποίες αν μια επιχείρηση έχει διαπιστωμένες ανάγκες για μείωση του κόστους εργασίας, διαμέσου της μείωσης του χρόνου απασχόλησης, ο περισσευούμενος χρόνος αξιοποιείται σε προγράμματα κατάρτισης, καταβάλλοντας ο αντίστοιχος ΟΑΕΔ το 25% του μισθού. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, αφενός την επανακατάρτιση και αφετέρου η μείωση του μισθού δεν θα είναι π.χ. 50%, αλλά 25%.
Το πιο ενδιαφέρον είναι το πρόγραμμα δημιουργίας προσωρινών θέσεων εργασίας από τον ευρύτερο δημόσιο τομέα ως «προσωρινού εργοδότη ύστατης προσφυγής» (Ηλ. Κικίλιας, «Το Βήμα»). Στελέχη του ΟΑΕΔ ανέφεραν χαρακτηριστικά ως παραδείγματα εφαρμοζόμενης κεϊνσιανής πολιτικής, προγράμματα αυτεπιστασίας των Δήμων, προσλαμβάνοντας για τα συγκεκριμένα έργα από πίνακα που έχει ήδη καταρτίσει ο ΟΑΕΔ μαζί με το ΑΣΕΠ, και ο οποίος μπορεί να επικεντρωθεί σε ανέργους από οικογένειες χωρίς κανένα εργαζόμενο με οικονομικά και κοινωνικά κριτήρια. Είναι προφανές ότι οι παραπάνω προτάσεις του ΟΑΕΔ δεν θεραπεύουν την ανεργία, ανακουφίζουν όμως μερικές χιλιάδες ανέργους. Πολύ περισσότερο, που πια οι νεοφιλελεύθερες κυβερνητικές νομοθετικές πρωτοβουλίες διέλυσαν τελείως τις εργασιακές σχέσεις, κατακρεούργησαν μισθούς και ασφαλιστικές υποχρεώσεις εργοδοτών, με συνέπεια την αύξηση της ανεργίας και τη διεύρυνση της αδήλωτης εργασίας.

*Στην ΕΠΟΧΗ

Σε απόλυτη φτώχεια οι μισοί Έλληνες

Του Μάκη Μπαλαούρα

Πρό­σφα­τα (2/11/12) δη­μο­σιεύ­τη­κε α­πό την Ελλη­νι­κή Στα­τι­στι­κή Υπη­ρε­σία (ΕΛ­ΣΤΑΤ) η Έρευ­να Ει­σο­δή­μα­τος και Συν­θη­κών Δια­βίω­σης των νοι­κο­κυ­ριών για το 2011, με βά­ση τα ει­σο­δή­μα­τα του 2010.

Αρκετοί α­να­λυ­τές α­να­φέρ­θη­καν στα πιο πρό­σφα­τα δη­μο­σιευ­θέ­ντα α­πό τους ε­πί­ση­μους φο­ρείς (ΕΛ­ΣΤΑT, Eurostat) στοι­χεία της έ­ρευ­νας του 2011, η ο­ποία συ­γκέ­ντρω­σε και α­νέ­λυ­σε τα ει­σο­δή­μα­τα του 2010. Ορθή η α­νά­λυ­ση ε­πι­στη­μό­νων, οι οποίοι προ­τί­μη­σαν να πε­ριο­ρι­στούν στα ε­πί­ση­μα δια­θέ­σι­μα δε­δο­μέ­να. Σε κα­νο­νι­κές πε­ριό­δους η υ­στέ­ρη­ση των δύο χρό­νων (2011-2012) δε θα εί­χε ση­μα­ντι­κές ε­πι­πτώ­σεις στα α­να­λυ­τι­κά α­πο­τε­λέ­σμα­τα και συ­μπε­ρά­σμα­τα.

Σε πε­ρίο­δο κρί­σης όμως, σαν αυ­τή που περ­νά­ει η Ελλά­δα ο κοι­νω­νι­κός, ό­πως και ο πο­λι­τι­κός, χρό­νος τρέ­χει με α­σύλ­λη­πτη τα­χύ­τη­τα.
Ήδη ο ψη­φι­σθείς Προϋπο­λο­γι­σμός για το 2013, ό­σον α­φο­ρά μι­σθούς και συ­ντά­ξεις, κα­θώς και το Με­σο­πρό­θε­σμο Πλαί­σιο Δη­μο­σιο­νο­μι­κής Στρα­τη­γι­κής (ΜΠΔΣ) 2013 -16, που πρό­σφα­τα έ­γι­νε νό­μος του κρά­τους, πα­ρα­θέ­τουν ση­μα­ντι­κά στοι­χεία για την ε­ξα­γω­γή συ­μπε­ρα­σμά­των, πα­ρά το γε­γο­νός ό­τι οι (κρα­τι­κές) προ­βλέ­ψεις πά­ντα πέ­φτουν έ­ξω, με πρό­θε­ση τον ε­ξω­ραϊσμό του ζο­φε­ρού ά­με­σου μέλ­λο­ντος, πα­ρα­πλα­νώ­ντας για την πραγ­μα­τι­κή ε­πί­πτω­ση της κρί­σης στην κοι­νω­νία.
Έτσι, έ­στω και με βά­ση τις συ­ντη­ρη­τι­κές ε­κτι­μή­σεις του κρά­τους προ­κύ­πτουν νέα, συ­γκλο­νι­στι­κά στοι­χεία.

Το ε­φιαλ­τι­κό έ­τος 2013

Η μείω­ση του δια­θέ­σι­μου ει­σο­δή­μα­τος το 2010 (κα­τά -12,2%) εί­χε ως α­πο­τέ­λε­σμα την αύ­ξη­ση της σχε­τι­κής φτώ­χειας κα­τά 1,3% (α­πό 20,1% το 2009 σε 21,4% το 2010) και της α­πό­λυ­της φτώ­χειας κα­τά 6,9% (α­πό 16% το 2009 σε 22,9% το 2010). Εί­ναι α­πό­λυ­τα λο­γι­κό να υ­πο­θέ­σει κα­νείς ό­τι α­νά­λο­γες με­τα­βο­λές των δει­κτών φτώ­χειας θα κα­τα­γρα­φούν και λό­γω των μειώ­σεων του δια­θε­σί­μου ει­σο­δή­μα­τος στα ε­πό­με­να έ­τη 2011 (κα­τά -8,1%), 2012 (κα­τά -12,6%) και 2013 (κα­τά -11,4%, ε­κτι­μή­σεις Προϋπο­λο­γι­σμού 2013 και ΜΠΔΣ 2013-16). Ου­σια­στι­κά, πρό­κει­ται για α­να­λο­γι­κή ε­φαρ­μο­γή και στα ε­πό­με­να έ­τη ό­σων κα­τα­γρά­φη­καν στο πρώ­το έ­τος της κρί­σης (2010).
Οι ε­κτι­μή­σεις του Πί­να­κα, βα­σι­σμέ­νες στις ε­πί­ση­μες προ­βλέ­ψεις δεί­χνουν ό­τι το 2013 το 41,1% του πλη­θυ­σμού θα βρί­σκε­ται σε α­πό­λυ­τη φτώ­χεια, δη­λα­δή κά­τω α­πό την γραμ­μή της φτώ­χειας ό­πως αυ­τή εί­χε ο­ρι­σθεί για το έ­τος 2005.
Πα­ρα­τη­ρού­με ό­τι, μέ­σα σε έ­να μό­λις έ­τος στην πε­ρίο­δο της τρέ­χου­σας κρί­σης (το 2010) εί­χα­με αύ­ξη­ση της φτώ­χειας σε α­πό­λυ­τους ό­ρους κα­τά 6,9 πο­σο­στιαίες μο­νά­δες ή κα­τά 43,1%.
Η δρα­μα­τι­κή ε­κτί­να­ξη του πο­σο­στού α­νερ­γίας (α­πό 7,2% το β’ και το γ’ τρί­μη­νο του 2008 σε 25,4% τον Αύ­γου­στο του 2012) εί­ναι προ­φα­νές ό­τι συ­νε­τέ­λε­σε ση­μα­ντι­κά στην αύ­ξη­ση της φτώ­χειας και του κοι­νω­νι­κού α­πο­κλει­σμού στην πε­ρίο­δο της κρί­σης.

* Εκτι­μή­σεις. Στοι­χεία α­πο­δο­χών α­πό την Έκθε­ση του Προϋπο­λο­γι­σμού 2013 για μι­σθούς και συ­ντά­ξεις και του ΜΠΔΣ 2013-2016 (κυ­κλο­φό­ρη­σε στις 31 Οκτω­βρίου).
** Δεί­κτες φτώ­χειας σε α­πό­λυ­τους ό­ρους δη­λα­δή ό­ταν το κα­τώ­φλι της φτώ­χειας πα­ρα­μέ­νει δια­χρο­νι­κά στα­θε­ρό σε ό­ρους πραγ­μα­τι­κής α­γο­ρα­στι­κής δύ­να­μης. Ει­δι­κό­τε­ρα, το πο­σο­στό φτώ­χειας για κά­θε έ­τος υ­πο­λο­γι­ζό­με­νο με το κα­τώ­φλι φτώ­χειας του έ­τους 2005 (60% του διά­με­σου ει­σο­δή­μα­τος του 2005 εκ­φρα­σμέ­νου σε τι­μές του κά­θε ε­πι­μέ­ρους έ­τους με βά­ση τον ε­ναρ­μο­νι­σμέ­νο δεί­κτη τι­μών κα­τα­να­λω­τή).

· Συ­μπέ­ρα­σμα: Εί­ναι α­δια­νό­η­το στην εποχή μας να βρίσκουμε ό­τι η α­πό­λυ­τη φτώ­χεια ε­κτι­μά­ται για το 2013 στο 41,1% του πλη­θυ­σμού. Θα ή­ταν χρή­σι­μο αν μπο­ρού­σα­με να βρού­με στοι­χεία μιας χρο­νο­λο­γι­κής σει­ράς αρ­χί­ζο­ντας α­πό το 1941, έ­τος της να­ζι­στι­κής και φα­σι­στι­κής κα­το­χής, για να ε­ξά­γου­με πρό­σθε­τα χρή­σι­μα συ­μπε­ρά­σμα­τα. Σε κά­θε πε­ρί­πτω­ση του­λά­χι­στον με­τά τον εμ­φύ­λιο τα στοι­χεία δεί­χνουν δυ­στυ­χώς τη ση­με­ρι­νή πρω­το­φα­νή κοι­νω­νι­κή κα­τα­στρο­φή που προ­κλή­θη­κε α­πό τις πο­λι­τι­κές των μνη­μο­νίων που ε­πέ­βα­λαν η τρόι­κα και οι κυ­βερ­νή­σεις της.

>>Παραπομπές Οικονομικά στοιχεία επεξεργασία από την ΕΛΣΤΑΤ:

· Από­λυ­τη Φτώ­χεια: 41,1 %.

· Ύφε­ση: 25% για τη μέ­χρι τώ­ρα πε­ρίο­δο των Μνη­μο­νίων, με ε­κτί­μη­ση για ύ­φε­ση το 2013 γύ­ρω στο 7%.

· Ανερ­γία: 25,4%, με ε­κτί­μη­ση του Ι­ΝΕ ΓΣΣΕ για το 2013 πά­νω α­πό το 32%!

· Ανερ­γία των νέω­ν: 15-24 ε­τών 55% (Αύ­γου­στος 2012)

· Ανερ­γία των νέων γυ­ναι­κώ­ν: 15-24 ε­τών πά­νω α­πό 65%! (Αύ­γου­στος 2012)

Οι πα­ρα­πά­νω ε­κτι­μή­σεις, σε έ­να-δύο χρό­νια θα φαί­νο­νται λίαν συ­ντη­ρη­τι­κές, δε­δο­μέ­νης της ε­κτί­να­ξης των α­νέρ­γων που εί­ναι ο­μά­δα υ­ψη­λού κιν­δύ­νου φτώ­χειας και ως εκ τού­του της στέ­ρη­σης βα­σι­κών α­γα­θών και υ­πη­ρε­σιών. Πρέ­πει να υ­πο­γραμ­μί­σου­με ό­τι η φτώ­χεια πνί­γει πλέ­ον τους νέ­ους ά­νερ­γους, αλ­λά και τους (ε­λά­χι­στους) ερ­γα­ζό­με­νους που α­μεί­βο­νται με τους νέ­ους κα­τώ­τα­τους μι­σθούς και σε συν­θή­κες με ευέ­λι­κτες μορ­φές α­πα­σχό­λη­σης.
 

Από την ΕΠΟΧΗ